Το ανάποδο Μπαντ Γκόντεσμπεργκ

17:25 29/9/2026 - Πηγή: Τα Νεα

Το 1959 στο Μπαντ Γκόντεσμπεργκ διεξήχθη το Συνέδριο των γερμανών Σοσιαλδημοκρατών (SPD), όπου η Ιστορία τούς έβαλε ένα διαγώνισμα. Το κόμμα κλήθηκε να απαντήσει στο ερώτημα πώς μπορεί να επεξεργαστεί κανείς μια στρατηγική δράσης υπέρ της δημοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης στο πλαίσιο του καπιταλιστικού συστήματος. Δεκατέσσερα χρόνια μετά την ήττα του ναζισμού, ακόμη αναζητούντο απαντήσεις σ’ αυτό το ερώτημα.

Επρεπε να περάσουν τη μάστιγα του ναζισμού για να καταλήξουν οι γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες σε ό,τι τους συνιστούσε το 1932 ο Vladimir Voitinski, ο παλιός

μενσεβίκος, φυγάς από τη Ρωσία, που συνέβαλε στη διαμόρφωση πολιτικών για την κοινωνική ασφάλιση και την απασχόληση στο πλαίσιο του New Deal του Φραγκλίνου Ρούζβελτ. Αυτός έλεγε στο SPD να πάψει να πιστεύει στη νομοτελειακή ιστορική εξέλιξη είτε στις «μεταφυσικές δυνάμεις της αγοράς» και να αντιληφθεί πως η βελτίωση εξαρτάται από την ενεργό παρέμβαση στην οικονομία.

Οι θέσεις του SPD που κατατέθηκαν και υπερψηφίστηκαν στο Μπαντ Γκόντεσμπεργκ απέρριπταν δυο σημαντικούς πυλώνες της μέχρι τότε πολιτικής του: τον φόβο έναντι του ανταγωνισμού και τη θεοποίηση του σχεδιασμού.

Το σύνθημα που κυριάρχησε στο Συνέδριο «όσο ανταγωνισμό ήταν δυνατός, όσο σχεδιασμό ήταν αναγκαίος» προδίδει και την κλίμακα αλλαγών που αυτό έφερε. Το κόμμα δεν θα θεωρούσε στο εξής τις εθνικοποιήσεις θεμελιώδη αρχή της σοσιαλιστικής οικονομίας. Επρεπε να γίνει το Συνέδριο του SPD στο Μπαντ Γκόντεσμπεργκ για να καταδικαστούν το «κράτος – βιομήχανος και ο μαρξισμός ως προφητικό δόγμα για να αποκατασταθεί αυτός ως κοινωνιολογική θεωρία που τονίζει τη σημασία των ταξικών διαφορών».

Αυτή η εξέλιξη εδραίωσε στη Γερμανία και στην υπόλοιπη Δυτική Ευρώπη το μεταπολεμικό θαύμα της ευημερίας, το οποίο στηρίχθηκε στο κοινωνικό συμβόλαιο εργασίας, κεφαλαίου και κράτους. Αυτό διήρκεσε ως τα μέσα της δεκαετίας του 1980. Τη χρυσή τριακονταπενταετία η σοσιαλδημοκρατία ακολούθησε τον δρόμο του Μπαντ Γκόντεσμπεργκ. Από την πολιτική στην οικονομία. Και πολύ καλά έκανε. Εκτοτε η παγκοσμιοποίηση, η αποδυνάμωση των συνδικάτων, η αποϊδεολογικοποίηση και η φθορά των κρατών – εθνών οδήγησαν στη σταδιακή μείωση των δυνάμεων της σοσιαλδημοκρατίας.

Σήμερα αυτή καλείται να ακολουθήσει τον αντίθετο δρόμο. Από την οικονομία στην πολιτική. Γιατί καλός είναι ο σεβασμός στη δημοσιονομική σταθερότητα, αλλά σήμερα το μείζον είναι η αλλαγή των παραγωγικών μοντέλων και των προτεραιοτήτων τους. Επομένως το βάρος πέφτει όχι στο πώς θα μειωθούν οι δαπάνες, αλλά στο πώς θα αυξηθούν τα έσοδα με την προοδευτική φορολογία σε παγκόσμιο αλλά και σε εθνικό επίπεδο.

Δηλαδή τώρα πρέπει να ξεκινήσει η αντίθετη κίνηση. Αν το Μπαντ Γκόντεσμπεργκ πήγε από την πολιτική στην οικονομία, το νέο Μπαντ Γκόντεσμπεργκ της κυβερνώσας πέραν του Κέντρου Αριστεράς πρέπει να κινηθεί από την οικονομία (δημοσιονομική πειθαρχία και οικονομικά της προσφοράς) στην πολιτική (προοδευτική φορολογία και οικονομικά της ζήτησης). Στην οικονομία δεν χωρούν δογματισμοί, αλλά στις κοινωνίες δεν χωρά η απουσία της πολιτικής. Εκεί που υπάρχει αυτή η απουσία υπάρχει και η άνοδος της Ακροδεξιάς που τρέχει να καλύψει τα κενά.

Ο Γιώργος Σιακαντάρης είναι κοινωνιολόγος – συγγραφέας

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο >>

Keywords