Colin Barrett: «Αγριόσπιτα»

Ο Κόλιν Μπάρετ δοκιμάζει για πρώτη φορά τη μεγάλη φόρμα στην αφήγησή του και καταφέρνει να ξεχωρίσει με το νέο του μυθιστόρημα, όπως και στα προηγούμενα βραβευμένα διηγήματά του. Στην Ελλάδα τον γνωρίσαμε μέσω της συλλογής διηγημάτων του Νεαρά τομάρια, πάλι από τις Εκδόσεις Στερέωμα. Με το βιβλίο του Αγριόσπιτα, από τα πιο ιδιαίτερα της ιρλανδικής λογοτεχνίας, ο Μπάρετ ακολουθεί τις αγαπημένες του θεματικές και δείχνει έναν δρόμο γραφής ζωντανής, νεανικής, περιθωριακής, αλλά με βάθος που εκπλήσσει τον

Τα αγριόσπιτα του τίτλου, στο μυθιστόρημα, είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι και όχι τα σπίτια τους, άνθρωποι της ερημιάς και της αγριότητας, των παράλληλων μοναχικών βίων που συγκρούονται κάτω από την ίδια στέγη ή ως παρίες της ιρλανδικής επαρχίας. Το βιβλίο είναι ένα ιδιοφυές criminal thriller, που επικεντρώνεται όχι τόσο στην πλοκή, όσο στην αφήγηση και στην πολυπλοκότητα της ψυχοσύνθεσης των χαρακτήρων.

Ο συγγραφέας γράφει ένα διαφορετικό μυθιστόρημα, έχοντας για μαγιά μια συνηθισμένη ιστορία που δεν ξέρεις όμως πού θα καταλήξει. Μικρές παμπ όπου οι κάτοικοι πίνουν και βαριούνται. Μικρές αρπαχτές, μικρά εγκλήματα, νεαροί που πνίγονται από την καθημερινότητα και ψάχνουν σαν φτωχοδιάβολοι να πιάσουν την καλή με τον εύκολο τρόπο. Αυτά συμβαίνουν στην Κομητεία Μάγιο, εκεί όπου τα αδέρφια Γκέιμπ και Σκετς Φέρντια εκμεταλλεύονται τον αγαθό γίγαντα Ντεβ Χέντρικ, προκειμένου να χρησιμοποιήσουν το αγροτόσπιτό του. Απάγουν τον νεαρό Ντολ Ίνγκλις, αδερφό του Κίλιαν που χρωστάει λεφτά στον ναρκέμπορο της πόλης, και τον κρύβουν στο απομονωμένο σπίτι του Ντεβ. Τα πρόσωπα του περιβάλλοντος του νεαρού, η μητέρα του, Σίλα, και η κοπέλα του, Νίκι, δεν θα μείνουν με σταυρωμένα τα χέρια. Εδώ φαίνεται πόσο εύκολο είναι να παρασυρθεί κάποιος, όταν οι ευκαιρίες είναι ελάχιστες κι οι καταστάσεις αναπόφευκτες ή όταν το παρελθόν του τον κυνηγά.

{jb_quote}Δείχνει έναν δρόμο γραφής ζωντανής, νεανικής, περιθωριακής, αλλά με βάθος που εκπλήσσει τον αναγνώστη.{/jb_quote}

