Υφαλος

Η χώρα αγοράζει, όλο και ακριβότερα, όπλα από τις βιτρίνες εκθέσεων, για να τα χειριστούν όλο και γηραιότεροι στρατιωτικοί. Η δημογραφική κατάρρευση σε συνδυασμό με την πλήρη απουσία βιομηχανίας, ουσιαστικά διαμορφώνει την όποια, δυσμενή και θνησιγενή, συμφωνία για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ομως, αυτή η ασύμμετρη και επιδεινούμενη αντινομία, υποδηλώνει, όχι μόνο τη μείωση ανθρώπινων πόρων και πολιτικού κεφαλαίου, όσο τη μείωση του σθένους, της επιθυμίας για ζωή, για συνέχεια, για δημιουργία, για κληροδοσία.

Δεν σχεδιάζεις την άμυνα (όχι μόνο τα όπλα, αλλά την πεποίθηση), γιατί δεν έχεις (συλλογική) ιδιοκτησία να υπερασπιστείς. Το φαινόμενο  υποδηλώνει την έκπτωση των πολιτισμικών χαρακτηριστικών αυτοθεώρησης και αυτοεκτίμησης. Η κάθε γενιά φαίνεται να αδιαφορεί τελείως για την επόμενη, κλεισμένη σε μια βιοψυχική  αυτοαναφορικότητα. «Τίποτα πέρα από μένα». Ούτε χώρα, ούτε σχεδιασμός, ούτε άλλος, ούτε μνήμη, ούτε μέλλον.

Αυτός ο αυτονοηματοδοτικός πυρήνας, καθιστά το σθένος ασθένεια. Οι προφανείς και εύλογες ενστάσεις ειδικών για το είδος των αμυντικών επενδύσεων δεν αρκούν ως εξήγηση, αφού οι ενστάσεις είναι  εύλογες μεν, αλλά δευτερογενείς, τεχνικές  αμφιβολίες. Για παράδειγμα, παραγγέλνονται βαριά, ακριβά, ευπρόσβλητα πλοία, όταν η βιομηχανία drone φαντασμάτων, τα καθιστά αναλώσιμα (αποδεικνύεται στον ρωσοουκρανικό πόλεμο) και όταν την ίδια στιγμή διαθέτεις ως χώρα χιλιάδες πέτρινα πλοία (τα νησιά).

Οι ενστάσεις λοιπόν, στερεώνονται σε λογικά επιχειρήματα, βρίσκονται όμως πέρα από αυτό που φωλιάζει στο συλλογικό υποσυνείδητο και που αποτελεί τη βαθύτερη αδυναμία: την παραίτηση από κάθε μέλλον. Δεν μπορεί να συγκριθεί η σημερινή καχεξία ιδανικών, ούτε με τους όρους της φτωχότερης δεκαετίας του ’70. Τότε, η οικοδόμηση ενός «νεωτερικού» σπιτιού (διαμερίσματος ή διπλοκατοικίας με οπλισμένο σκυρόδεμα) στη θέση των λιθόκτιστων παραδοσιακών, μπόρεσε να αναλάβει το αίσθημα ήττας από την Κύπρο και τη διογκούμενη απειλή.

Η δε θεσμική αλλαγή, η κοινοβουλευτική δημοκρατία και η ένταξη στην ΕΟΚ, μπόρεσε να αναλάβει και τη διευθέτηση του φαντασιακού και το κόστος από την ελληνοτουρκική ματαίωση. Σήμερα ποια ψευδαίσθηση μπορεί να σταθεί στη θέση των σημερινών ματαιώσεων; Καμιά θεσμική μεταφυσική, ούτε κάποια ΟΝΕ (που έχει ακυρωθεί ως επίτευγμα, από τη διαφθορά που την ακολούθησε) ούτε κάποια νέα ΕΟΚ, ούτε κάποιο κοινωνικό κίνημα, δεν μπορεί να αναλάβει την κάμψη. Ούτε καν ο προσωπικός πλουτισμός, ο οποίος δραπέτευσε μετά τα διακοποδάνεια και την τρύπια μικροαστική οίηση της δεκαετίας του 2000.

Η τελευταία μεγάλη πραγματική εθνική επένδυση στη μόρφωση, κακοποιείται, είτε με τα κομματόσκυλα και τους αυλοκόλακες, είτε με την εργασιακή έρημο, είτε με μια νεοφώτιστη ποταπή επιχειρηματικότητα.

Η εθνική πραγματικότητα ζητάει χαμηλά αμειβόμενους και με μειωμένα προσόντα εργαζόμενους, με μηδενική προσδοκία εστίας, συντροφικότητας, ερωτικής ματιάς στο πραγματικό και το αύριο.

Η μόνη αναπτυσσόμενη «επένδυση» είναι στο εισιτήριο φυγής σημαντικών και ταλαντούχων ανθρώπων. Αυτό το εγκληματικό κατόρθωμα υπερκαλύπτει, και τους εξοπλισμούς και τις ανασφάλειες και τα επιδόματα και την Εκθεση Θεσσαλονίκης και τον αυτοσυντηρητικό εγκλεισμό κομμάτων και το «εγώ».

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