Δημήτρης Αθανασέλος: «Κρυφά απ’ το Θεό»

Ο συγγραφέας Δημήτρης Αθανασέλος είναι ένας νέος δημιουργός, ο οποίος έχει μέχρι στιγμής στο ενεργητικό του δύο ποιητικές συλλογές και την παρούσα συλλογή διηγημάτων. Εκείνο που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση στον τόμο είναι ο απροκάλυπτος αριστερός προσανατολισμός του, η ταύτισή του με ανθρώπους που –όπως το λέει η Ιστορία– πήραν τα βουνά για ένα καλύτερο αύριο, ο ύμνος του σε αγώνες και αγωνιστές που, χωρίς να βγάζουν κάποιο προσωπικό συμφέρον μπροστά αλλά μόνο το συλλογικό, ηττήθηκαν, σκοτώθηκαν, βασανίστηκαν, εκτοπίστηκαν, με δυο λόγια μειώθηκαν ως άτομα και

ως πολίτες μιας χώρας, η οποία είναι γνωστό ότι τρώει τα παιδιά της. Το γεγονός ότι ένας νέος άνθρωπος με άλλες προσλαμβάνουσες, με άλλα ερεθίσματα, με άλλα εφόδια που τον βοήθησαν και στο επαγγελματικό και στο κοινωνικό επίπεδο, με σύγχρονες αντιλήψεις, ασχολείται με τη δεκαετία που άλλαξε άρδην τη ζωή της Ευρώπης και του κόσμου ολόκληρου, το μόνο που δείχνει είναι πως πρέπει εμείς οι μεγάλοι να αναθεωρήσουμε τις απόψεις μας για τη γενιά αυτή, να δούμε με μεγαλύτερη ευλυγισία τις ιδέες της, τις αντιλήψεις της, τα πιστεύω της, αυτό που επιχειρεί, ούτως ώστε να αντιληφθούμε πως όχι μόνο έχει αξία, όχι μόνο αξίζει τον κόπο να μιλά κανείς γι’ αυτή, αλλά –πολύ περισσότερο– οφείλουμε να τη βοηθήσουμε, να της δώσουμε ώθηση, να την κάνουμε να σταθεί στα πόδια της και να της υπενθυμίζουμε πάντα πως ό,τι λέγεται γι’ αυτήν είναι ανευθυνότητες, είναι άνευ σημασίας.

Ο Αθανασέλος λοιπόν γράφει για τη ματωμένη δεκαετία 1940-1949, τη ματωμένη δεκαετία του πολέμου, της Κατοχής, της πείνας, των θανάτων, της Αντίστασης, της απελευθέρωσης, του Εμφυλίου. Μέσα από έξι προφορικού χαρακτήρα αφηγήσεις ανθρώπων που εννοείται έζησαν τα γεγονότα, και σε θεσσαλική διάλεκτο, αφού από εκεί έλκει την καταγωγή του ο συγγραφέας, ουσιαστικά τις κατασκευάζει, διότι αν αυτές εκπορεύονταν από ανθρώπους που πραγματικά έζησαν τα γεγονότα, θα έπρεπε σήμερα να πλησιάζουν τα εκατό, απίθανο να ζουν ακόμα και να εκφέρονται έτσι. Είναι, λοιπόν, ένα πεζογραφικό παιχνίδι (όσο και αν η λέξη μοιάζει ελαφριά, αφού μιλάμε για πολύ θλιβερές καταστάσεις), στο οποίο ο δημιουργός επινοεί έξι άτομα, τις ιστορίες τους, τη βίωσή τους, όσο και την υπαρξιακή τους σχέση με το κοινωνικό τους στάτους, το οποίο λίγο απέχει από μια παρατεταμένη ανέχεια, την παρανοϊκή τους έξαρση και τέλος την αδιαμφισβήτητη πίστη τους σε κάτι που φαινόταν μάλλον ανέφικτο, άσχετα αν η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία· έτσι ώστε να μιλήσει με τον τρόπο του, να πει τη δική του εκδοχή κάνοντας λογοτεχνία ύφους, σαφέστατα με τη φαντασία ως πρώτη ύλη στη διαχείρισή της και παράλληλα να προσπαθήσει να μας πλησιάσει με ένα βιβλίο έμπλεο συναισθήματος, ενσυναίσθησης, ευαισθησίας, συγκίνησης, αρετής και προπαντός ήθους και ηθικής, πράγματα που λείπουν όχι μόνο από αναγνωρισμένους πεζογράφους, αλλά και από άλλους θα έλεγα λιγότερο γνωστούς.

