Guadalupe Nettel: «Η μοναχοκόρη»

Η Γκουαδαλούπε Νέτελ (Μεξικό, 1973) μεγάλωσε μεταξύ Μεξικού και Γαλλίας. Το έργο της έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες και έχει λάβει αρκετές διακρίσεις. Η Μοναχοκόρη είναι το πρώτο βιβλίο της που κυκλοφορεί στα ελληνικά, από τις Εκδόσεις Ίκαρος, σε μετάφραση Νάννας Παπανικολάου.

Το βιβλίο ξεκινάει σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση με την τριαντάχρονη Λάουρα, που επιστρέφει στο Μεξικό έπειτα από αρκετά χρόνια απουσίας, για να εκπονήσει τη

διδακτορική της διατριβή. Η Λάουρα έχει βαθιά ριζωμένη μια αρνητική στάση απέναντι στην τεκνοποίηση και έχει υποβληθεί σε απολίνωση σαλπίγγων, για να αποτρέψει κάθε πιθανότητα μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης. Στο Μεξικό ξαναβρίσκει την αγαπημένη της φίλη Αλίνα, η οποία βρίσκεται στην εντελώς αντίθετη φάση, υποβάλλεται σε μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, για να κάνει πραγματικότητα το όνειρό της: ένα παιδί.

Η κεντρική ιστορία του βιβλίου, αυτή που κυριαρχεί στο ενδιαφέρον του αναγνώστη, είναι αδιαμφισβήτητα αυτή της Αλίνας και του συζύγου της Αουρέλιο, που τελικά αποκτούν μια κόρη με υποπλαστικό εγκέφαλο, την Ινές, καταδικασμένη σύμφωνα με τις προβλέψεις των γιατρών να πεθάνει πολύ γρήγορα. Παρακολουθούμε όλη την περίοδο της εγκυμοσύνης της Αλίνα μέσω της Λάουρα, που εξυφαίνει την πλοκή με τριτοπρόσωπη αφήγηση, σε θέση παντογνώστη αφηγητή. Επιπλέον, η Λάουρα, με πρωτοπρόσωπη αφήγηση, περιγράφει τη δική της ζωή, που αρχικά κυλάει αδέσμευτα και χωρίς οικογενειακές υποχρεώσεις, όμως στη συνέχεια φορτώνεται βάρη από τις ζωές άλλων: του μικρού Νικολάς, ενός γειτονόπουλου που περνάει δύσκολα δίπλα στην καταθλιπτική μητέρα του, της νεογέννητης Ινές, που κρατιέται ζόρικα από τον κόσμο διαψεύδοντας τις αρχικές εκτιμήσεις των γιατρών, και τέλος ενός ζευγαριού περιστεριών, που έχουν χτίσει τη φωλιά τους στο μπαλκόνι της και μεγαλώνουν το παράταιρο παιδί τους, ένα αλλόκοτο μαύρο πουλάκι.

Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του βιβλίου είναι οι εναλλαγές συναισθημάτων και αντιδράσεων της Αλίνα και του Αουρέλιο, που αναγκάζονται να επαναπροσδιορίσουν τη ζωή τους με βάση τις επιτακτικές ανάγκες της Ινές και με την υποχρεωτική παρουσία της Μαρλένε, της κοπέλας που φροντίζει το μωρό. Η Αλίνα βιώνει μια μεγάλη ψυχολογική μετάπτωση από την αναμονή ενός θνησιγενούς εμβρύου ή ενός νεογνού που δεν θα επιβίωνε παρά μερικά εικοσιτετράωρα, στην αναβολή του απευκταίου γεγονότος και στην εντατική ενασχόληση με την απαιτητική φροντίδα ενός μωρού με σοβαρά προβλήματα: η Ινές δεν βλέπει, δεν ακούει, δεν καταλαβαίνει. Τουλάχιστον αυτές είναι οι αρχικές ενδείξεις.

