Χριστίνα Λιναρδάκη

Όταν πρωτοκυκλοφόρησε η ποιητική συλλογή μου ΣΚΠ (εκδ. Ενάντια, 2024), έλεγα ότι ήρθε σαν αποτέλεσμα της μεγάλης ψυχολογικής πίεσης που δημιούργησαν οι συγκυρίες και της συνακόλουθης ανάγκης εκτόνωσής της. Πράγματι έτσι έγινε, όμως η αφορμή με την οποία γράφτηκε δεν αναιρεί το γεγονός ότι το βιβλίο αυτό ήταν αποτέλεσμα μιας μακράς εσωτερικής διεργασίας, που οδήγησε στην απαραίτητη για τα ελληνικά πράγματα και γράμματα εμφάνισή του, απαραίτητη όχι εξαιτίας της ποιητικής του αξίας (αν, άλλωστε, διαθέτει), αλλά εξαιτίας της αξιοσημείωτης έλλειψης ανάλογων εκδόσεων, μονοθεματικών δηλαδή ποιητικών

ΣΚΠ είναι το ακρωνύμιο της σκλήρυνσης κατά πλάκας, ενός αυτοάνοσου με το οποίο διαγνώστηκα το 2009. Χρειάστηκαν 15 ολόκληρα χρόνια για να μπορέσω να μιλήσω γι’ αυτό, 15 χρόνια μέσα στα οποία βίωσα διάφορα στάδια του πένθους, όπως η άρνηση. Είναι τρομερό το πώς μπορεί ένας άνθρωπος να πείθει κάθε μέρα τον εαυτό του, επί σειρά ετών, ότι δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα υγείας, την ίδια στιγμή που κάθε μέρα του επιβαρύνεται από το πρόβλημα αυτό! Γιατί το σοκ που προκαλεί το πρόβλημα, εξαιτίας της ρήξης με την ομαλότητα που υπήρχε μέχρι τη στιγμή κατά την οποία εμφανίστηκε, είναι δύσκολο να ξεπεραστεί.

Ωστόσο, η άρνησή μου σίγουρα πήγασε ασυνείδητα και από τη γενικότερη άρνηση της δυτικής κουλτούρας μέσα στην οποία μεγάλωσα, όπως όλοι μας, να αντιμετωπίσει τον φόβο της φθοράς (και εντέλει του θανάτου) όπως αυτή καθρεφτίζεται σε ένα ανάπηρο ή ασθενές σώμα. Πρόκειται για κοινωνικές πεποιθήσεις που είναι δύσκολο να αμφισβητηθούν, ακόμη και από έναν άνθρωπο που έχει ο ίδιος ανάπηρο ή ασθενές σώμα – πόσο μάλλον όταν εμπλέκεται μια νόσος με μη ορατά συμπτώματα. Αυτός είναι ο λόγος που ένας τέτοιος άνθρωπος το πιθανότερο είναι να πασκίσει να κρύψει το πρόβλημά του, όπως πάσκισα η ίδια για πολλά χρόνια – κι ας ήμουν στην πράξη εμποδιζόμενο άτομο.

{jb_quote}Η αφορμή με την οποία γράφτηκε δεν αναιρεί το γεγονός ότι το βιβλίο αυτό ήταν αποτέλεσμα μιας μακράς εσωτερικής διεργασίας.{/jb_quote}

Βεβαίως, οι χρονικότητες και οι χρονισμοί έχουν μεγάλη σημασία. Πλέον, στο λογοτεχνικό πλαίσιο στο οποίο βρισκόμαστε και το οποίο χαρακτηρίζουν η αυτοαφηγηματικότητα και η ελευθερία να μιλήσει κάποιος ανοιχτά για ό,τι βιώνει, είναι απτή η αίσθηση της δυνατότητας να αποκαλύψει κάτι τόσο προσωπικό χωρίς να στιγματιστεί.

Το στίγμα είναι μεγάλη υπόθεση, γιατί αυτός που το φέρει ωθείται στο περιθώριο και γίνεται αποσυνάγωγος της ομαλής ροής της ζωής. Είναι κάτι που αποτυπώνεται και στην ιατρικοποιημένη, δυτική αντιμετώπιση του σώματος με βλάβες σαν κάτι που μπορεί –αν όχι πρέπει– να διορθωθεί· συγχρόνως σαν κάτι που, μέχρι να καταστεί ξανά λειτουργικό (και ασφαλώς παραγωγικό), είναι καλό να εξαιρεθεί από το συλλογικό βλέμμα: να μείνει σε ιδρύματα ή απλά στο σπίτι του, αφού απουσιάζουν και οι κατάλληλες δομές.

Δεν είναι, βέβαια, μόνο ζήτημα δομών. Για να μπορούσε το πάσχον σώμα να ενταχθεί στην «κανονικότητα», θα έπρεπε αυτή να διευρυνθεί –πρωτίστως ηθικά, επειγόντως κοινωνικά και κυρίως πολιτικά– ώστε να γίνει πιο γενναιόδωρη και να χωρέσει όλους ανεξαιρέτως τους πραγματικούς ανθρώπους, σε όλη την εντυπωσιακή ποικιλία τους. Πρώτα, βέβαια, πρέπει να μπορέσουμε να δούμε όλους αυτούς τους ανθρώπους, άρα είναι επιτακτικό να αυξήσουμε την ορατότητά τους!

Αυτές είναι οι σκέψεις που με απασχολούν τώρα, ενάμιση χρόνο μετά την έκδοση του ΣΚΠ και μετά την οργάνωση μιας έντυπης ανθολογίας ποιημάτων για τη νόσο και την αναπηρία, η οποία αναμένεται το 2026, γραμμένων από Έλλην@ ποιητ@ που είναι ανάπηρ@ ή νοσούν/νόσησαν με χρόνια ή βαριά νόσο. Οι φωνές τους μιλούν για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν ή αντιμετώπισαν, τη στάση των άλλων απέναντί τους, αλλά και το πείσμα με το οποίο πάλεψαν και παλεύουν.

Παράλληλα, δημιούργησα την ενότητα Disability στο ψηφιακό λογοτεχνικό περιοδικό stigmalogou.gr, μια διαρκή και ανοιχτή για όλους, online ανθολογία κειμένων (λογοτεχνικών και μη, ελληνικών και σε μετάφραση) για την αναπηρία και τη νόσο. Είναι η πρώτη του είδους στα ελληνικά γράμματα και χαίρομαι πολύ που αγκαλιάστηκε αμέσως από την κοινότητα των λογοτεχνών, οι οποίοι αδιάκοπα συνεισφέρουν πρωτότυπο περιεχόμενο.

Η προσοχή μου τώρα στρέφεται σε μια νέα συλλογή, που θα αποτελέσει ένα ποιητικό μανιφέστο της νόσου και της αναπηρίας. Δεν ξέρω πόσο καιρό θα πάρει η συγγραφή της, θα έχει πάντως στον πυρήνα της την ανέσπερη ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο, το οποίο αξίζουμε όλ@.

ΣΚΠ
Χριστίνα Λιναρδάκη
Ενάντια
62 σελ.
ISBN 978-618-86073-7-8
Τιμή €10,00