Χριστόφορος Χριστοφής

Θεωρώ τον εαυτό μου δραματουργό του 21ου αιώνα, παρότι ξεκίνησα σε νεαρή ηλικία, το 1994-95, με τη Χρυσόμυγα. Ήταν το πρώτο μου κείμενο που παίχτηκε σε αστικό θέατρο και, θα έλεγα, με πολλή επιτυχία και ενδιαφέρον του κοινού. Μετά ήρθαν άλλα δύο έργα στο τέλος του 20ού αιώνα, και ο 21ος αιώνας με βρήκε με όλα τα υπόλοιπα, έχοντας αφήσει ένα κενό 4-5 ετών. Παίχτηκε ένα σημαδιακό έργο για μένα, Το ημερολόγιο για περαστικούς στα τέλη

Έκτοτε συμπλήρωσα κι άλλα πολλά έργα. Το ξεκίνημα μιας νέας εκατονταετίας δημιουργεί στον δημιουργό, έστω και υποσυνείδητα, κάποια ερωτηματικά. Παρατήρησα και στο εξωτερικό όπου έζησα –Παρίσι, Ρώμη, Νέα Υόρκη– ότι το θέατρο περνούσε μια κρίση ύφους και θεματικής. Θέλησα, λοιπόν, να γράψω ένα είδος μυθιστορηματικού θεάτρου, το οποίο και υπάρχει στον 1ο τόμο θεατρικών έργων μου από τις Εκδόσεις Νίκας (Ευριπίδης μαινόμενος και άλλα θεατρικά έργα…), που θα ήταν βασισμένο στους χαρακτήρες. Το έχω πολλές φορές πει σε συνεντεύξεις μου ότι για να γράψω έναν ήρωα, πρέπει πρώτα να τον ακούσω. Έχω μια ακουστική εμπειρία. Γράφω κάπως σαν μουσικός. Δεν μου αρέσουν οι αφηρημένοι χαρακτήρες. Προσπάθησα να ανακαλύψω τις αρχαίες μας ρίζες στο αρχαίο δράμα μέσω του Ευριπίδη και μέσω του Μενάνδρου, τον οποίο μελέτησα. Έχω κάνει, μάλιστα, και μια προσαρμογή ενός αποσπασματικού έργου του, της Ασπίδας, το οποίο παίχτηκε το 2016. Το γεγονός ότι μέχρι το 2016-17 είχα συμπληρώσει περί τα 10 έργα με έκανε να αισθανθώ μια ευθύνη προς τα πού πηγαίνω. Δεν πιστεύω καθόλου πως ένας δραματουργός μπορεί να κάνει θεωρία πάνω στην τέχνη του. Το ίδιο συμβαίνει και με τους ζωγράφους. Υπάρχει η αναζήτηση. Φοιτητής, σε πολύ νεαρή ηλικία, μελέτησα δοκίμια διαφόρων σημαντικών της ποίησης, όπως ο Έλιοτ, ο Σεφέρης, καθώς και ένα θαυμαστό δοκίμιο του Μάριου Πλωρίτη πάνω στο σύγχρονο θέατρο.

Όταν γράφω δεν έχω ποτέ μου μπροστά βιβλία, ξεχνώ από πού αντλώ. Η ακουστική μου εμπειρία με τους χαρακτήρες και την ιστορία είναι πάντα καθαρά υπαρξιακή. Είναι ένας τρόπος να επικοινωνήσω με την εποχή μας. Τώρα που γράφω αυτό, βλέπω πως έχω συμπληρώσει 22 έργα από το 1994 που ξεκίνησα. Είναι μακρύς δρόμος, με μετουσιώσεις και αναζητήσεις. Η ανθρώπινη ιστορία, δεδομένου ότι μέσα της έχουν συσσωρευθεί τόση εμπειρία και τόσα γεγονότα, θέλοντας και μη, μας βαραίνει. Ίσως, μάλιστα, πιο πολύ από ό,τι θα έπρεπε.

Έγραψα το ιστορικό μου έργο Το κάλεσμα του Προμηθέα, για τα 200 χρόνια της Εθνικής Παλιγγενεσίας, θέλοντας να δω και να ανακαλύψω ξανά γεγονότα που μας έφτιαξαν σαν έθνος. Ταυτόχρονα, θέλησα να δώσω ένα στίγμα προσωπικό, διαμορφωμένο από όσα έχω αντλήσει από τις ρίζες του αρχαίου δράματος, του σαιξπηρικού θεάτρου αλλά και σύγχρονων δημιουργών που μου δίδαξαν μια τεχνική ενδιαφέρουσα, όπως ο Μπρεχτ, ο Ουίλιαμς, ο Τόμας Μπέρνχαρντ κ.ά.

