Εθνικά διλήμματα

Εάν στην εγχώρια κομματική σκηνή λειτουργούσε το βρετανικό πρότυπο, ο Γιώργος Γεραπετρίτης πιθανότατα θα καταγραφόταν ως βασικό μέλος της αριστερής πτέρυγας του κυβερνώντος κόμματος. Αυτό ίσως εξηγεί γιατί ο υπουργός Εξωτερικών δέχεται μεγαλύτερη πίεση από τη δεξιότερη πλευρά του πολιτικού χάρτη και λιγότερη από τη διασπαρμένη κεντροαριστερή αντιπολίτευση.

Στο Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής σπανίως οι διπλωματικοί χειρισμοί γίνονται στόχος επιθέσεων από τους εκπροσώπους των κομμάτων της κεντροαριστερής πλευράς. Και η δημόσια κριτική τους σχεδόν ποτέ δεν συνοδεύεται από καταγγελίες

Για τη διπλωματική ατζέντα, ο Γεραπετρίτης έχει βρεθεί στο στόχαστρο σχεδόν από την πρώτη ημέρα που ανέλαβε τα ηνία στο νεοκλασικό της Βασιλίσσης Σοφίας. Αλλά αποτελούσε ήδη «κόκκινο πανί» και νωρίτερα, ως κεντρικός βραχίονας στο πρωθυπουργικό επιτελείο. Εν ολίγοις, ο Γεραπετρίτης έγινε στόχος για τον ρόλο του δίπλα στον Μητσοτάκη, τα εθνικά ζητήματα ακολούθησαν και ως βολικό άλλοθι.

Σε μία φάση που ο ευρύτερος κεντροαριστερός χώρος αναζητεί πυξίδα και κατεύθυνση και περιμένει τη νύχτα των εκλογών για τη νέα καταγραφή δυνάμεων και τη θέση του καθενός στον νέο πολιτικό χάρτη, είναι ένα ζητούμενο σε τι βαθμό τα εθνικά θέματα θα μπορούσαν να αποτελέσουν κεντρικό ζήτημα της δικής του προεκλογικής ατζέντας.

Το ΠΑΣΟΚ μπορεί να κινηθεί πιο σκληρά, παραπέμποντας και στις «κόκκινες γραμμές» που είχε χαράξει ο Ανδρέας Παπανδρέου από τα χρόνια του «Σισμίκ», αλλά υπάρχει και η περίοδος του Κώστα Σημίτη και του Γιώργου Παπανδρέου, όταν η προσέγγιση με την Τουρκία αντιμετωπίστηκε περίπου ως μονόδρομος – μαζί με τον ευρωπαϊκό δρόμο για την Αγκυρα.

Πριν ακόμη από τα «ήρεμα νερά», η Αθήνα είχε αναδείξει τη «διπλωματία των σεισμών» και φύτευε ελιές ειρήνης με τον Ισμαήλ Τζεμ στη Σμύρνη. Το πλάνο του Γεραπετρίτη δεν βρίσκεται μακριά από αυτή την επιλογή – και ο Φιντάν, παρά τις παραφωνίες της περιόδου, θεωρείται ένας αξιόπιστος συνομιλητής και πρόσωπο-«κλειδί» στην προσπάθεια αποφυγής ανώφελων εντάσεων.

Η νεόκοπη ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, από την άλλη, ακόμη κι αν ήθελε, καθ΄ οδόν προς τις κάλπες, να έχει κεντρικό ρόλο σε μια πολιτική ανεμοθύελλα για την εξωτερική πολιτική, θα έχει πάντα μπροστά της τις Πρέσπες. Οχι ως απόδειξη αναξιοπιστίας στο ενδεχόμενο μιας στροφής σε μια υπερπατριωτική ατζέντα, αλλά περισσότερο ως οδηγό. Ο Τσίπρας εξακολουθεί να προβάλλει τη συμφωνία με τον Ζάεφ ως μία από τις σημαντικότερες στιγμές της πρωθυπουργίας του, αποδεχόμενος ότι στη διπλωματική σκηνή η έννοια του συμβιβασμού δεν μπορεί εκ των προτέρων να ξορκίζεται, ούτε να οδηγεί «προδότες» στην πολιτική πυρά. Ακόμη κι αν δεν είχε αλλάξει το σκηνικό με την Αγκυρα, ένας δρόμος ελληνοτουρκικής προσέγγισης είχε ακολουθηθεί και στις δικές του ημέρες.

Η συζήτηση για την αντιπολιτευτική γραμμή στα εθνικά έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον μπροστά και στην παράλληλη συζήτηση που έχει ξεκινήσει για το ενδεχόμενο επεισοδιακές καταστάσεις στα ελληνοτουρκικά να μεταβάλουν μέσα στο φθινόπωρο και το εκλογικό πλάνο του Μητσοτάκη. Προφανώς, σε μια τέτοια εξέλιξη, η αντιπολίτευση θα αντεπιτεθεί, στηλιτεύοντας το Μαξίμου ότι χρησιμοποιεί τα εθνικά ως πρόσχημα για έναν εκλογικό αιφνιδιασμό και για κομματικά οφέλη ή ως μια ανεπίτρεπτη προσπάθεια διεξόδου σε μια στιγμή κρίσης. Αλλά αυτό δεν αφορά την ουσία της εξωτερικής πολιτικής και το πλάνο Γεραπετρίτη.

Χωρίς έκτακτα γεγονότα, η αντιπολίτευση θα επικεντρωθεί προεκλογικά στην οικονομία, την κοινωνική ατζέντα και τα θεσμικά, και δύσκολα θα αναζητήσει ανοικτό πεδίο σύγκρουσης για τα εθνικά. Η αδιαφάνεια και η διαφθορά δείχνουν πιο εύληπτη συνταγή. Σε αυτή την περίπτωση ο υπουργός Εξωτερικών θα παραμείνει βασικός στόχος από τα δεξιά και μένει να αποδειχθεί εάν τα συντηρητικά βέλη μπορούν να ανοίξουν ανεπούλωτες πληγές. Πρωτίστως στην κυβέρνηση, καθώς είναι από καιρό ξεκάθαρο ότι το πλάνο Γεραπετρίτη είναι πλάνο Μητσοτάκη.