Βάλια Τσάιτα-Τσιλιμένη

Σε μια εποχή όπου κυριαρχούν τα θραύσματα και η έννοια του επείγοντος, εκτεθειμέν@ στην ακατανόητη βία του πολέμου, παρατηρώντας τις συνεχείς αναδιπλώσεις της Ιστορίας στο όνομα των οποίων κάθε είδους διαφορετικότητα απορρίπτεται, τα Είδη πρώτης ανάγκης προκύπτουν ως ένας σκόπιμα αντιποιητικός τίτλος. Δίχως να επιδιώκουν την απομάγευση του κόσμου, προτάσσουν μια σειρά από συμβάντα των οποίων πρωταγωνιστής είναι συνήθως ο Άλλος, δίχως τον οποίο η ύπαρξή μας είναι τόσο μερική κι ανολοκλήρωτη. Ωστόσο, είναι εκείνος που πρώτος απ’ όλους θυσιάζεται στον βωμό του εαυτού, του εγώ, του ομοίου

μας, εκείνου που καθαγιάζει κάθε έννοια του φυσιολογικού που μας κατατρέχει προκειμένου οι σκέψεις και οι πράξεις μας ν’ ανήκουν κάπου. Τα Είδη πρώτης ανάγκης εντοπίζουν έννοιες που δε θα συσχετίζαμε εύκολα με οτιδήποτε ορίζεται ως επείγον, οι οποίες ωστόσο τοποθετούν στο επίκεντρο του ποιητικού λόγου ρίζες της παράδοσης, διάφορες πηγές του βιώματος, το στιγμιαίο των αισθήσεων, το διαρκές της φαντασίας.
{jb_quote}Τα ποιήματα της συλλογής μαρτυρούν την αγωνία του ατόμου να ενωθεί, στην πορεία μιας διαδρομής που γίνεται, ωστόσο, αντιληπτή κατά κύριο λόγο ως ατομική.{/jb_quote}

Πρόκειται για μια σειρά ποιημάτων που μπορούν να διαβαστούν και σε πλαίσιο αντανάκλασης, υπό μορφή τραπουλόχαρτου (το πρώτο με το τελευταίο, το δεύτερο με το προτελευταίο και ούτω καθεξής), ή και όχι, και τα οποία φέρουν μεταξύ άλλων στο προσκήνιο τη ρήξη, την ασυνεννοησία του ενήλικου κόσμου, τις θέσεις του Λόγου, την πρόταξη της ανάδευσης του εαυτού, τη διαδρομή προς τον κάθε Άλλο που μας περιβάλλει, τη συμβολική παραμυθία της παιδικότητας. Το κεντρικό ποίημα τιτλοφορείται «η Αγάπη» και συγκεντρώνει την ουσία, το κεντρικό είδος ανάγκης που προέχει στο ανθρώπινο είδος καθολικά αλλά και σε περιόδους κοινωνικής, πολιτικής, προσωπικής αστάθειας. Για να το πούμε αλλιώς: σε εποχές όπου η έννοια «κρίση» ταράσσει την οποιαδήποτε κατάσταση που έχει βιωθεί μέχρι εκείνη τη στιγμή ως νόρμα.

Τα ποιήματα της συλλογής μαρτυρούν την αγωνία του ατόμου να ενωθεί, στην πορεία μιας διαδρομής που γίνεται, ωστόσο, αντιληπτή κατά κύριο λόγο ως ατομική· εντοπίζοντας ένα εγώ μανιακό για τον Άλλο, δίχως ωστόσο να είναι έτοιμο να παραχωρήσει χώρο από το ατομικό του τοπίο προκειμένου να επιτευχθούν η ένωση, η συνεννόηση, η συν-ομιλία, η συνάντηση.

Βασικός άξονας προβληματισμού του βιβλίου είναι η εντύπωση πως το ανθρώπινο είδος βρίσκεται σε κρίση αξιών, σε σύγχυση προσωπικής και συλλογικής συνείδησης, σε εμπόλεμη κατάσταση με τη Φύση, αλλά και με την ίδια του την ύπαρξη, γεγονός που το καλεί ν’ ανατρέξει σε ό,τι μπορεί να του εξασφαλίσει την επιβίωση. Πρόκειται επομένως για μια αναθεώρηση της προτεραιότητας του υλιστικού κόσμου –η θέση του οποίου είναι αναμφισβήτητη, αλλά την ίδια στιγμή και υπερχρησιμοποιημένη– με τρόπο που να τονίζεται η επιστροφή του ατόμου στις πέντε αισθήσεις του: μέσο με το οποίο έχει κληθεί ν’ αντιληφθεί και να πορευτεί στον κόσμο. Η προτεραιότητα μετακινείται στον εσώτερο, τον προσωπικό εαυτό, δίχως να υποστηρίζει εγωιστικές τάσεις. Θα λέγαμε, αντιθέτως, πως η παρουσία του πρώτου ενικού στα ποιήματα γίνεται εργαλείο για την επινόηση ενός συλλογικού παρόντος, όπου οι ανάγκες αλληλοσυμπληρώνονται και αλληλοκαλύπτονται.

Δεν υπάρχουν σαφείς ή ενσυνείδητες επιρροές, όμως στο πλαίσιο της σύλληψης του περιεχομένου του βιβλίου θα μπορούσε κανείς να συναντήσει τη σημασία που είχε για τη λεγόμενη «γενιά του 1920» στην Ελλάδα η προσωπική εμπειρία, σε αντιδιαστολή με το απογοητευτικό κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο εξουσίας μέσα στο οποίο είχε κληθεί να πορευτεί. Με αυτόν τον τρόπο, η προσωπική εμπειρία γίνεται τέχνη και αποκτά θετικό πρόσημο, διαμορφώνοντας μια κατάσταση όπου ο ψυχισμός και η έκφραση των συναισθημάτων ξεπερνούν τις ρομαντικές του διαστάσεις και διεκδικούν βασικότατη θέση στη διαμόρφωση ενός υγιούς κοινωνικού παράγοντα.

Είδη πρώτης ανάγκης
Βάλια Τσάιτα-Τσιλιμένη
Κέδρος
88 σελ.
ISBN 978-960-04-5503-8
Τιμή €9,90