Ενας «χαμένος» Ρούμπενς που έχει να πει πολλά

Μάρτυρας ενός μνημειακού έργου που είχε φιλοτεχνηθεί για τη βασιλική αυλή της Ισπανίας και χάθηκε στην πυρκαγιά του Αλκαζάρ το 1734, αλλά και με μια ιστορία γεμάτη μυστήριο και περιπέτειες έχει καταφέρει να βρεθεί στο επίκεντρο του συλλεκτικού ενδιαφέροντος.

Ο λόγος για ένα προπαρασκευαστικό σχέδιο σε λάδι με την υπογραφή του Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς και με θέμα από την Αινειάδα του Βιργιλίου, το οποίο θεωρείται από τους ειδικούς ένα από τα πιο αποκαλυπτικά δείγματα της δημιουργικής του διαδικασίας.

Εχει τίτλο «Ο Αινείας βοηθά τη Διδώ από το άλογό της» και χρονολογείται γύρω στο 1630. Εχει διαστάσεις 45,4 x 60,3 εκ. και πρόκειται να δημοπρατηθεί από τον οίκο Christie’s στις 30 Ιουνίου στο Λονδίνο με την τιμή εκτίμησης να κυμαίνεται μεταξύ 2 και 3 εκατ. στερλινών.

Το έργο που είναι γνωστό μόνο μέσα από μεταγενέστερα αντίγραφα και παραλλαγές διαφόρων εργαστηρίων, θεωρείται κομβικό για την κατανόηση τόσο της αρχικής σύλληψης όσο και της εξέλιξης της εικονογραφίας του Ρούμπενς, καθώς συνδέεται με τη φάση ωριμότητας του φλαμανδού ζωγράφου, όταν, μετά την επιστροφή του στην Αμβέρσα και έχοντας ήδη αφομοιώσει τις ιταλικές επιρροές του Τιτσιάνο, του Βερονέζε και της αρχαιότητας, είχε αναδειχθεί σε κορυφαία μορφή της ευρωπαϊκής ζωγραφικής και σε αυλικό καλλιτέχνη των Ισπανών Αψβούργων.

Ο Αινείας αποδίδεται να κατεβαίνει από το άλογό του για να βοηθήσει τη Διδώ, ενώ ο ουρανός αρχίζει να σκοτεινιάζει από την καταιγίδα που προκαλεί η Ηρα, η οποία εμφανίζεται πάνω σε άρμα με παγώνια, παίζοντας κομβικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας. Η σκηνή πλαισιώνεται από ερωτιδείς και από ένα τοπίο που μετατρέπεται σταδιακά σε δραματικό.

Το ελαιογραφικό σχέδιο που είχε χαθεί για αιώνες επανεμφανίστηκε στη Σουηδία το 2006 και αποκάλυψε ότι στην εκδοχή αυτή ο Ρούμπενς επέλεξε να εστιάσει στην ψυχολογική μετάβαση και όχι στην τελική ερωτική ένωση των δύο ηρώων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η τεχνική του φλαμανδού ζωγράφου: το σκίτσο αποκαλύπτει τη διαδικασία της σκέψης του μέσα από τη ζωγραφική πράξη, με διορθώσεις και αβίαστες πινελιές που αφήνουν την εικόνα να «αναπνέει». Οι ατμοσφαιρικές μεταβάσεις, ο δραματικός ουρανός και η εναλλαγή φωτός και σκιάς αναδεικνύουν έναν ζωγράφο που δεν αποδίδει απλώς μια αφήγηση, αλλά κατασκευάζει μια εμπειρία συναισθηματικής έντασης.

Σήμερα, το έργο θεωρείται όχι απλώς προπαρασκευαστικό στάδιο, αλλά αυτόνομο τεκμήριο της καλλιτεχνικής σύλληψης του Ρούμπενς και ένα από τα πιο εύγλωττα παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο ο ζωγράφος μετατρέπει τον μύθο σε στοχασμό πάνω στον έρωτα και το πεπρωμένο.

Πώς ο Κρίστο «τύλιξε» την Αψίδα του Θριάμβου

Μια δυνατή και ιδιαιτέρως σπάνια στιγμή για όσους αγαπούν την προετοιμασία εμβληματικών έργων και λατρεύουν τα στοιχεία που δείχνουν πώς «γεννήθηκαν» μεγάλες ιδέες αποτελεί η δημοπράτηση του προπαρασκευαστικού σχεδίου για την εγκατάσταση του Κρίστο και Ζαν Κλοντ «Η Αψίδα του Θριάμβου, τυλιγμένη». Το έργο που δημοπρατείται αποτελεί σύνθεση μεικτών υλικών (εμαγιέ, παστέλ, κάρβουνο, γραφίτη, κηρομπογιά, χάρτη και ύφασμα) και λειτουργεί ως πλήρης μελέτη και οπτικό σχέδιο για την υλοποίηση της εγκατάστασης, η οποία διήρκεσε 16 ημέρες και μεταμόρφωσε το μνημείο με 25.000 τ.μ. ασημογάλαζου υφάσματος και 3.000 μέτρα κόκκινου σχοινιού· το συγκεκριμένο έργο αντιμετωπίζεται ως αυτόνομο συλλεκτικό και υψηλής αξίας, με την εκτίμηση της δημοπρασίας να κυμαίνεται μεταξύ 800.000 και 1,2 εκατ. στερλινών. Το ποσό αυτό αντικατοπτρίζει τη σημασία του ως τεκμηρίου ενός από τα πιο εμβληματικά ώριμα έργα του βουλγαρικής καταγωγής καλλιτέχνη και της γαλλίδας συζύγου του, το οποίο υλοποιήθηκε μετά τον θάνατό του. Το έργο είναι διαθέσιμο μέσω διαδικτυακής δημοπρασίας του οίκου Christie’s η οποία ολοκληρώνεται στις 2 Ιουλίου.

Ο Λαοκόων του Καρμπονό από τη συλλογή Χάμιλτον

Εντυπωσιακός, δραματικός και με «ευγενική καταγωγή» ο Λαοκόων της συλλογής Χάμιλτον έχει ήδη προσελκύσει το ενδιαφέρον των συλλεκτών, καθώς προγραμματίζεται να δημοπρατηθεί από τον οίκο Sotheby’s στο Λονδίνο την 1η Ιουλίου. Πρόκειται για ένα ορειχάλκινο γλυπτό του 19ου αι. που αποδίδεται στον γάλλο γλύπτη Ογκίστ-Ζαν-Μαρί Καρμπονό και συνδέεται με το εμβληματικό ελληνιστικής εποχής μαρμάρινο σύμπλεγμα του Λαοκόοντα και των γιων του που εκτίθεται στο Βατικανό.

Το έργο, με εκτίμηση που κυμαίνεται μεταξύ 2 και 3 εκατ. στερλινών, αποτελεί πιστό και σε φυσικό μέγεθος αντίγραφο της δραματικής σκηνής του τρώα ιερέα που συνθλίβεται από θαλάσσια φίδια, καθώς προσπαθεί να προειδοποιήσει τους συμπατριώτες του να μη βάλουν εντός των τειχών τον Δούρειο Ιππο. Ενταγμένο στη μεγάλη ευρωπαϊκή παράδοση του Grand Tour και της νεοκλασικής λατρείας της αρχαιότητας το γλυπτό συνδέεται με την αριστοκρατική συλλεκτική ιστορία του βρετανού διπλωμάτη στη Νάπολη και μεγάλο συλλέκτη σερ Γουίλιαμ Χάμιλτον, γεγονός που ενισχύει το έντονο ενδιαφέρον για την αγορά του διεθνώς.