Το φιάσκο των δασμών

Στα σχεδόν δύο χρόνια από την επιστροφή του στον Λευκό Oίκο, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συνέχισε από εκεί που σταμάτησε κατά την πρώτη θητεία του, αποδομώντας το ανοιχτό πολυμερές εμπορικό σύστημα που έχει προσφέρει τόσα πολλά στον κόσμο από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Εχει επιβάλει σαρωτικούς δασμούς σε δεκάδες χώρες, αυξομειώνοντάς τους επανειλημμένα και μεταβάλλοντας τους συντελεστές για συγκεκριμένα προϊόντα και χώρες, φαινομενικά κατά το δοκούν. Ως αποτέλεσμα, οι δασμολογικοί συντελεστές των ΗΠΑ βρίσκονται πλέον

Οι δασμοί του Τραμπ προσέφεραν κάποια προστασία στις εγχώριες βιομηχανίες, αλλά εις βάρος άλλων κλάδων που εξαρτώνται από αυτές. Πέρα από τη ζημιά στην αμερικανική οικονομία, οι δασμολογικοί ελιγμοί του Τραμπ έπληξαν τους περισσότερους εμπορικούς εταίρους της Αμερικής. Οι επιπτώσεις επεκτάθηκαν πολύ πέρα από την Κίνα, φτάνοντας σε χώρες που θεωρούνταν μέχρι πρότινος στενοί σύμμαχοι και υποστηρικτές του πολυμερούς εμπορικού συστήματος.

Οταν ο Τραμπ αναζωπύρωσε τον πόλεμό του κατά του πολυμερούς εμπορικού συστήματος, οι επικριτές του προέβλεψαν ότι οι δασμοί του δεν θα συνέβαλλαν καθόλου στη μείωση των εμπορικών ελλειμμάτων και των ελλειμμάτων του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών των ΗΠΑ, ενώ παράλληλα θα υπονόμευαν το ίδιο το σύστημα. Προέβλεψαν, μάλιστα, ότι ο όγκος του εμπορίου θα μειωνόταν, καθώς οι άλλες χώρες θα απαντούσαν με αντίποινα, επιβάλλοντας με τη σειρά τους υψηλότερους δασμούς. Οσον αφορά το έλλειμμα, δικαιώθηκαν απόλυτα. Μια χώρα που δαπανά περισσότερα από όσα κερδίζει είναι αναπόφευκτο – εξ ορισμού – να παρουσιάζει έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, με το εμπορικό έλλειμμα να αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος αυτού. Οι δασμοί δεν αντιμετώπισαν αυτή την ανισορροπία, η οποία παρέμεινε σχετικά σταθερή.

Ωστόσο, υπάρχει λόγος για αισιοδοξία. Οι περισσότερες χώρες αντιστάθηκαν στον πειρασμό να ανταποδώσουν τις αυξήσεις δασμών του Τραμπ, περιορίζοντας έτσι τη ζημιά που θα μπορούσε διαφορετικά να είχε προκληθεί – τόσο στις ίδιες όσο και στις ΗΠΑ. Ως εκ τούτου, το παγκόσμιο εμπόριο και η οικονομική ανάπτυξη παρουσίασαν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από την αναμενόμενη. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου υπερδιπλασίασε την πρόβλεψή του για την ανάπτυξη του παγκόσμιου εμπορίου το 2026, από 1,9% σε 3,9%.

Οι εξελίξεις αυτές γεννούν ελπίδες ότι οι εμπορικές σχέσεις θα βελτιωθούν μετά την αποχώρηση του Τραμπ από τον Λευκό Οίκο, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς πόσο αντιδημοφιλείς είναι οι δασμοί του στους αμερικανούς ψηφοφόρους. Η ανθεκτικότητα του διεθνούς εμπορίου, σε συνδυασμό με την πίεση της κοινής γνώμης, ενδέχεται μάλιστα να οδηγήσει σε μειώσεις των δασμών.

Αν συμβεί αυτό, θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την έναρξη ενός ενάρετου κύκλου, στον οποίο οι χαμηλότεροι δασμοί θα συμβάλουν στη μείωση του πληθωρισμού και της οικονομικής αβεβαιότητας. Η διόρθωση των λαθών του Τραμπ ίσως αποτελέσει ακριβώς την τόνωση που χρειάζονται η αμερικανική και η παγκόσμια οικονομία.

Η Αν Κρούγκερ είναι πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας και πρώην αναπληρώτρια διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΝΤ