Alejandro Zambra: «Παιδική λογοτεχνία»
Ο Χιλιανός Αλεχάντρο Σάμπρα έγινε γνωστός στη χώρα μας κυρίως από τα μυθιστορήματα Η ιδιωτική ζωή των δέντρων (2017) και Χιλιανός ποιητής (2021), ενώ το βιβλίο Παιδική λογοτεχνία κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Εκδόσεις Ίκαρος, όπως και τα υπόλοιπα έργα του, σε μετάφραση Αχιλλέα Κυριακίδη.
Ο τίτλος Παιδική λογοτεχνία είναι σκόπιμα παραπλανητικός. Το βιβλίο του Σάμπρα είναι ένα υβριδικό έργο με κεντρικό θεματικό πυρήνα την πατρότητα. Περιέχει κομμάτια αυτοβιογραφικά του
Το βιβλίο ξεκινάει με τον αφηγητή-πατέρα, ο οποίος παρατηρεί με συγκίνηση, αγωνία και περιέργεια τον νεογέννητο γιο του. Η μετάβαση από την ανέμελη ιδιωτικότητα στην πρωτόγνωρη πατρότητα είναι μια διαδικασία μεθυστική, ένα θαύμα που τον συνεπαίρνει. Παρατηρεί τις πιο μικρές, ασήμαντες λεπτομέρειες, συνειδητοποιώντας ίσως για πρώτη φορά σοβαρά το πεπερασμένο της ύπαρξης: «Η γέννηση ενός παιδιού προδιαγράφει ένα μέλλον στο οποίο δεν θα συμμετάσχουμε πλήρως».Αναγνωρίζει το πόσο απροετοίμαστοι είναι οι περισσότεροι άντρες για την πατρότητα και αμφισβητεί την εγκυρότητα και τη σοβαρότητα των βιβλίων αυτοβοήθειας. Η πατρότητα δεν παραδίδεται, δεν διδάσκεται και δεν κληρονομείται. Χτίζεται βήμα βήμα μέσω της συνύπαρξης και της διαρκούς αλληλεπίδρασης πατέρα και παιδιού: «Όταν αποκτάς παιδί, ξαναγίνεσαι παιδί. Όμως η δική σου εμπειρία, εξημερωμένη από τον χρόνο και κατακυρωμένη ή εξαρτημένη απ’ την εξιδανίκευση, τη διαμάχη ή την απουσία, δεν αρκεί». Αγωνιώδης επιδίωξη του συγγραφέα-πατέρα είναι να αποτυπώσει όλες τις μικρές στιγμές της παιδικής ηλικίας που μοιραία χάνονται, καθώς το παιδί μεγαλώνει προσανατολισμένο σχεδόν εγωιστικά στη σημαντικότητα της δικής του ύπαρξης. Στο κεφάλαιο «Η παιδική ηλικία της παιδικής ηλικίας» ο συγγραφέας αγγίζει το θέμα της μνημονικής διαδικασίας, αναφερόμενος στην επεισοδιακή μνήμη, που αρχίζει περί το τρίτο έτος της ζωής και που περιέχει αναμνήσεις εκπληκτικής καθαρότητας και ακρίβειας. Θα τολμούσα να πω ότι το κεφάλαιο αυτό συνομιλεί γόνιμα με το επίσης πρόσφατα εκδοθέν κύκνειο άσμα του Τζούλιαν Μπαρνς, Αναχωρήσεις.
{jb_quote}Αυτά που γράφω είναι απαντήσεις που δεν σκέφτηκα την ώρα που έπρεπε.{/jb_quote}
Ο Αλεχάντρο Σάμπρα είναι απολαυστικός αφηγητής. Καταφέρνει με μια χαμηλόφωνη, υποβλητική πρόζα να γοητεύει τον αναγνώστη, εκτελώντας αφηγηματικές ταλαντώσεις μεταξύ των δύο πόλων, του πατέρα και του γιου, ενώ ταυτόχρονα αποδομεί την υπόσταση του συγγραφέα στα δομικά συστατικά της, επιχειρώντας μια σχεδόν διαισθητική ψηλάφηση των πιο ευαίσθητων πτυχών της ζωής του. Από τις πρώτες σελίδες υπονομεύει ο ίδιος τον τίτλο του βιβλίου του: «Η διατύπωση “παιδική λογοτεχνία” είναι συγκαταβατική και προσβλητική, για να μην πω και περιττή, δεδομένου ότι όλη η λογοτεχνία είναι, κατά βάθος, παιδική». Ο Σάμπρα υποστηρίζει ότι με το γράψιμο οι συγγραφείς επιχειρούν μια καταβύθιση στην πρώιμη περίοδο της ζωής, προσπαθώντας να ανακτήσουν αντιλήψεις διαγραμμένες από μια πολυετή, συχνά επώδυνη μαθητεία.
