Θανάσης Κοπάδης

Πόσες φορές, αλήθεια, δεν έχουμε ακούσει και πόσες φορές δεν έχουμε σκεφτεί τη φράση: Είναι τρελοί αυτοί οι μαθηματικοί; Συνήθως τη λέμε χαριτολογώντας, άλλοτε με απορία και άλλοτε με θαυμασμό. Πολλοί τη λένε και με φόβο, καθώς σκέφτονται ότι μόνο τρελός θα πρέπει να είναι κάποιος που αφιερώνει όλη του τη ζωή σε αφηρημένες έννοιες, σε αόρατες δομές και σε προβλήματα που μοιάζουν να μην αγγίζουν την καθημερινότητα.

Το βιβλίο αυτό γεννήθηκε ακριβώς από τη συγκεκριμένη απορία, καθώς με τον Θανάση Δρούγα δεν επιθυμούσαμε να γράψουμε ένα ακόμα βιβλίο μαθηματικών με τύπους και θεωρήματα.

Αυτό που μας συγκινούσε πάντα ήταν οι άνθρωποι πίσω από αυτά και οι εμμονές τους, οι αμφιβολίες τους, οι στιγμές της απόλυτης διαύγειας και της απόλυτης κατάρρευσής τους. Αυτοί που κάθονται μόνοι τους σε ένα δωμάτιο για μέρες, γεμίζοντας τετράδια με σύμβολα και αριθμούς, και αυτοί που σταματούν απότομα μια συζήτηση γιατί μια ιδέα μόλις τους χτύπησε σαν κεραυνός. Αναρωτήθηκα, λοιπόν, τι είναι αυτό που τους κινεί. Η φιλοδοξία τους και μια εσωτερική ανάγκη να αφήσουν το αποτύπωμά τους ή μήπως κάτι βαθύτερο, σχεδόν ποιητικό;

Όταν αποφασίστηκε ο τίτλος του βιβλίου, συνειδητοποίησα ότι η λέξη «τρέλα» δεν ήταν καθόλου τυχαία, αφού η μαθηματική δημιουργία απαιτεί μια μορφή αποκοπής από το προφανές. Για να δεις αυτό που δεν βλέπουν οι άλλοι, πρέπει να αντέξεις τη μοναξιά της σκέψης σου και να επιμείνεις εκεί που όλοι οι υπόλοιποι έχουν εγκαταλείψει. Πρέπει να αγαπήσεις ένα πρόβλημα τόσο πολύ, ώστε να το κουβαλάς παντού μαζί σου, στο λεωφορείο, στον δρόμο, μέχρι και στον ύπνο σου.

{jb_quote}Για να δεις αυτό που δεν βλέπουν οι άλλοι, πρέπει να αντέξεις τη μοναξιά της σκέψης σου.{/jb_quote}

Υπάρχουν μαθηματικοί που αφιερώθηκαν δεκαετίες ολόκληρες σε ένα και μόνο ερώτημα και άλλοι που έζησαν στο περιθώριο, παρεξηγημένοι και αόρατοι, μέχρι που ο χρόνος τελικά τούς δικαίωσε. Υπάρχουν όμως και αυτοί που δεν τα κατάφεραν και λύγισαν κάτω από το βάρος της ίδιας τους της διάνοιας, αλλά και εκείνοι που αθόρυβα άλλαξαν τον κόσμο χωρίς σχεδόν κανείς να το αντιληφθεί. Δεν παρουσιάζονται ως ήρωες, όμως είναι ολοφάνερη η ανθρώπινη φύση τους με τις ανασφάλειες, τις αντιφάσεις τους και τελικά τη βαθιά ανάγκη τους να βρουν τάξη μέσα στο χάος.

Κατά τη διάρκεια της συγγραφής του βιβλίου, ένιωθα συχνά ότι με το βιβλίο αυτό πλησιάζαμε περισσότερο τη λογοτεχνία παρά την ίδια την επιστήμη, αφού κάθε μεγάλο μαθηματικό πρόβλημα αποτελούσε ουσιαστικά και μια αφήγηση. Είχε εισαγωγή, είχε ένταση, είχε αδιέξοδα και ανατροπές. Επιπλέον, είχε χαρακτήρες, αντιπάλους και συμμάχους. Κάποιες φορές, μάλιστα, είχε και μια λύση που έμοιαζε μαγική μέσα στην απλότητά της.

Ο τίτλος του βιβλίου έχει επίσης μέσα του μια ειρωνεία, αλλά ταυτόχρονα και μια τρυφερότητα, αφού είναι τρελοί με την έννοια ότι επιλέγουν έναν δρόμο δύσβατο και συχνά ακατανόητο, είναι όμως και βαθιά αφοσιωμένοι σε μια ιδέα που ξεπερνά το προσωπικό τους συμφέρον, αναζητώντας μια αλήθεια που δεν φαίνεται, αλλά υπάρχει. Και αυτή η αναζήτηση, όσο παράλογη κι αν μοιάζει, είναι από τις πιο ανθρώπινες πράξεις.

Αν λοιπόν επιθυμώ ο αναγνώστης μας κάτι να κρατήσει, αυτό δεν είναι η γνώση κάποιου σπουδαίου θεωρήματος, αλλά η αίσθηση ότι η σκέψη μπορεί να είναι μια περιπέτεια. Ότι το μυαλό, όταν αφεθεί ελεύθερο, μπορεί να φτάσει σε τόπους απρόσμενους και ότι πίσω από κάθε σύμβολο υπάρχει ένας άνθρωπος που αγωνίστηκε για να το τοποθετήσει εκεί.

Τέλος, θα πρέπει να αναφέρω πως το συγκεκριμένο βιβλίο δεν είναι μόνο για όσους αγαπούν τα μαθηματικά, αλλά και για όσους τα φοβούνται. Και αυτό γιατί η τρέλα των μαθηματικών δεν είναι κάτι ξένο, είναι η ίδια δύναμη που μας ωθεί όλους να ψάχνουμε ένα νόημα και να θέλουμε να καταλάβουμε καλύτερα τον κόσμο όπου ζούμε.

Και αν ο αναγνώστης χαμογελάσει τελικά και πει ξανά «ναι, είναι τρελοί αυτοί οι μαθηματικοί», θα ήθελα αυτή τη φορά να το πει με θαυμασμό και με μια μικρή δόση αναγνώρισης. Γιατί, κατά βάθος, αυτή η τρέλα είναι που κινεί την πρόοδο και τελικά την ίδια μας τη ζωή.

Είναι τρελοί αυτοί οι μαθηματικοί!
Θανάσης Κοπάδης – Θανάσης Δρούγας
Ελληνοεκδοτική
288 σελ.
ISBN 978-960-563-740-8
Τιμή €15,00