Κώστας Μελακοπίδης

Η φιλόδοξη αυτή μελέτη έχει δύο πρωταρχικούς στόχους: έναν μεθοδολογικό και έναν «ουσιαστικό». Ο μεθοδολογικός αποσκοπεί να αποκαλύψει την πενία του «Πολιτικού Ρεαλισμού», δηλαδή της κυρίαρχης μεταπολεμικής μεθόδου ανάλυσης των Διεθνών Σχέσεων, που εδράζεται στη βαθιά απαισιόδοξη, και τελικά κυνική, αντίληψη των διακρατικών σχέσεων με σχεδόν αποκλειστική έμφαση στην ισχύ, τα στενά εθνικά συμφέροντα, την αναρχία, την ανασφάλεια, τις διεθνείς κρίσεις και τις πολεμικές συγκρούσεις.

Το βιβλίο αποδεικνύει πως, στην περίπτωση

των Ρωσο-Κυπριακών σχέσεων, η θεωρία αυτή είναι αυθαίρετη και στενόκαρδη, προφανώς ανεπαρκής και τελικά εσφαλμένη. Διότι αγνοεί τον τεράστιο ρόλο του Διεθνούς Δικαίου, της Διεθνούς Ηθικής, της αλληλεγγύης, της αμοιβαίας συμπάθειας, αλλά και της φιλίας μεταξύ των δύο κρατών και των λαών τους, που συνδέονται με ισχυρούς ιστορικούς, θρησκευτικούς, πολιτικούς και πολιτιστικούς δεσμούς. Η απόδειξη της «ρεαλιστικής» αποτυχίας προκύπτει αφενός από την απαρίθμηση των εξόφθαλμων κενών και αδυναμιών της, και αφετέρου από την επιστράτευση μιας νέας θεωρίας, που αποκαλώ «Πραγματιστικό Ιδεαλισμό».

Μέσω αυτής της θεωρίας –που εισήγαγα στις Διεθνείς Σχέσεις με τη μονογραφία Pragmatic Idealism: Canadian Foreign Policy, 1945-1995 (Montreal: McGill-Queen’s University Press, 1998)– το παρόν βιβλίο φιλοδοξεί να αποκαταστήσει την ιστορική και διεθνολογική αλήθεια. Διότι, παράλληλα με τη ρητή αναγνώριση ορισμένων θεμελιακών «εθνικών συμφερόντων» των δύο πλευρών (Πραγματισμός), κατορθώνει να εμπλουτίσει την Ιστορία των διμερών σχέσεων Ρωσίας-Κύπρου με τις πλούσιες διαστάσεις που είχαν αγνοήσει οι «ρεαλιστικές» αναλύσεις.

Συγκεκριμένα, μέχρι το 2022, οι κύριες «ιδεαλιστικές» διαστάσεις περιελάμβαναν την επιστράτευση του Διεθνούς Δικαίου και της Διεθνούς Ηθικής (κατ’ αντιδιαστολή προς τη διαρκώς παράνομη και ανήθικη συμπεριφορά των Αγγλο-Αμερικανών και του ΝΑΤΟ), την υλική και ψυχολογική ασπίδα που παρείχε η Μόσχα στη μονίμως απειλούμενη –από Λονδίνο, Ουάσινγκτον και Άγκυρα– Κύπρο, τη διπλωματική συνεργασία (με μόνιμη προστασία της Κυπριακής Δημοκρατίας στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και της Μόσχας από τη Λευκωσία στα ευρωπαϊκά φόρα), πολυετή (και επί δεκαετίες αποκλειστική) ρωσική υποστήριξη στην κυπριακή αμυντική θωράκιση, διαρκή και αμοιβαία επωφελή συνεργασία στο εμπόριο, στις επενδύσεις, στον τουρισμό και στον πολιτισμό.

