Τραμπ για Νομπέλ Ειρήνης; Οχι, παρακαλώ!

Το Νομπέλ Ειρήνης δεν είναι ένας διαγωνισμός που κρίνεται από τη δημοφιλία. Ωστόσο, οι αγορές στοιχημάτων στρέφονται σταθερά προς τα μεγαλύτερα ονόματα της παγκόσμιας πολιτικής – μεταξύ αυτών φέτος, στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Μια τέτοια προσέγγιση παραβλέπει τον πραγματικό σκοπό του βραβείου. Το ουσιαστικό έργο για την οικοδόμηση της ειρήνης γίνεται συχνά μακριά από τα πρωτοσέλιδα: από δικαστήρια που υπερασπίζονται το διεθνές δίκαιο, δημοσιογράφους που καταγράφουν τις θηριωδίες και ανθρωπιστικές οργανώσεις που προστατεύουν κοινότητες. Με την ανακοίνωση

του βραβείου για το 2026 να έχει προγραμματιστεί για τις 9 Οκτωβρίου, η επιτροπή των Νομπέλ έχει την ευκαιρία να υπενθυμίσει στον κόσμο ότι η ειρήνη οικοδομείται μέσω θεσμών και συνεργασίας και όχι μόνο μέσω διπλωματικών κινήσεων εντυπωσιασμού.

Παρά τις ευνοϊκές αποδόσεις, ο Τραμπ δεν θα κερδίσει. Ενας εν ενεργεία πρόεδρος που διεξάγει πόλεμο εναντίον του Ιράν αποτελεί ακατάλληλη υποψηφιότητα για ένα βραβείο που αποσκοπεί στην προώθηση της ειρήνης. Ανεξάρτητα από τις διπλωματικές προσπάθειες του Τραμπ σε άλλα μέτωπα, η επιτροπή των Νομπέλ θα εξετάσει το σύνολο της συμβολής ενός υποψηφίου. Ο ουκρανός πρόεδρος δεν είναι επίσης πιθανό να κερδίσει.

Η απονομή του Νομπέλ Ειρήνης στον εν ενεργεία αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων μιας χώρας που διεξάγει έναν μεγάλο πόλεμο, θα κινδύνευε να μετατρέψει το βραβείο σε επιδοκιμασία της μιας πλευράς της σύγκρουσης, ανεξάρτητα από το δικαίωμα της Ουκρανίας να υπερασπιστεί τον εαυτό της. Θα ήταν επίσης δύσκολο να συμβιβαστεί με το πνεύμα της διαθήκης του Αλφρεντ Νομπέλ, η οποία έκανε λόγο για προσπάθειες προώθησης της «αδελφοσύνης μεταξύ των εθνών», μείωσης των μόνιμων στρατών και προώθησης της ειρήνης. Αν αφήσουμε στην άκρη τα ονόματα που τραβούν τα φώτα της δημοσιότητας, η οργάνωση Save the Children, τα δίκτυα εθελοντών Emergency Response Rooms του Σουδάν και το Διεθνές Δικαστήριο βρίσκονται επίσης πολύ ψηλά στην κατάταξη της πλατφόρμας Polymarket, με συνολική πιθανότητα 28% να κερδίσουν αυτή τη στιγμή.

Σε ό,τι αφορά αυτούς τους υποψηφίους, οι αγορές ενδέχεται πράγματι να είναι πιο κοντά στην πρόβλεψη του αποτελέσματος. Ωστόσο, παραβλέπουν επίσης ορισμένους από τους πλέον άξιους ειρηνοποιούς στον κόσμο. Ως επικεφαλής του Ερευνητικού Ινστιτούτου Ειρήνης του Οσλο, ενός ανεξάρτητου οργανισμού που διεξάγει έρευνα σχετικά με τις προϋποθέσεις για ειρηνικές σχέσεις μεταξύ εθνών, ομάδων και ατόμων, ερωτώ συχνά αν θα έπρεπε να απονέμεται το βραβείο, δεδομένης της έκτασης των συγκρούσεων σήμερα. Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Σουδάν συνεχίζουν να προκαλούν τεράστιο ανθρώπινο κόστος, ενώ ο πόλεμος στον οποίο εμπλέκεται το Ιράν έχει προσθέσει ένα ακόμη επικίνδυνο μέτωπο σε ένα ασταθές διεθνές τοπίο.

Η τελευταία μας έκθεση για τις τάσεις των συγκρούσεων κατέγραψε 65 ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ κρατών το 2025 – τον υψηλότερο αριθμό από τότε που άρχισαν να τηρούνται αρχεία, το 1946. Ενα τέτοιο σκηνικό ενισχύει μόνο την πεποίθησή μου ότι όσο περισσότεροι είναι οι πόλεμοι, τόσο μεγαλύτερη σημασία έχει το Νομπέλ Ειρήνης. Δεν υπάρχει έλλειψη άξιων ανθρώπων και οργανώσεων που θα έπρεπε να τιμηθούν με το βραβείο. Κάθε χρόνο δημοσιεύω έναν κατάλογο υποψηφίων που θεωρώ ότι αξίζουν το βραβείο. Αρκετοί από όσους έχουν συμπεριληφθεί σε προηγούμενους καταλόγους έχουν στη συνέχεια τιμηθεί με το βραβείο Νομπέλ.

Η ειρήνη είναι κάτι που οικοδομούμε: επιτυγχάνεται μέσω της συνεργασίας η οποία περιορίζει την αβεβαιότητα, των ανθρωπιστικών κανόνων που χαλιναγωγούν τη σκληρότητα, των δικαστηρίων που επιβάλλουν κυρώσεις και των δημοσιογράφων που διασφαλίζουν ότι οι παραβιάσεις δεν μπορεί απλώς να διαγραφούν.

Η επιτροπή των Νομπέλ έχει την ευκαιρία να στρέψει την προσοχή του κόσμου σε ορισμένα από τα ουσιώδη εργαλεία για τη διασφάλιση της διεθνούς ειρήνης. Σε έναν κόσμο που καταρρίπτει ρεκόρ συγκρούσεων, θα πρέπει να κοιτάξει πέρα από τα μεγάλα ονόματα και να επιλέξει εκείνους που επιτελούν το επίπονο έργο της οικοδόμησης της ειρήνης.

Ο Χάακον Γιέρλοου είναι αναπληρωτής διευθυντής του Ερευνητικού Ινστιτούτου Ειρήνης (PRIO) στο Οσλο