Εσείς την όπερα πού τη μάθατε;

Το σήμα έπεσε και ήταν παγκόσμιο. «Ακυρώστε τον Τιμοτέ Σαλαμέ. Τρολάρετέ τον. Ειρωνευτείτε τον. Μην του επιτρέψετε να πάρει, στην τρίτη του υποψηφιότητα, το Οσκαρ». Ο λόγος; Είπε τη γνώμη του. Ή το πώς αντιλαμβάνεται ο ίδιος κάποια πράγματα. Συγκεκριμένα ότι δεν θα δούλευε «στο μπαλέτο, στην όπερα ή σε κάποιο από αυτά τα πράγματα για τα οποία λένε ότι πρέπει να τα “κρατήσουμε ζωντανά”, αν και κανείς δεν ενδιαφέρεται. Με όλον τον σεβασμό στους ανθρώπους του μπαλέτου και της όπερας εκεί έξω». Και συμπλήρωσε μάλιστα: «Μόλις έχασα 14 σεντ σε τηλεθέαση». Ειρωνικό; Ισως. Αλαζονικό; Μπορεί. Είναι όμως

η άποψή του. Και μάλιστα η άποψη ενός ανθρώπου που μεγάλωσε σε περιβάλλον σχετικό με αυτές τις τέχνες, αφού η μητέρα του και η αδελφή του είναι μπαλαρίνες. Στην εποχή μας όμως δεν επιτρέπεται να λες δημόσια τη γνώμη σου αν αυτή δεν εναρμονίζεται με την καθεστηκυία τάξη. Με το κατεστημένο δηλαδή, όταν υποτίθεται ότι αυτό ακριβώς θέλουμε να αλλάξει.

«Οπως εκείνος δικαιούται να σχολιάζει και να εκφέρει την άποψή του, έτσι κι εγώ δικαιούμαι να τον σχολιάσω και να τον κρίνω» μου έλεγε νεαρή φίλη. Συμφωνώ απόλυτα, μόνο που εδώ δεν τίθεται θέμα σχολιασμού αλλά τιμωρίας. Ηδη, εξαιτίας της δήλωσής του, οι πιθανότητες να πάρει το Οσκαρ Α’ ανδρικού ρόλου, για το οποίο πριν κάνει τις δηλώσεις εθεωρείτο φαβορί, έχουν πέσει κατακόρυφα. Ωραίοι τύποι είναι εκεί στην Ακαδημία Κινηματογράφου. Δηλαδή προ της συγκεκριμένης δήλωσης ήταν άξιος βράβευσης για την ερμηνεία του στην ταινία «Marty Supreme» και τώρα, για την ίδια ακριβώς ερμηνεία, δεν είναι; Μέσα στα προσόντα του καλού ηθοποιού είναι και να κλίνουν ευλαβικά το γόνυ στην όπερα και το μπαλέτο; Δεν το ήξερα. Και καλά που το έμαθα. Διότι να πεις ότι η δήλωσή του ήταν κόντρα σε σύγχρονες αξίες, όπως η συμπερίληψη για παράδειγμα, να το καταλάβω. Αλλά επειδή πιστεύει ότι η όπερα δεν είναι στα πάνω της; Ενας άνθρωπος στο μεταίχμιο μεταξύ μιλένιαλ και γενιάς Ζ; Και με τα καινούργια ποιος θα παθιάζεται; Εγώ;

Ο Τιμοτέ Σαλαμέ είναι ο σύγχρονος σούπερ σταρ. Στα τριάντα του χρόνια είναι φέτος, για τρίτη φορά, υποψήφιος για Οσκαρ, ένα ρεκόρ που μέχρι τώρα το έχει μόνο ο Μάρλον Μπράντο – ο οποίος, βέβαια, στην τρίτη του υποψηφιότητα κέρδισε το βραβείο για το «Λιμάνι της αγωνίας», κάτι που το βλέπω χλωμό στην περίπτωση του Σαλαμέ μετά τις επίμαχες δηλώσεις. Και επειδή πρόκειται για γενικότερο φαινόμενο, μου κάνει εντύπωση ότι ναι μεν θέλουμε νέους ανθρώπους σε όλους τους τομείς, από την τέχνη έως την πολιτική, αλλά τους θέλουμε να φοράνε το «κουστουμάκι» που ήδη τους έχουμε ράψει. Οχι όπως είναι, αλλά όπως φανταζόμαστε ότι θα πρέπει να είναι. Χωρίς να ενοχλούν, χωρίς να μας ξαφνιάζουν (έστω και δυσάρεστα), χωρίς να έχουν άποψη αν αυτή δεν συμφωνεί με τη δικιά μας. Μα τότε δεν είναι νέοι, είναι «νεόγεροι».

Αντίδραση

Μεγάλες όπερες ανά τον κόσμο και καλλιτέχνες του χώρου έσπευσαν να απαντήσουν στον Σαλαμέ σε πνεύμα τύπου «Ο μικρός δεν τα ξέρει καλά». Μόνο που ο «μικρός» είναι ο πιο επιδραστικός ηθοποιός της γενιάς του. Για αυτή τη γενιά μιλάει που θα περάσει τον κόσμο μας στη νέα εποχή. Και δεν απαξίωσε το λυρικό τραγούδι. Είπε ότι δεν έχει απήχηση σε ανθρώπους πολύ πιο νέους από αυτούς που του απάντησαν ή τον ειρωνεύτηκαν. Μήπως όμως αυτός ξέρει καλύτερα; Από την άλλη, αυτή η σπουδή για άμεση απάντηση μου φέρνει στον νου την παροιμία «Οποιος έχει τη μύγα μυγιάζεται».

Οσον αφορά την Ελλάδα τώρα, πιστεύω ακράδαντα ότι οι πραγματικοί λάτρεις της όπερας είναι πολύ λιγότεροι απ’ όσους κατακλύζουν τις παραστάσεις της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Απλά, ο διευθυντής της Γιώργος Κουμεντάκης, με την εξωστρεφή επικοινωνιακή του αντίληψη, την έκανε τάση. Μέγα κατόρθωμα για μια χώρα με υποτυπώδη παράδοση στο λυρικό τραγούδι.