{jb_quote}Επιχειρεί μια σφαιρική επισκόπηση της μητρότητας με σύγχρονους όρους και αυτό το επιτυγχάνει δημιουργώντας ηρωίδες που έχουν τελείως διαφορετική οπτική πάνω στο θέμα.{/jb_quote}

Η Νέτελ επιχειρεί μια σφαιρική επισκόπηση της μητρότητας με σύγχρονους όρους και αυτό το επιτυγχάνει δημιουργώντας ηρωίδες που έχουν τελείως διαφορετική οπτική πάνω στο θέμα. Από τη μια είναι η Αλίνα, που επιθυμεί διακαώς να γίνει μητέρα και ενδύεται τον ρόλο πρόθυμα, σχεδόν με αυταπάρνηση. Από την άλλη, η Λάουρα, αντιστεκόμενη στις κοινωνικές επιταγές και στην επιθυμία προηγούμενων συντρόφων της, αρνείται να σκλαβώσει τη ζωή της με την έγνοια ενός παιδιού. Όμως, την ελκύει ο Νικολάς, το αγόρι με την προβληματική συμπεριφορά, που οφείλεται, όπως αποδεικνύεται, στη μεγάλη δυστυχία του. Η Λάουρα επιδιώκει να γίνει μέρος της ζωής του και το καταφέρνει. Τέλος, η καταθλιπτική Ντόρις, η μητέρα του Νικολάς, ζει κλεισμένη στο σπίτι, προσπαθώντας να αποκρούει τις σχεδόν βίαιες εκρήξεις του γιου της. Αναπτύσσει με τη Λάουρα μια ιδιότυπη φιλία, που της δίνει δύναμη για να βγει από το σκοτάδι της.

Η συγγραφέας επιμένει σε μια απόλυτα ρεαλιστική και γραμμική αφήγηση, δείχνοντας ότι, περισσότερο από την όποια λογοτεχνική νεωτερικότητα, την ενδιαφέρει να διερευνήσει τις εκδοχές της μητρότητας με το συνοδό κοινωνικό και ψυχολογικό τους υπόβαθρο, να προσδιορίσει το πώς η μητρότητα επηρεάζει τη γυναικεία υπόσταση, πώς μετατρέπει τη γυναίκα από ελεύθερο άτομο σε μια ετεροπροσδιοριζόμενη ύπαρξη.

Η κεντρική ιστορία της Ινές έχει το μεγαλύτερο ειδικό βάρος και ίσως θα έπρεπε να έχει αποδοθεί πρωτοπρόσωπα από την Αλίνα, αφού ο συναισθηματικός αντίκτυπος επάνω της αποδίδεται στον αναγνώστη φιλτραρισμένος μέσω μιας παντογνώστριας αφηγήτριας. Η ιστορία του Νικολάς φωτίζει από άλλη πλευρά το πρόσωπο της Λάουρα, η οποία αποδεικνύεται ευάλωτη και ευεπίφορη στην κραυγή βοηθείας που της απευθύνει το παιδί, επιδεικνύοντας απέναντί του συμπεριφορά που προσομοιάζει τη μητρική.

Η Μοναχοκόρη της Νέτελ θίγει σύγχρονα διλήμματα της γυναικείας υπόστασης, όπως αυτά γεννιούνται μέσα σε μια ταχέως μεταβαλλόμενη εποχή, που απαιτεί ταυτόχρονα καλές επιδόσεις σε τομείς ανταγωνιστικούς μεταξύ τους, όπως η απρόσκοπτη επαγγελματική πρόοδος και η δημιουργία μιας ευτυχισμένης οικογένειας. Η συγγραφέας προσεγγίζει τις διαφορετικές οπτικές ψύχραιμα και αποστασιοποιημένα, χωρίς να παίρνει θέση, αφήνοντας τις ζωές των γυναικών να μιλήσουν και εκεί είναι που διαφαίνεται η πολυπλοκότητα του θέματος, η δυσκολία και οι συνέπειες κάθε επιλογής.

Η μοναχοκόρη
Guadalupe Nettel
μετάφραση: Νάννα Παπανικολάου
Ίκαρος
264 σελ.
ISBN 978-960-572-629-4
Τιμή €16,60