Ο διαβολεμένος αρχαιοκάπηλος

Στο άρθρο «Η λεηλασία της Αφαίας στην Αίγινα» μάς δόθηκε η ευκαιρία να κάνουμε μια μικρή γνωριμία με ένα διαβολεμένο Ευρωπαίο αρχαιοκάπηλο, τον Άγγλο αρχιτέκτονα Τσάρλς Ρόμπερτ Κόκερελ, που λεηλάτησε το αέτωμα του ναού της Αφαίας στην Αίγινα το 1811 και πούλησε τα γλυπτά σε Γερμανούς «αρχαιόφιλους» (σήμερα βρίσκονται στη Γλυπτοθήκη του Μονάχου).

Δεν χρειάζεται να μελετήσει κανείς τον βίο και την πολιτεία αυτού του Άγγλου για να βγάλει συμπέρασμα για τις ικανότητές του. Μια γρήγορη ματιά στα πεπραγμένα του αρκεί για να καταλάβουμε ότι ο λόρδος Έλγιν, που λεηλάτησε την Ακρόπολη

Ο Κόκερελ, «βουτυράτος» γιος πολύτεκνου Λονδρέζου επίσης αρχιτέκτονα ( είχε 11 παιδιά και ο Τσάρλς ήταν το τρίτο παιδί του), ήρθε στην Ελλάδα το 1811 σε ηλικία 23 ετών δασκαλεμένος καλά από τον πατέρα του, ο οποίος έπαιξε σπουδαίο ρόλο στα αρχαιοκαπηλικά επιτεύγματα του γιου του και στις συναφείς «οικονομισιές» του.
Μετά την πώληση του αετώματος της Αφαίας σε δημοπρασία στη Ζάκυνθο, ο Κόκερελ πήγε στην Αρκαδία και «έβαλε χέρι» στη Ζωφόρο του ναού του Επικούριου Απόλλωνα (έργο και αυτός του Ικτίνου) στις Βάσσες.

Τα γλυπτά της Ζωφόρου αυτού του ναού απεικόνιζαν δύο μάχες:

*Τη μάχη μεταξύ των Ελλήνων με αρχηγό τον Ηρακλή και των Αμαζόνων.

*Τη μάχη μεταξύ των Κενταύρων και των Λαπιθών (κατοίκων της Θεσσαλίας στις όχθες του Πηνειού ποταμού).

Ο Κόκερελ πούλησε και αυτά τα γλυπτά σε δημοπρασία στη Ζάκυνθο.

Τα αγόρασαν κάποιοι συμπατριώτες του αρχαιοέμποροι.

Ορισμένα από αυτά τα γλυπτά εκτίθενται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο!

Ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα ανήκει από το 1986 στα Μνημεία της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Ουνέσκο.
Μετά τη λεηλασία του Επικούριου Απόλλωνα ο Κόκερελ ξεκίνησε μεγάλη περιοδεία στην Πελοπόννησο (επτά ολόκληρα χρόνια) και στα ιωνικά παράλια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μελετώντας, σκιτσάροντας, αρπάζοντας αρχαιολογικούς θησαυρούς και πουλώντας τους, άλλους σε δημοπρασίες και άλλους με ιδιωτικές συμφωνίες.

Πήγε στη Σπάρτη, στο Άργος, στην Τίρυνθα, στις Μυκήνες, στην Επίδαυρο, στην Κόρινθο και στην Αθήνα.
Στη συνέχεια συνεταιρίστηκε με άλλους αρχαιοκάπηλους και «όργωσε» τις αρχαιολογικές περιοχές της Ιωνίας (Πέργαμο, Έφεσο κλπ), όπου, όπως είναι γνωστό, Ευρωπαίοι τυχοδιώκτες έχουν κάνει όργια αρχαιοκαπηλίας, έχοντας φτάσει στο σημείο να «σηκώσουν» ακόμα και ολόκληρο ναό και να τον μεταφέρουν στη Γερμανία! Στο μουσείο της Περγάμου στο Βερολίνο υπάρχει ολόκληρος βωμός-ναός ο επονομαζόμενος «Βωμός του Διός Σωτήρος και της Αθηνάς Νικηφόρου»!

Ύστερα ο Κόκερελ έβαλε πλώρη για τη Σικελία, και λεηλάτησε και εκεί ένα σωρό αρχαίους ελληνικούς ναούς.
Μετά πήγε στη Νάπολη, στην Πομπηία, στη Ρώμη, στη Φλωρεντία, στη Μπολόνια, στη Βενετία, έκανε και εκεί αρχαιολογικές «μελέτες» και όταν παραβάρυναν οι τσέπες του από τα λεφτά που είχε βγάλει, γύρισε στο Λονδίνο για να παντρευτεί, διότι είχε περάσει τα τριάντα και ο πατέρας του τού είχε βρει καλή νύφη.