{jb_quote}Το βιβλίο, μετά την αποδόμηση της απαισιόδοξης αντίληψης των μελλοντικών σχέσεων Κύπρου-Ρωσίας, υποστηρίζει ότι, μεσομακροπρόθεσμα, οι σχέσεις αυτές θα ξεπεράσουν τα τραύματα του πολέμου και θα αναγεννηθούν.{/jb_quote}

Πέραν των ιστορικών, πολιτικών, νομικών, θρησκευτικών και πολιτιστικών επιχειρημάτων, το βιβλίο επικαλείται τόσο πολυάριθμες επίσημες δηλώσεις όσο και συνεντεύξεις Ρώσων και Κυπρίων διπλωματών, ακαδημαϊκών και πολιτικών, για επαλήθευση των επιχειρημάτων. Επιπλέον, από την αρμονική σύνθεση δηλώσεων και πράξεων προκύπτει αβίαστα και η παρουσία της ειλικρινούς αμοιβαίας φιλίας, η οποία, ως «συναίσθημα» (emotion) είχε εξοριστεί –εξ ορισμού– από τους «ρεαλιστές» αναλυτές.

Κατά συνέπεια, μόνο η προτεινόμενη νέα εικόνα των διμερών σχέσεων μπορεί να εξηγήσει, μεταξύ άλλων, την «ευγνωμοσύνη» που μονίμως εξέφραζαν οι (Ελληνο)Κύπριοι πολιτικοί προς τους Ρώσους ομολόγους τους για την πολλαπλή υποστήριξη της Μόσχας, μέχρι τον «πόλεμο του Πούτιν». Επίσης, μόνο αυτή η εικόνα μπορεί να εξηγήσει και την πλατιά δημοτικότητα της Ρωσικής Ομοσπονδίας μεταξύ των Ελλήνων της Κύπρου, οι οποίοι έφτασαν στο σημείο, σε δημοσκόπηση του Δεκεμβρίου 2015 (σελ. 115) να ζητούν την εγκατάσταση ρωσικών βάσεων στη χώρα τους. Ταυτόχρονα, αυτό το συναισθηματικό πλαίσιο αρκεί για να εξηγήσει και την επίμονη άρνηση μερίδας Ελληνοκυπρίων να καταδικάσει την εισβολή στην Ουκρανία.

Το βιβλίο, πάντως, χρησιμοποιώντας τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου και τη φιλοσοφική Θεωρία του Δίκαιου Πολέμου (Just War Theory), ήταν υποχρεωμένο να καταδικάσει ευθέως τον παράλογο και βάρβαρο «πόλεμο του Πούτιν». Μάλιστα, όπως σημειώνεται στην πρώτη υποσημείωση (σελ. 7): «Η χρήση του όρου “πόλεμος του Πούτιν” είναι αναγκαία για να διαχωρίσουμε τις νοσηρές προθέσεις του Ρώσου ηγέτη από τις αρνητικές διαθέσεις για τον πόλεμο του φίλου Ρωσικού λαού».

Με δεδομένους, αφενός, τους παραδοσιακούς πολιτικούς, διπλωματικούς, θρησκευτικούς, πολιτιστικούς και συναισθηματικούς δεσμούς, και, αφετέρου, τα συσσωρευμένα πολλαπλά αμοιβαία οφέλη, το βιβλίο, μετά την αποδόμηση της απαισιόδοξης αντίληψης των μελλοντικών σχέσεων Κύπρου-Ρωσίας, υποστηρίζει ότι, μεσομακροπρόθεσμα, οι σχέσεις αυτές θα ξεπεράσουν τα τραύματα του πολέμου και θα αναγεννηθούν.

Ρωσο-Κυπριακές σχέσεις, 1954-2022
Η άνοδος και η πτώση μιας ιδιόμορφης φιλίας
Κώστας Μελακοπίδης
Επίκεντρο
304 σελ.
ISBN 978-618-20-4511-4
Τιμή €18,00