Δωρόθεος Ορφανίδης

Πόσο καλά κατανοώ τον ψηφιακό κόσμο στον οποίο ζει το παιδί ή ο μαθητής μου; Ποιες από τις δικές μου ανησυχίες βασίζονται σε δεδομένα και ποιες σε φόβους; Πώς μπορώ να καλλιεργήσω εμπιστοσύνη και κριτική σκέψη αντί για έλεγχο; Με ποιον τρόπο η εκπαίδευση που προσφέρω ανταποκρίνεται στις πραγματικές ψηφιακές εμπειρίες των παιδιών; Είμαι διατεθειμένος να μάθω μαζί τους, αντί να προσπαθώ απλώς να τα «προλάβω»; Τι σημαίνει να μεγαλώνεις, να εκπαιδεύεις και να ερευνάς παιδιά που είναι γεννημένα ψηφιακά; Πώς αλλάζει

Τα βιβλία των John Palfrey και Urs Gasser, Born Digital και Συνδεδεμένοι γονείς, δύο από τα πιο ουσιαστικά και τεκμηριωμένα έργα διεθνώς, επιχειρούν να απαντήσουν σε αυτά ακριβώς τα ερωτήματα. Γι’ αυτό αξίζουν μια θέση στη βιβλιοθήκη κάθε γονέα, εκπαιδευτικού και ερευνητή.

Το Born Digital είναι πλέον κλασικό. Δεν πρόκειται για ένα ακόμη βιβλίο που κινδυνολογεί για τις οθόνες, ούτε για ένα άκριτο εγκώμιο της τεχνολογίας. Οι Palfrey και Gasser προσεγγίζουν τη «γενιά του διαδικτύου» με επιστημονική νηφαλιότητα και βαθιά κατανόηση. Αναλύουν πώς οι ψηφιακές τεχνολογίες επηρεάζουν την ταυτότητα, τη φιλία, τη δημιουργικότητα, την ιδιωτικότητα και τη συμμετοχή στα κοινά. Το κεντρικό τους επιχείρημα είναι ξεκάθαρο: τα παιδιά που γεννήθηκαν μέσα στην ψηφιακή συνθήκη δεν είναι ούτε καλύτερα ούτε χειρότερα από τις προηγούμενες γενιές, όμως είναι διαφορετικά. Και αυτή η διαφορά απαιτεί νέους τρόπους σκέψης, εκπαίδευσης και πολιτικής.

Για τον ερευνητή, το Born Digital προσφέρει ένα στέρεο θεωρητικό και εμπειρικό πλαίσιο, βασισμένο σε διεθνείς μελέτες, συνεντεύξεις και συγκριτικά δεδομένα. Για τον εκπαιδευτικό, λειτουργεί ως οδηγός κατανόησης των μαθητών του: πώς μαθαίνουν, πώς συνεργάζονται, πώς παράγουν γνώση. Για τον γονέα, είναι μια πολύτιμη υπενθύμιση, ότι δεν είναι στρατηγική η απαγόρευση και ο φόβος, αλλά η κατανόηση και η καθοδήγηση.

Το βιβλίο Συνδεδεμένοι γονείς έρχεται και διασυνδέεται ιδανικά με το πρώτο βιβλίο, μεταφέροντας τη συζήτηση από τη θεωρία στην καθημερινή πράξη της γονεϊκότητας. Εδώ, οι συγγραφείς απευθύνονται άμεσα στους γονείς που προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ασφάλεια και την ελευθερία, στον έλεγχο και την εμπιστοσύνη. Αντί για απλές «συνταγές», προτείνουν ένα μοντέλο ενεργής, ενημερωμένης και συνδεδεμένης γονεϊκότητας: γονείς που δεν παρακολουθούν απλώς, αλλά συμμετέχουν· που δεν κατασκοπεύουν, αλλά συνομιλούν· που δεν φοβούνται το ψηφιακό, αλλά το μαθαίνουν μαζί με τα παιδιά τους.

{jb_quote}Tα παιδιά που γεννήθηκαν μέσα στην ψηφιακή συνθήκη δεν είναι ούτε καλύτερα ούτε χειρότερα από τις προηγούμενες γενιές, όμως είναι διαφορετικά.{/jb_quote}

Σε μια εποχή όπου οι γονείς βομβαρδίζονται από αντικρουόμενες συμβουλές, «όλα απαγορεύονται» από τη μία και «άφησέ τα όλα ελεύθερα» από την άλλη, το Συνδεδεμένοι γονείς προσφέρει κάτι σπάνιο: ισορροπία. Δείχνει πώς να μιλήσουμε στα παιδιά για την ιδιωτικότητα, τον διαδικτυακό εκφοβισμό, τη σεξουαλικότητα, αλλά και τη φήμη, χωρίς πανικό και χωρίς διδακτισμό.

Γιατί, λοιπόν, να αγοράσει κάποιος αυτά τα βιβλία σήμερα; Επειδή δεν γερνούν μαζί με την τεχνολογία. Δεν εγκλωβίζονται σε πλατφόρμες και εφαρμογές που αλλάζουν, αλλά εστιάζουν σε δεξιότητες, αξίες και σχέσεις που διαρκούν. Επιπλέον, μας βοηθούν να μετακινηθούμε από το ερώτημα «πόσο χρόνο περνά το παιδί στην οθόνη;» στο πιο ουσιαστικό: «Τι κάνει, με ποιους και γιατί;». Τέλος, μας καλούν να αναλάβουμε τον ρόλο μας – όχι τον ρόλο του φύλακα, αλλά του συνοδοιπόρου.

Τα βιβλία Born Digital και Συνδεδεμένοι γονείς δεν δίνουν όλες τις απαντήσεις. Κάνουν όμως κάτι πιο σημαντικό: μας βοηθούν να θέσουμε τις σωστές ερωτήσεις. Και αυτό, στον κόσμο όπου μεγαλώνουν τα παιδιά μας, είναι ίσως το πιο πολύτιμο εφόδιο απ’ όλα.

Οι Εκδόσεις Δίσιγμα, στο πλαίσιο της 22ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, θα παρουσιάσουν τα βιβλία Born digital και Συνδεδεμένοι γονείς την Πέμπτη 7 Μαΐου 2026, στις 17:00, στο Περίπτερο 14 – Αίθουσα 2 (Βαβέλ). Για τα βιβλία θα μιλήσουν οι: Σοφία Θεοδοσιάδου, επίκουρη καθηγήτρια, Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, ΑΠΘ, Γεώργιος Ζαχαρής, επίκουρος καθηγητής, Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, ΑΠΘ, και Δωρόθεος Ορφανίδης, Ε.ΔΙ.Π., Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, ΑΠΘ.

Born Digital
Πώς μεγαλώνουν τα παιδιά στην ψηφιακή εποχή
John Palfrey – Urs Gasser
Επιστημονική επιμέλεια: Δωρόθεος Ορφανίδης
Μετάφραση: Μαρία Βαϊράμη
Δίσιγμα
320 σελ.
ISBN 978-618-202-290-0
Τιμή €20,00

Συνδεδεμένοι γονείς
Εξειδικευμένος οδηγός για γονείς σε έναν ψηφιακό κόσμο
John Palfrey – Urs Gasser
Επιστημονική επιμέλεια: Δωρόθεος Ορφανίδης
Μετάφραση: Χριστίνα Παπαντώνη
Δίσιγμα
248 σελ.
ISBN 978-618-202-284-9
Τιμή €20,00