Καθώς προχωράει το βιβλίο, διέπει τον αναγνώστη μια αίσθηση παραμυθητικής γαλήνης, καταφανώς διαφορετική από τη ζοφερή μελαγχολία που αφήνουν άλλα έργα που αναφέρονται στον πατρικό ρόλο, με ενδεικτικά το έμπλεο φόβου και εχθρότητας Γράμμα στον πατέρα του Φραντς Κάφκα, το επώδυνα συμβιβαστικό Ποιος σκότωσε τον πατέρα μου του Εντουάρ Λουί ή το θρηνητικό Ο κηπουρός και ο θάνατος του Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ.
Στα κεφάλαια όπου ο συγγραφέας αναφέρεται στον δικό του πατέρα, ο αφηγηματικός τόνος είναι περισσότερο αποστασιοποιημένος. Ο Σάμπρα αναπολεί με την ψυχραιμία της ωριμότητας γεγονότα και στιγμές με τον δικό του πατέρα, συζητήσεις μεταξύ τους, ακόμα και απρόβλεπτες δυσάρεστες περιστάσεις. Όταν απευθύνει στον πατέρα του μια εκτενή επιστολή, εκείνος αποφεύγει να τη διαβάσει, διατεινόμενος ότι θα το κάνει όταν θα έχει όρεξη να κλάψει. Η απάντηση αυτή, που προκαλεί αμηχανία στον συγγραφέα, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της δωρικής λιτότητας που χαρακτηρίζει συνήθως τις συνδιαλέξεις των αντρών. Εξάλλου, και από τη δική του μεριά, παρά την ιδιότητα του τεχνίτη του λόγου, οι λέξεις βγαίνουν δύσκολα: «Δεν ήξερα τι να του απαντήσω. Ποτέ δεν ήξερα τι να του απαντήσω. Γι’ αυτό έγραφα, γι’ αυτό γράφω. Αυτά που γράφω είναι απαντήσεις που δεν σκέφτηκα την ώρα που έπρεπε· […]». Στα παιδικά του χρόνια η μεταξύ τους επικοινωνία ήταν πιο απλή, έχοντας ως κανάλια το ποδόσφαιρο και το πάθος για το ψάρεμα. Οι αλιευτικές επιδόσεις του συγγραφέα αποτελούσαν για τον πατέρα του μια εύσχημη αφορμή για έπαινο και επιδαψίλευση τρυφερότητας. Το ποδόσφαιρο, από την άλλη, σταθερό σημείο αναφοράς και συνδετικός κρίκος για τις σχέσεις των αντρών εν γένει, αντιπροσωπεύεται στο βιβλίο με την «Εισαγωγή στην ποδοσφαιρική μελαγχολία», ένα άκρως απολαυστικό κεφάλαιο με ευφυή ανάπτυξη και λεπταίσθητο χιούμορ.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια του βιβλίου είναι το τελευταίο, με την επικεφαλίδα «Μήνυμα στον γιο μου», όπου ο Σάμπρα, με αφορμή το συντροφευμένο διάβασμα που κάνει με τον γιο του, επισκοπεί σε βάθος τη λειτουργία της ανάγνωσης: «Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει σιωπηλή ανάγνωση: η ανάγνωση έχει αφ’ εαυτής μια φωνή που περιλαμβάνεται στη φαινομενική σιωπή· μια φωνή που η σιωπή δεν μπορεί να καταπνίξει». Η σκηνή είναι ίσως η πιο φωτεινή του βιβλίου: ο γιος έχει αρχίσει πλέον να συλλαβίζει τις λέξεις του βιβλίου του, τείνοντας να κατακτήσει ένα από τα βασικά προαπαιτούμενα της αυτονόμησης. Αυτή η συνύπαρξη πατέρα και γιου πάνω από τα ανοιχτά τους βιβλία είναι μια ζηλευτή στιγμή υγιούς γονεϊκότητας. Επιπλέον, επειδή τα βιβλία επιφέρουν και κατέχουν τα ίδια την πολυπόθητη των βροτών αθανασία, η συντροφικότητα στο διάβασμα γεννά μια αίσθηση διάρκειας, την ευοίωνη όψη ενός κοινού μέλλοντος, όπου ο γιος θα διαβάζει πλέον τα βιβλία του πατέρα, συμπεριλαμβανομένου ίσως και του παρόντος συγγραφικού πονήματος, που έχει αφετηρία και προορισμό τη σχέση των δυο τους, καθώς αυτή μεταβάλλεται με τον χρόνο: «Μ’ αρέσει να σκέφτομαι πως αυτό το βιβλίο δεν είναι παρά ένα σενάριο για εκείνες τις βραδύτατες βόλτες του μέλλοντος».
