Η «ομάδα των 7» στον αστερισμό Τραμπ

Σχεδιάστηκε ως το φόρουμ των ισχυρότερων οικονομιών του κόσμου και διαδραμάτισε τον ρόλο αυτό επί δεκαετίες. Η «ομάδα των 7» με δύο αμερικανικά κράτη – ΗΠΑ και Καναδά -, ένα ασιατικό, την Ιαπωνία, και 4 ευρωπαϊκά -Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία – συγκέντρωνε το 1980 το 60% του παγκόσμιου ΑΕΠ και το 14% του παγκόσμιου πληθυσμού. Σήμερα

Η Κίνα δεν συμμετέχει, ούτε η Ρωσία. Και μεσαίες δυνάμεις όπως η Βραζιλία και η Ινδία προσκλήθηκαν φέτος να συμμετάσχουν μαζί με την Αίγυπτο, την Κένυα και την Κορέα. Εχει λοιπόν ακόμη ειδικό βάρος η «ομάδα των 7»; Ασφαλώς δεν είναι το διευθυντήριο του δυτικού κόσμου που υποτίθεται πως θα έπρεπε να είναι. Αυτό όμως δεν οφείλεται στο γεγονός ότι τα μέλη του δεν είναι ισχυρά αλλά στο ότι δεν είναι ενωμένα. Και ο οργανισμός αυτός που δεν διαθέτει γραφειοκρατία όπως άλλοι πολυεθνικοί υφίσταται τις συνέπειες της στροφής των ΗΠΑ στη μονομέρεια.

Ως η μεγαλύτερη δύναμη του κλαμπ, η Αμερική έδινε τα προηγούμενα χρόνια την κατεύθυνση. Σήμερα, πολλές από τις πολιτικές της, π.χ., οι δασμοί, στρέφονται εναντίον των υπολοίπων 6. Επιπλέον, ενώ η Δύση ως σύνολο αντιμετωπίζει την πρόκληση της Κίνας, οι ΗΠΑ δεν ιεραρχούν την ενότητα του δυτικού κόσμου ως προτεραιότητα στρατηγικής σημασίας.

Για όλους αυτούς τους λόγους, η συνάντηση αυτής της εβδομάδας στο Εβιάν μπορεί να μην είχε τα απρόοπτα των προηγούμενων με τη συμμετοχή του Τραμπ αλλά δεν θα οδηγήσει σε ενδυνάμωση του θεσμού ούτε θα γεφυρώσει τις διαφορές Ευρώπης – Αμερικής σε μια σειρά ζητημάτων, από την τεχνητή νοημοσύνη ως τις σχέσεις με την Κίνα, τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή. Και το δείπνο που παρέθεσε στον αμερικανό ομόλογό του ο πρόεδρος Μακρόν στις Βερσαλλίες συμβολίζει την επιστροφή του κόσμου στην εποχή των ζωνών επιρροής, μια κατάσταση οικεία στις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις τους προηγούμενους αιώνες.

Η αλλαγή αυτή δεν συνιστά θετική εξέλιξη για την Ευρώπη ούτε για τις δυτικού προσανατολισμού χώρες της Ασίας που θα πρέπει να επιδιώξουν τη στρατηγική τους αυτονομία σε χρόνο πιεστικό. Η ανακοίνωση της μείωσης αμερικανικών δυνάμεων που σταθμεύουν σε ευρωπαϊκές χώρες την προηγούμενη εβδομάδα είναι η πρώτη ουσιαστική κίνηση που μεταφράζει τις διακηρύξεις Τραμπ σε πράξη. Θα ακολουθήσουν και άλλες, με πιθανότερη την ανακοίνωσή τους στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα, 7-8 Ιουλίου.

Σταθερά και όχι τόσο αργά, οι πιθανότητες να υπάρξει κενό ασφαλείας στην Ευρώπη ενισχύονται. Από την εξέλιξη του πολέμου της Ουκρανίας θα εξαρτηθεί αν η Ρωσία αποπειραθεί να πλήξει χώρα-μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Δεν είναι ένα απίθανο ενδεχόμενο και μπορεί μεν να οδηγήσει στη χειραφέτηση της Ευρώπης αλλά με όποιο κόστος αυτό συνεπάγεται. Το βέβαιο είναι ότι τα πράγματα δεν θα μείνουν στατικά στην ήπειρό μας ούτε στον περίγυρό της.

Αν θα υπάρξει ένα νέο θεσμικό πλαίσιο έκφρασης της νέας ισορροπίας είναι ακόμη πρόωρο να προγνωσθεί. Θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη του ανταγωνισμού ΗΠΑ – Κίνας. Αλλά η σημερινή ανισορροπία δεν μπορεί να διαρκέσει. Υπάρχει ανάγκη να αποκατασταθεί η περίφημη αρχή της «ισορροπίας δυνάμεων», διαφορετικά οι περιφερειακές συγκρούσεις που ήδη συμβαίνουν θα εξελιχθούν σε μια ευρύτερη σύγκρουση.

(*) Επικεφαλής Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας, ΕΛΙΑΜΕΠ.