{jb_quote}Μας ταξιδεύει με τις ιστορίες του σε ό,τι πιο σκοτεινό και ερεβώδες έζησε ο τόπος μας με την παρανοϊκότητα κάποιων που δεν έλαβαν ποτέ υπ’ όψιν τους τα ανθρώπινα θύματα.{/jb_quote}

Οι έξι αντρικοί και γυναικείοι μονόλογοι, ο παρορμητικός λόγος, η αμεσότητα της αφήγησης ιστοριών που εμπεριέχουν πολλά προσωπικά στοιχεία, η ρέουσα (παρά τη διάλεκτο) παράθεση, η οποία εξάπτει και τη φαντασία αλλά και το ενδιαφέρον, η θεατρική αποτύπωση (σαφέστατα πρέπει να μεταφερθούν στο σανίδι, θα είναι μια ακόμη επιβράβευση ενός συνόλου αισθησιακού), η δραματική ατμόσφαιρα συνεπικουρούμενη από ένα ύφος που παραπέμπει στη χρονική περίοδο στην οποία το έργο αναφέρεται και, εν κατακλείδι, η απίστευτα μεγάλη δόση ρεαλισμού, ο οποίος και υπεκφεύγει από κάθε αναγνωστική αντίδραση που θα μπορούσε να τον αμφισβητήσει, είναι θα έλεγε κανείς η ουσία, η πεμπτουσία, το ζουμί, το άρωμα, η γεύση και η ακολουθία μιας απόπειρας, η οποία όχι μόνο πετυχαίνει αλλά –πολύ περισσότερο– ελκύει.

Ο συγγραφέας Αθανασέλος ουσιαστικά μιλά με έναν τρόπο ο οποίος δρομολογεί αυτό το είδος της πεζογραφίας που περισσότερο το ακούς παρά το διαβάζεις, που περισσότερο το αισθάνεσαι παρά το βλέπεις, που περισσότερο το φαντάζεσαι παρά το θεωρείς ως πραγματικότητα (η οποία όμως και φυσικά όχι μόνο υπάρχει, αλλά και είναι δρώσα). Ο Αθανασέλος με την πρώτη του επαφή με την πεζογραφία καταφέρνει (όχι κάτι πρωτόγνωρο, έχουμε πολλά λογοτεχνικά έργα τα οποία κινούνται με αυτή τη λογική στη διάρκεια των χρόνων) να καταθέσει ένα βιβλίο το οποίο –και σύμφωνα με την πληροφορία που μας δίνει η εκδότριά του ότι αγγίζει το αναγνωστικό κοινό– θα προστεθεί σε ό,τι αντιμιλιταριστικό, σε ό,τι απέναντι στη βία, σε καταδίκη των βιαιοτήτων και του αλληλοσπαραγμού έχει γραφτεί στα ελληνικά γράμματα, με ελληνικές λέξεις, με ελληνικούς τόνους καθαρούς, με ιστορικές, λογοτεχνικές και πραγματολογικές συνθήκες.

Πολλοί λογοτέχνες, πεζογράφοι αλλά και ποιητές, έχουν κατά καιρούς παρουσιάσει έργα τους, τα οποία έχουν ως βάση τη συγκεκριμένη δεκαετία των μεγαλύτερων δεινών και βασάνων, των μεγαλύτερων βασανιστηρίων και δραματικών εξελίξεων, έτσι που να λέγεται ότι μαθαίνει κανείς την Ιστορία καλύτερα στη λογοτεχνία παρά στο ίδιο το επιστημονικό πεδίο, εκεί δηλαδή που είναι το θέμα κυρίαρχο και αυτονόητο. Δεν μπορώ να υπερασπιστώ μια τέτοια άποψη, πάντως το σίγουρο είναι πως διαβάζοντας βιβλία με το συγκεκριμένο παραθετικό μύθο μαθαίνουμε πολλά πράγματα, καθώς βέβαια οι συγγραφείς –όπως και οι ιστορικοί– καταγράφουν μια τεράστια έρευνα πριν καταθέσουν τα έργα τους – δεν νοείται σήμερα πεζογραφία οποιουδήποτε ύφους ή θέματος χωρίς την απαραίτητη έρευνα. Έτσι και ο Αθανασέλος, παρά το γεγονός της παρθενικής έμπνευσης, η οποία είναι όπως και να το δει κανείς παρορμητική, έχει ψάξει πολύ –κυρίως στον τόπο καταγωγής του– το ανθρώπινο δυναμικό, τις ανασφάλειές του, τη γλώσσα του, τις συνήθειές του, στο φινάλε όλη την απρόσμενη εμπλοκή του σε μια περιπέτεια η οποία από στόμα σε στόμα έγινε θρύλος, η οποία από στόμα σε στόμα έγινε θάμα. Έτσι, και πριν να δούμε το έργο να ανεβαίνει στο θέατρο, καθώς έχει όλα τα προσόντα να γίνει μια πολύ καλή και αξιόλογη παράσταση, συνομιλούμε με έναν νέο συγγραφέα, ταλαντούχο, άξιο αφηγητή και πρωτοεμφανιζόμενο στην πεζογραφία, ο οποίος μας ταξιδεύει με τις ιστορίες του σε ό,τι πιο σκοτεινό και ερεβώδες έζησε ο τόπος μας με την παρανοϊκότητα κάποιων που δεν έλαβαν ποτέ υπ’ όψιν τους τα ανθρώπινα θύματα.

Κρυφά απ’ το Θεό
Δημήτρης Αθανασέλος
Ποταμός
112 σελ.
ISBN 978-960-545-223-0
Τιμή €11,90