Αν και, κατά τη γνώμη μου, η αυτομυθοπλασία δεν αποτελεί ιδιαίτερα δύσκολο εγχείρημα για ικανούς συγγραφείς όπως ο Σάμπρα, η Παιδική λογοτεχνία αποτελεί ένα ξεχωριστής σημασίας έργο, καθότι εμπεριέχει θαυμάσια δοκιμιακά κομμάτια που αποτυπώνουν το βάθος και το εύρος σκέψης ενός σύγχρονου διανοητή. Βιβλίο για πολλές αναγνώσεις, πλήρεις ή και αποσπασματικές.
Παιδική λογοτεχνία
Alejandro Zambra
Μετάφραση: Αχιλλέας Κυριακίδης
Ίκαρος
272 σελ.
ISBN 978-960-572-781-9
Τιμή €16,60
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Κατηγορίας Ψυχαγωγία
- Χάρης Ρώμας: «Η σχέση των γονιών μου ήταν προβληματική – Έζησα όλο το φάσμα της δυσκολίας των παιδικών χρόνων»
- Με άρωμα high fashion το «Jackie O’» στις πρόβες της Ελένης Φουρέιρα για τα MAD VMA 2026 από την ΔΕΗ
- 6 έξυπνα hacks για να μην κολλάς κάθε μέρα στο «τι θα φάμε σήμερα»
- Το παιδί δεν πήγε καλά στις Πανελλήνιες; Όλες οι επιλογές σπουδών χωρίς εξετάσεις!
- Ακύλας: «Ήμασταν παγωμένοι στο green room όταν άρχισαν οι βαθμολογίες – Μας είχαν ψηλά τα στοιχήματα και το πιστεύαμε όλοι»
- David Byrne: Ο πιο ευφυής, εκκεντρικός πρωτοπόρος της pop κουλτούρας
- Τι βλέπουμε στο σπίτι την Τρίτη, 16 Ιουνίου
- Θέατρο, συναυλίες, εκθέσεις: Τι κάνουμε σήμερα, Τρίτη 16 Ιουνίου
- Το νέο όνειρο του Φράνσις Φορντ Κόπολα παραμένει στον αέρα μετά το οικονομικό βάρος του «Megalopolis»
- Γιάννης Πανούσης: «Αθέατος χρονοποιός»
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Diastixo
- Τελευταία Νέα Diastixo
- Alejandro Zambra: «Παιδική λογοτεχνία»
- «Μοτίβα και χαρακτηριστικά της ποίησης του Δημήτρη Αλεξίου» του Βαγγέλη Χατζηβασιλείου
- Γιάννης Πανούσης: «Αθέατος χρονοποιός»
- Οι έξι υποψηφιότητες για το φετινό Prix Voltaire
- Το γλυκό σου να φας
- Δημοτικά τραγούδια της ορεινής Καλαμπάκας
- Μ. Θεοδωράκης – Φ. Λάδης – Γ. Διονυσίου: «Τα λεφτά για την Ελένη»
- Άλκης Χαραλαμπίδης: «Ιστορία της δυτικής γλυπτικής»
- Πάπας Φραγκίσκος: «Ελπίδα»
- Το άγνωστο «ελληνικό» ημερολόγιο του πατέρα του Στίβεν Χόκινγκ
- Τελευταία Νέα Κατηγορίας Ψυχαγωγία
- Τι βλέπουμε στο σπίτι την Τρίτη, 16 Ιουνίου
- Μαίρη Συνατσάκη: «Η πραγματική λέξη με την οποία περιέγραφα την εικόνα μου ήταν “αηδία”, αυτό έβλεπα και ήμουν και στην τηλεόραση»
- Το νέο όνειρο του Φράνσις Φορντ Κόπολα παραμένει στον αέρα μετά το οικονομικό βάρος του «Megalopolis»
- Το 46ο River Party επιστρέφει στο Νεστόριο με τρεις μέρες μουσικής δίπλα στον Αλιάκμονα
- Ο Ζερόμ Καλούτα στο Αίθριο της ΣΤΟΑ Culture, με τις Rosanna Mailan και Alexandra Sieti
- Παιδιά-καθρέφτες: όσα μαθαίνουμε για εμάς μέσα από τη συμπεριφορά των παιδιών
- Το παιδί δεν πήγε καλά στις Πανελλήνιες; Όλες οι επιλογές σπουδών χωρίς εξετάσεις!
- 6 έξυπνα hacks για να μην κολλάς κάθε μέρα στο «τι θα φάμε σήμερα»
- Προεμμηνορροϊκή δυσφορική διαταραχή: όταν η περίοδος γίνεται σκέτος εφιάλτης
- Τα παιχνίδια που κρατούν τα παιδιά απασχολημένα για ώρες



