Αλήθειες πίσω από τα ψέματα

Υπό τον τίτλο «Αυριανισμός» δημοσίευσα κείμενο κριτικής στην «είδηση» ότι ο Γιώργος Γεραπετρίτης, η Αννα Διαμαντοπούλου και ο Μανώλης Χριστοδουλάκης δείπνησαν από κοινού όπου συζήτησαν την πιθανότητα συγκυβέρνησης ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, η οποία διαψεύστηκε από όλους («ΤΑ ΝΕΑ», 4/8/2026). Αυτό που μου είχε κάνει εντύπωση ήταν η «τεκμηρίωση» της κατασκευασμένης είδησης

με μια εξίσου κατασκευασμένη φωτογραφία, προϊόν τεχνητής νοημοσύνης. Λόγω ιδίως της χρήσης της φωτογραφίας θυμήθηκα ένα άλλο, πολύ πιο διάσημο και πιο επιδραστικό δημοσιογραφικό ψέμα, από το μακρινό 1985, το οποίο είχε δημοσιευτεί με σκοπό τις επικείμενες τότε εκλογές.

Αναφερόμουν στην περίφημη πρωτοσέλιδη φωτογραφία της εφημερίδας «Αυριανή», όπου ο νεοεκλεγείς τότε στην αρχηγία της ΝΔ Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, νέος, απεικονιζόταν ανάμεσα σε δύο Γερμανούς. Ο τίτλος που συνόδευε τη φωτογραφία δεν άφηνε αμφιβολίες: «Ανθρωπος των Ναζί ο Κώστας Μητσοτάκης». Οι εκλογές του 1985 κρίθηκαν, σε μεγάλο βαθμό, και από αυτή την «πληροφορία». Σημείωνα ότι, σε σχέση με το τωρινό περιστατικό, η φωτογραφία που είχε χρησιμοποιήσει η «Αυριανή» ήταν πραγματική, ψευδής ήταν η ερμηνεία της. Σε κάθε περίπτωση, η χειραγωγητική χρήση ψεμάτων και διαστρεβλωμένων αληθειών είναι η ουσία αυτού που αποκαλούμε στη νέα ελληνική «αυριανισμό».

Μόλις δημοσιεύτηκε το κείμενο, έλαβα ένα τηλεφώνημα από τον αγαπημένο μου φίλο, που ζει στα Χανιά, Μανώλη Γκαζή – ένα από τα πρόσωπα με μακρά πολιτική δράση που τιμώ, επειδή κι αυτός τίμησε και τιμά τις ιδέες του και την προσήλωσή του στην Αριστερά και στη δημοκρατία. Ο φίλος μου μού έστειλε ένα ανέκδοτο κείμενο νεκρολογίας του Ρούπρεχτ Κρέμζερ.

Ο Κρέμζερ ήταν ο ένας από τους δύο Γερμανούς που εικονίζονται στη φωτογραφία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, την οποία είχε δημοσιεύσει η «Αυριανή». Ηταν αντιναζιστής, είχε βοηθήσει τον έλληνα κρατούμενο στη φυλακή, οι Γερμανοί είχαν αποκαλύψει τον ρόλο του, δραπέτευσε, πέρασε στην Αντίσταση κατά του ναζισμού και, τα χρόνια μετά την Κατοχή, έμεινε στην Κρήτη, παντρεύτηκε τη δασκάλα στις Στέρνες Ακρωτηρίου Χανίων Ανθούλα Τσαγράκη και πέθανε στην Ελλάδα σε βαθύ γήρας. Το σημείωμα που εξιστορεί τη ζωή του έχει γραφτεί από τον ανιψιό του Κρέμζερ, το 1995, λίγο μετά τον θάνατο του θείου του, και βρίσκεται αρχειοθετημένο στη βιβλιοθήκη του Δήμου Χανίων. Παραθέτω το πλήρες κείμενο:

«Πλήρης ημερών, στα 94 χρόνια του, πέθανε αθόρυβα ο Ρούπρεχτ Κρέμζερ. Ο γερμανός αντιναζιστής, που ενώ στάλθηκε στη χώρα μας στρατιώτης των χιτλερικών δυνάμεων κατοχής, στην Κρήτη, βρέθηκε από τις πρώτες μέρες στο πλευρό της Αντίστασης. Πολύτιμος στην αρχή μυστικός συνεργάτης – πληροφοριοδότης των ανταρτών στη μεγαλόνησο μέσα από την Γκεστάπο όπου υπηρετούσε, κατάφερε να βοηθήσει χιλιάδες ανθρώπους μεταφέροντας φάρμακα και τρόφιμα, σώζοντας – με κίνδυνο της δικής του ζωής – τη ζωή εκατοντάδων πατριωτών, αποτρέποντας αντίποινα για χωριά που οι χιτλερικοί συμπατριώτες του είχαν προγράψει. Ηταν ο Ανθρωπος που είχε βοηθήσει τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, όχι μόνο στον συντονισμό της αντιστασιακής του δράσης, αλλά και στη φυλακή.

Αποκαλύφθηκε και καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά κατάφερε να διαφύγει καταδιωκόμενος στην τότε ελεύθερη Κρήτη, για να ενταχθεί ενεργά πλέον στην Αντίσταση. Λάτρεψε τον τόπο και τους ανθρώπους του, παντρεύτηκε την ελληνίδα δασκάλα (αντιστασιακή επίσης) Ανθούλα Τσαγράκη και έμεινε εδώ, “ένα” πλέον με την Ελλάδα και τους Ελληνες.

Εσβησε χθες, 13/7/1995, στο Ασκληπιείο της Βούλας. Αθόρυβα – σε αντίθεση με τη δυναμική του ζωή. Και πικραμένος. Γιατί η μοναδική φορά που τον θυμήθηκαν κάποιοι Ελληνες ήταν για να επιχειρήσουν να εμπλέξουν την προσφορά του στα μικροκομματικά τους παιχνίδια. Ηταν εκείνη η περιβόητη “βρώμικη” ολοσέλιδη φωτογραφία στις παραμονές των εκλογών του 1985, παρέα με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, σε μια αποκρουστική απόπειρα να εμφανίσουν τον μετέπειτα πρωθυπουργό ως… συνεργάτη των Γερμανών και των ΕΣ-ΕΣ. Τουλάχιστον, έφυγε με την ελπίδα ότι θα τον θυμούνται έστω και λίγοι από κείνους που έζησαν τη μεγάλη ψυχή και τον ανθρωπισμό του, στα μαρτυρικότερα και ηρωικότερα χρόνια της Κρήτης.

Σίγουρα θα είναι ελαφρύ το ελληνικό χώμα που τον φιλοξενεί τώρα και για πάντα.

Ο ανιψιός του, Κώστας Τσαγράκης».