Δημήτρης Μητσάτσος: «Άρση απορρήτου»

Η καθοριστική στιγμή στη ζωή του Δημήτρη Μητσάτσου, όπως αφηγείται στην αυτοβιογραφία του, ήταν η μυστική αποστολή που του ανατέθηκε το καλοκαίρι του 1964. Ορίστηκε επικεφαλής ενός παλιού γερμανικού πολεμικού πλοίου, που πήρε την ονομασία Φαέθων, και μαζί με ένα άλλο παρόμοιο καράβι, το Αρίων, θα επιχειρούσαν να βομβαρδίσουν τις τουρκικές οχυρές θέσεις που βρίσκονταν στα χωριά Κόκκινα και Μανσούρα, τα δύο «κάστρα» των Τουρκοκυπρίων.

Η αποστολή ήταν απόρρητη και σε καμιά περίπτωση δεν έπρεπε να φανεί

ότι είχε σχεδιαστεί από το στρατιωτικό επιτελείο ή από την ελληνική κυβέρνηση. Τα δυο ελληνικά πλοία έφτασαν ύστερα από περιπέτειες στην Κύπρο και εξουδετέρωσαν με τα πυροβόλα τους τον τουρκοκυπριακό θύλακα της Μανσούρας, όμως εντοπίστηκαν από την τουρκική αεροπορία, η οποία κατέστρεψε το Φαέθων σκοτώνοντας έξι Έλληνες και έναν Κύπριο εθελοντή, ενώ ο Δημήτρης Μητσάτσος, που διοικούσε το καράβι, τραυματίστηκε σοβαρά –με αποτέλεσμα να σακατευτεί το δεξί του χέρι– και κατάφερε να σωθεί μαζί με τους συμπολεμιστές του μέσα σε συνθήκες τρομακτικής έντασης και αυτοθυσίας. Έπρεπε τώρα να ξεκινήσει από την αρχή, μαθαίνοντας να ζει με την αναπηρία του μέσα σε μεγάλες δυσκολίες, δημιούργησε οικογένεια, ξεκίνησε μια νέα σταδιοδρομία και διέπρεψε στον τομέα των επιχειρήσεων, αφιερώνοντας 38 ολόκληρα χρόνια στην προστασία των θαλασσών που τόσο αγάπησε.

{jb_quote}Ήρθε η στιγμή να άρει το απόρρητο και να καταθέσει την προσωπική του εμπειρία για ένα γεγονός που έμεινε στο σκοτάδι, επειδή πλήγωνε την εθνική μνήμη.{/jb_quote}

Οι φίλοι του Δημήτρη Μητσάτσου τον παρότρυναν πάντα να καταγράψει τις ασυνήθιστες εμπειρίες του υπογραμμίζοντας τις συγγραφικές του ικανότητες, που είναι πράγματι αξιοπρόσεκτες. Ο ίδιος χρειάστηκε να ξεπεράσει τους ενδοιασμούς του και να ξεθάψει ιστορίες που δεν ήθελε να θυμάται, αλλά τελικά πέτυχε να ολοκληρώσει το κείμενό του καταθέτοντας μια προσωπική, ιστορική μαρτυρία πολύ σημαντική. Έχοντας ζήσει «πενήντα δύο ατέλειωτα χρόνια στη σιωπή για χάρη της ασφάλειας της χώρας», καθώς ο ναύαρχος Αυγέρης, αρχηγός του ναυτικού εκείνη την εποχή, του είχε δώσει τη διαταγή: «Δεν ξέρεις τίποτα για την Κύπρο» ενώ, όπως γράφει, είχε την αίσθηση ότι προτιμούσαν μην είχε γυρίσει ζωντανός. Ένιωσε, λοιπόν, ότι ύστερα από τόσον καιρό ήρθε η στιγμή να άρει το απόρρητο και να καταθέσει την προσωπική του εμπειρία για ένα γεγονός που έμεινε στο σκοτάδι, επειδή πλήγωνε την εθνική μνήμη.

Πέρα από το κουράγιο, την αποφασιστικότητα και τη δύναμη που μπορεί να βρει ένας άνθρωπος που μαθαίνει να ζει με την αναπηρία του, το μήνυμα του βιβλίου αφορά το φριχτό πρόσωπο του πολέμου, ειδικά όταν μια πολεμική επιχείρηση εκτελείται με κακή προετοιμασία και τη μέγιστη προχειρότητα, αγνοώντας τις πιθανές απώλειες αθώων. Όταν ο Μητσάτσος θέλησε να κάνει μια μικρή αλλαγή στους προβολείς του πλοίου, ο διοικητής του, αντιπλοίαρχος Σπυρίδων Κονοφάος (μετέπειτα αρχηγός ΓΕΝ) τον αποκάλεσε τουρίστα που θα ταξιδέψει στην Κύπρο με τις δαπάνες του ελληνικού πολεμικού ναυτικού. Όταν βγήκε από το νοσοκομείο, ο Μητσάτσος τον συνάντησε στο γραφείο του για να του αναφέρει δείχνοντας το κομμένο του χέρι: «Ο τουρισμός έληξε». Κι όταν επισκέφθηκε τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας Πέτρο Γαρουφαλιά, ο τελευταίος τον αγνόησε επιδεικτικά προκαλώντας αηδία στον νεαρό τραυματία, που αντιλήφθηκε το ποιόν τού απίστευτα κυνικού συνεργάτη του Γεωργίου Παπανδρέου – αυτά τα δύο περιστατικά είναι ενδεικτικά της μικροψυχίας και της ανικανότητας ηγετικών προσωπικοτήτων που αναλαμβάνουν τις τύχες του έθνους.

Τα λάθη του παρελθόντος, όσο κι αν πληγώνουν, είναι εξόχως διδακτικά και η κακοσχεδιασμένη επιχείρηση στον κόλπο του Ξηρού είναι ένα μάθημα για τη στρατιωτική και την πολιτική ηγεσία, που χρειάζεται να μελετά και να προετοιμάζεται εκτιμώντας όλες τις παραμέτρους, τις πιθανές συνέπειες και, πάνω απ’ όλα, το ανθρώπινο κόστος που περιέχει κάθε στρατιωτική σύρραξη.

Άρση απορρήτου
Από την άγνωστη μάχη του Φαέθων στον κόσμο των επιχειρήσεων
Δημήτρης Μητσάτσος
Εκδόσεις Παπαδόπουλος
384 σελ.
ISBN 978-618-232-171-3
Τιμή €17,99