{jb_quote}Ένας δραματουργός πρέπει να είναι παρών μεν αλλά και ταυτόχρονα απών.{/jb_quote}

Όταν συγκεντρώνομαι, ξεχνώ το περιβάλλον και μπροστά μου δεν έχω απολύτως κανένα άλλο βιβλίο παρά μόνο τη μνήμη μου. Γράφω σε ένα γραφείο κενό και πολλές φορές σε κάποιο καφενείο, σε κάποιο πεζούλι με ένα τεφτέρι. Πιστεύω ακράδαντα ότι ένας δραματουργός πρέπει να είναι παρών μεν αλλά και ταυτόχρονα απών. Ένας δραματουργός δεν μπορεί να έχει θρησκεία ούτε να ηθικολογεί. Οι περισσότεροι ήρωες είναι πέραν του καλού και του κακού. Τους συμπαθώ αλλά και τους αντιπαθώ. Με έλκουν και με απωθούν. Όπως είναι οι επαφές μας με τους ανθρώπους. Δε θα έλεγα ότι λατρεύω το ανθρώπινο είδος. Με προβληματίζει, όπως με απασχολεί η εξέλιξή του σε είδη κοινωνιών, οι οποίες, δυστυχώς, είναι πολλές φορές κατευθυνόμενες από κέντρα και τύπους που ίσως δεν θα τα γνωρίσουμε ποτέ. Νιώθω τον εαυτό μου τυχερό που μπόρεσα να δω έργα μου καλά ανεβασμένα, από ταλαντούχους σκηνοθέτες αλλά και από εμένα τον ίδιο. Νιώθω εξίσου τυχερός που το έργο μου αναγνωρίζεται και διακρίνεται. Το 2022, μου απονεμήθηκε και το «Βραβείο Κάρολος Κουν» για το σύνολο της δραματουργίας μου.

Κάθε έργο είναι μια νέα περιπέτεια που δεν γνωρίζεις το τέλος της. Έχω πλήρη επίγνωση ότι πολλά αριστουργήματα ξεχάστηκαν στο παρελθόν και ανακαλύφθηκαν πάλι έπειτα από πολλές γενιές. Αυτό, όμως, δε μειώνει τη βαθιά μου ανάγκη για δημιουργία και έκφραση. Θυμάμαι πάντα αυτό που έλεγε ο Σαρτρ, πως δεν τον ενδιέφερε καθόλου αν τον ξεχάσουν οι συμπατριώτες του μετά θάνατον. Αυτό έδειχνε μεγαλοσύνη και ταυτόχρονα αυτοπεποίθηση.

Από τις Εκδόσεις Νίκας κυκλοφορούν αυτή τη στιγμή τρεις συγκεντρωτικοί τόμοι με θεατρικά μου έργα: Ευριπίδης μαινόμενος, Το αίνιγμα του χαμένου Θεού, Ανεμοστρόβιλοι του πεπρωμένου. Το κάθε έργο έχει ένα δικό του μυστικό και έναν ιδιόρρυθμο τρόπο να εμφανίζεται στον δραματουργό, γιατί οι χαρακτήρες είναι ζωντανοί και έρχονται και σου μιλούν για διαφορετικούς λόγους.

Προσπαθώ να μην επεκταθώ σε πολύ μεγάλο αριθμό χαρακτήρων, γιατί δεν είναι και πρακτικό πλέον. Υπάρχουν εποχές που με έχουν απασχολήσει, που τις βρίσκω άκρως ενδιαφέρουσες, όπως είναι η ελληνική αρχαιότητα, ιδωμένη από έναν τρόπο μη συμβατικό, η εποχή του Μεσοπολέμου, η ελισαβετιανή, η εποχή της Εθνικής Παλιγγενεσίας. Πιστεύω πως η ανθρώπινη ιστορία παραμένει πάντα περίπλοκη με πολύ ενδιαφέρουσες παρενθέσεις ‒δυστυχώς‒ που έχουν ζήσει άνθρωποι φωτισμένοι και επιβίωσαν παράλληλα με «τέρατα». Ο Μεσοπόλεμος, για παράδειγμα, είδε να καταρρέει ο ευρωπαϊκός πολιτισμός και παράλληλα είδαμε να γιγαντώνονται ναζισμοί και απολυταρχικά καθεστώτα. Αυτό είναι ένα από τα σκοτεινά σημεία της ανθρώπινης ιστορίας. Αφουγκράζομαι τις εποχές και τοποθετώ συχνά στα έργα μου ήρωες από την πολιτική, την ιστορία και την Τέχνη, όπως ο Νιζίνσκι, ο Στάλιν, ο Ναπολέοντας, ο Ευριπίδης ή ο Μητρόπουλος. Οι ήρωες αυτοί άλλοτε εμφανίζονται κι άλλοτε μπορεί να είναι τελείως εκτός δράσης. Αφανείς ήρωες μα εξίσου σημαντικοί. Θεωρώ ότι αυτό είναι ένα ιδίωμα της τέχνης μου. Από έργο σε έργο, από ιστορική σε άλλη ιστορική περίοδο, θα έλεγε κανείς πως με κάποιον τρόπο κάνω «δραματοποίηση της μνήμης».

Ευριπίδης μαινόμενος
και άλλα θεατρικά έργα...
Χριστόφορος Χριστοφής
Νίκας
384 σελ.
ISBN 978-960-296-300-5
Τιμή €17,70

Το αίνιγμα του χαμένου Θεού
και άλλα θεατρικά έργα...
Χριστόφορος Χριστοφής
Νίκας
356 σελ.
ISBN 978-960-296-373-9
Τιμή €18,50

Ανεμοστρόβιλοι του πεπρωμένου
και άλλα θεατρικά έργα...
Χριστόφορος Χριστοφής
Νίκας
294 σελ.
ISBN 978-960-296-493-4
Τιμή €15,00