Η προοδευτική παράταξη δεν έχει ιδιοκτήτες

Ποιος έχει τελικά το δικαίωμα να εκφράζει την προοδευτική παράταξη; Το ερώτημα επανέρχεται στη δημόσια συζήτηση και αναδεικνύει ένα βαθύτερο πολιτικό δίλημμα: Είναι η εκπροσώπησή της μια ιστορική κληρονομιά που μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά ή μια πολιτική ευθύνη που κερδίζεται διαρκώς;

Η ελληνική προοδευτική παράδοση δεν έχει μία μοναδική αφετηρία. Από τις κοινωνικές και δημοκρατικές διεκδικήσεις μέχρι τις μεγάλες μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες, διαμορφώθηκε μέσα από διαφορετικά πολιτικά ρεύματα, κοινωνικούς αγώνες

και ιστορικές διαδρομές. Η συζήτηση για την εκπροσώπησή της επανέρχεται σήμερα μέσα σε ένα συγκεκριμένο πολιτικό περιβάλλον. Μετά την αποχώρηση του Αλέξη Τσίπρα από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ και τις διασπάσεις που ακολούθησαν, οι συσχετισμοί στον προοδευτικό χώρο άλλαξαν. Στη συνέχεια, το ΠΑΣΟΚ ανέλαβε τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ως αποτέλεσμα των κοινοβουλευτικών ανακατατάξεων και όχι μιας νέας εκλογικής αναμέτρησης. Οι εξελίξεις αυτές ανέδειξαν τη διαφορά ανάμεσα στη θεσμική εκπροσώπηση και στην ικανότητα συγκρότησης μιας ευρύτερης κοινωνικής δυναμικής.

Την ίδια στιγμή βρισκόμαστε σε περίοδο έντονης κοινωνικής πίεσης, ενώ η εμπιστοσύνη προς την πολιτική παραμένει σε χαμηλά επίπεδα. Το 2025, σύμφωνα με τη Eurostat, περισσότεροι από ένας στους τέσσερις πολίτες στην Ελλάδα ζούσαν σε νοικοκυριά που διέθεταν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για τη στέγαση. Την ίδια χρονιά, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, μόλις το 15% των πολιτών δήλωνε υψηλή ή μέτρια εμπιστοσύνη στα πολιτικά κόμματα. Εδώ βρίσκεται ένας ουσιαστικός κίνδυνος για τον προοδευτικό χώρο. Να συνεχίσει να αναμετριέται με το παρελθόν του και να διεκδικεί την ιστορική του εκπροσώπηση, ενώ ένα σημαντικό μέρος της κοινωνίας αισθάνεται ότι η πολιτική δεν απαντά στις ανάγκες του. Το διακύβευμα δεν είναι μόνο ποια δύναμη θα επικρατήσει, αλλά αν οι κοινωνικές ανάγκες θα αποκτήσουν ξανά ουσιαστική πολιτική έκφραση και προοπτική αλλαγής.

Πίσω από τη συζήτηση για την εκπροσώπηση της προοδευτικής παράταξης υπάρχει ένα βαθύτερο ιδεολογικό ζήτημα. Αρκεί μια πιο κοινωνικά ευαίσθητη διαχείριση του σημερινού οικονομικού μοντέλου ή χρειαζόμαστε μια ουσιαστική αλλαγή στις προτεραιότητες της οικονομίας και στον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται ο παραγόμενος πλούτος; Αυτή η διαφορά αποκτά συγκεκριμένο περιεχόμενο στην καθημερινότητα. Η κατοικία θα αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με τους όρους της αγοράς ή θα αποτελεί αντικείμενο συστηματικής δημόσιας πολιτικής; Η ανάπτυξη θα αξιολογείται μόνο από την αύξηση των οικονομικών δεικτών ή και από τη βελτίωση των μισθών, των συνθηκών εργασίας και των δημόσιων υπηρεσιών; Η ενεργειακή μετάβαση θα περιορίζεται στην αύξηση των επενδύσεων ή θα διασφαλίζει και δίκαιη κατανομή του κόστους και των ωφελειών της;

Αυτές είναι οι πολιτικές διαφορές που αξίζει να συζητήσουμε. Η προοδευτική ταυτότητα δεν μπορεί να εξαντλείται στην ιστορική καταγωγή ενός κόμματος ούτε στη διαρκή επίκληση των αξιών του. Αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο όταν μετατρέπεται σε συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές, με σαφείς προτεραιότητες, δυνατότητα εφαρμογής και κοινωνικό αποτέλεσμα.

Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη έχει παρουσιάσει ένα σχέδιο που συνδέει την παραγωγική ανασυγκρότηση με την κοινωνική δικαιοσύνη. Στη στεγαστική κρίση προτείνει τη δημιουργία 50.000 προσιτών στεγαστικών επιλογών σε τέσσερα χρόνια, με αξιοποίηση κλειστών ακινήτων, νέες κατοικίες και έναν δημόσιο οργανισμό κοινωνικής κατοικίας. Στην ενέργεια, την εγγύηση μιας ελάχιστης ποσότητας ηλεκτρικού ρεύματος για κάθε νοικοκυριό σε σταθερή, προσιτή τιμή, με αξιοποίηση μακροχρόνιων συμβολαίων εγχώριας παραγωγής. Στη δημόσια Υγεία, μόνιμη ενίσχυση των αποδοχών γιατρών και νοσηλευτών και εγγυημένους χρόνους πρόσβασης σε εξετάσεις και επεμβάσεις.

Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη μπορεί να δώσει νέα προοπτική στον προοδευτικό χώρο. Οχι επειδή διεκδικεί κάποια αποκλειστική ιστορική νομιμοποίηση, αλλά επειδή θέτει ως στόχο τη συγκρότηση μιας διαφορετικής πρότασης διακυβέρνησης, με συγκεκριμένες κοινωνικές και προγραμματικές δεσμεύσεις. Μια προσπάθεια που οφείλει και η ίδια να κρίνεται καθημερινά από τις επιλογές και τα αποτελέσματά της. Η προοδευτική ταυτότητα δεν είναι τίτλος ιδιοκτησίας ούτε ιστορικό προνόμιο. Είναι μια διαρκής πολιτική ευθύνη που αποδεικνύεται με συνέπεια, συγκεκριμένες επιλογές και μετρήσιμο κοινωνικό αποτέλεσμα.

*Αν. Τομεάρχης Αμυνας, Μέλος Πολιτικής Επιτροπής, ΕΛΑΣ