Ρεαλισμός και ταυτόχρονα αβεβαιότητα και ασφυκτική ατμόσφαιρα, μαύρο χιούμορ και αιχμηροί διάλογοι, άλλοτε σκληροί και βωμολόχοι οι ήρωες, άλλοτε απλοί καθημερινοί άνθρωποι που πιάστηκαν στο δόκανο. Το τέλος δεν προοικονομείται σε καμία σελίδα, έρχεται απλά, φυσικά, σαν ένα κλείσιμο του ματιού από τον συγγραφέα προς τον αναγνώστη πως η βία που περιμένει δεν χρειάζεται να έρθει, γιατί έτσι θα πρόδιδε την ιστορία του. Βία όμως υπάρχει σε όλο το βιβλίο και έρχεται σαν κάτι οικείο, ώστε ο αναγνώστης να ζήσει την ιστορία των ηρώων με αγωνία. Ο συγγραφέας γητεύεται από τους αντιήρωές του και μας τους δίνει με τέτοια αληθοφάνεια και βάθος, ώστε χωρίς να ταυτίζεται ο αναγνώστης, διακατέχεται από συμπόνια και αγωνία για τις επιλογές τους και στη σκέψη πού θα καταλήξουν.

Δεν είναι μια απλή νουάρ ιστορία, αλλά κάτι ουσιώδες για το ανάλγητο ή την απάθεια των χαρακτήρων, που πληρώνουν το τίμημα για όσα ούτε οι ίδιοι δεν έχουν καταλάβει. Οι ήρωες του Μπάρετ έχουν ψυχή και δεν μπορείς παρά να τους ακούσεις και να τους συγχωρέσεις. Ακόμα και οι πιο ανόητοι ή τραχείς χαρακτήρες του μυθιστορήματος, όλοι έχουν λόγο για τον οποίο βρέθηκαν στο περιθώριο και, αν μη τι άλλο, τους αναγνωρίζεις όχι ελαφρυντικά, αλλά το βάρος που κουβαλούν για να κάνουν κάτι πέρα από τα όρια.

Το τέλος δίνει την αίσθηση πως κάτι εκκρεμεί. Κάτι που δεν μπορεί να συμβεί τώρα, γιατί θα ήταν αφύσικο. Ίσως σε κάμποσα χρόνια. Πάντοτε εκκρεμεί ένα ίσως στους ανθρώπους που έχουν μπλεχτεί στην παγίδα των παρανόμων. Ίσως γιατί εξακολουθούν να γεμίζουν με κάτι έντονο την άχαρη ζωή που δεν θέλησαν να ακολουθήσουν.

Ο Μπάρετ έχει ένα σπάνιο ταλέντο όταν γράφει. Η ροή είναι φυσική, ακόμα και όταν σε σταματά πάνω στην αγωνία για να σε στείλει πίσω, ώστε να δεις πώς έφτασε ο κόμπος στο χτένι. Η τεχνική αυτή είναι δύσκολη και ο αναγνώστης δεν πείθεται εύκολα. Εδώ όμως ο συγγραφέας πραγματικά έχει πετύχει να είναι ίσης αξίας και ενδιαφέροντος τόσο το παρόν όσο και το παρελθόν, και μάλιστα σαν να μην πρόκειται για παρένθεση, αλλά σαν να συμβαίνουν όλα τώρα.

Στα θετικά του βιβλίου η εξαιρετική του ατμόσφαιρα με φόντο ερημιάς στο αγροτόσπιτο των χωραφιών της Ιρλανδίας και η βραδύκαυστη αφήγηση, σαν ένα φιτίλι που κάποτε θα σωθεί προκαλώντας την έκρηξη. Θα μπορούσε να γίνει μια πολύ καλή ταινία, αλλά σίγουρα θα έχανε σε εκφραστικά μέσα που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας και δεν θα μπορούσε να αποδοθεί σε καμία άλλη μορφή τόσο άρτια. Είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο πώς ο Μπάρετ καταφέρνει κάτι τόσο σύνθετο να το κάνει να φανεί στα μάτια μας εύκολο και απλό. Όμως ποτέ δεν είναι απλό να βουτήξεις σε μια ιστορία και στους ήρωες, βγάζοντας στην επιφάνεια τον απόλυτο ρεαλισμό και εξανθρωπισμό τους.

Αγριόσπιτα
Colin Barrett
Μετάφραση: Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη
Στερέωμα
296 σελ.
ISBN 978-618-5617-67-7
Τιμή €20,00