Η άγνωστη ναυμαχία στην Χειμάρα

Γράφει ο Δημήτρης  Ιωάννου

Στο τέλος του χειμώνα του 1941, γράφεται θριαμβευτικά το έπος του 40!

Οι Ιταλοί προ πολλού έχουν απωθηθεί από τα ελληνικά εδάφη, οπισθοχωρούν πανικόβλητοι, και ελληνικός στρατός απελευθερώνει σταδιακά την Βόρειο Ήπειρο.

Στις νικηφόρες επιχειρήσεις, ο ανεφοδιασμός των τμημάτων του Στρατού που μάχονταν πλησίον της ακτογραμμής της Βορείου Ηπείρου γινόταν σε μεγάλο βαθμό δια θαλάσσης, αρχικά μέσω του Αμβρακικού Κόλπου και στη συνέχεια μέσω του λιμανιού των Αγίων Σαράντα.

Ο

ανεφοδιασμός αυτός δεν είχε την έννοια της μετάβασης συγκροτημένων επιστρατευμένων μονάδων στο μέτωπο, όπως συνέβαινε με τις νηοπομπές του Αιγαίου αλλά ο ρόλος του ήταν εξίσου κρίσιμος για τη διατήρηση της μαχητικής ικανότητας του Στρατού στη δυτικότερη πλευρά του Μετώπου.

Τις μεταφορές των εφοδίων είχαν αναλάβει εκατοντάδες μικρά ιστιοφόρα και μηχανοκίνητα πλοιάρια μεγέθους έως 300 τόνων και σπανίως μεγαλύτερα.

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

Ήδη από τις πρώτες μέρες του πολέμου, σε καθημερινή βάση, τα σκάφη φόρτωναν πυρομαχικά και καύσιμα από τον Πειραιά και την Πάτρα και κατευθύνονταν σε διάσπαρτες θέσεις εκφόρτωσης στον Αμβρακικό (Βαθύ, Αμφιλοχία, Μενίδι).

Οι «Οδηγίες Πλου» που είχαν συνταχθεί ήδη από το 1939 από το ΓΕΝ καθόριζαν με σαφήνεια τα καθήκοντα των σκαφών, καθώς και τα ακριβή δρομολόγιά τους ώστε να αποφεύγονται τα ναρκοπέδια.

Με την έναρξη του πολέμου, οι Οδηγίες διαβιβάστηκαν άμεσα στους ναυτικούς από τα κατά τόπους Λιμεναρχεία και δεν δημιουργήθηκε καμία σύγχυση.

Το βράδυ της 1ης Μαρτίου 1941, τα μικρά επιταγμένα «Ταξιάρχης» και «Αγγελική», ενώ εκτελούσαν ναρκαλιεία νότια της Χειμάρρας, με επικεφαλής τον τότε Έφεδρο Σημαιοφόρο Πύρρο Σπυρομήλιο, ήρθαν ξαφνικά αντιμέτωπα με ένα ιταλικό υποβρύχιο.

Ακολούθησε  ανταλλαγή πυρών έως ότου το υποβρύχιο καταδύθηκε και εξαφανίστηκε..

Η «ΝΑΥΜΑΧΙΑ» ΤΗΣ ΧΕΙΜΑΡΑΣ

Το βράδυ της 1ης Μαρτίου 1941 οι ελληνοϊταλικές επιχειρήσεις συνέκλιναν.

Η SUPERALBA ζήτησε τον ελαφρύ βομβαρδισμό της Πανόρμου και της παραλιακής οδού νοτιότερα στη θέση Πικέρνη.

Η επιχείρηση εγκρίθηκε, οπότε το αντιτορπιλικό «Riboty» (τ. Mirabelo) και το τορπιλοβόλο «Andromeda» (τ. Spica) απέπλευσαν από το Πρίντεζι στις 04:50’ και κατέπλευσαν αρχικά στον Αυλώνα στις 08:00’.

Το βράδυ, στις 20:00’, τα δύο πλοία απέπλευσαν για τον βομβαρδισμό συνοδευόμενα από τις τορπιλακάτους «MAS 512/514».

Την ίδια ώρα, τα μικρά πλοιάρια της ΝΔΒΗ «Ταξιάρχης» και «Αγγελική» βρίσκονταν νότια της Πανόρμου εκτελώντας εκκαθάριση ναρκών, συνδεδεμένα μεταξύ τους με το συρματόσχοινο ναρκαλιείας. Επικεφαλής αξιωματικός ήταν ο ενθουσιώδης και ορμητικός Έφεδρος Σημαιοφόρος Πύρρος Σπυρομήλιος επί του «Ταξιάρχη» όπου επίσης επέβαιναν ο πλοίαρχος του σκάφους Κ. Βακολέτος, το πλήρωμα Γ. Ωρολογάς, Λ. Τσότης, Ι. Χατζηγεωργίου, ο Έφεδρος Υποκελευστής Σ. Βελλιώτης και οι στρατεύσιμοι Γ. Τσόλακας, Φ. Καρναβάς, Κ. Γιδάς. Στο «Αγγελική» επέβαινε ως επικεφαλής ο Αρχικελευστής Γ. Καλαμποκίδης μαζί τον πλοίαρχο του σκάφους Ν. Χαραλαμπόπουλο και τον μηχανικό Γ. Βορρήα, τον Έφεδρο Υποκελευστή Ι. Γέγο και τους στρατεύσιμους Δ. Γκιώνη, Στ. Ανδρονίκη και Ν. Ταγμαξάνη.

Μοναδικός οπλισμός των σκαφών ήταν ένα πολυβόλο επί του Ταξιάρχη και δύο τυφέκια ανά σκάφος.

Οι δύο στολίσκοι αλληλοεντοπίστηκαν περί τις 22:25’.

Τα πλοία του Σπυρομήλιου αιφνιδιάστηκαν από την ξαφνική παρουσία των ιταλικών πλοίων αναγνωρίζοντας τη MAS ως «αναδυόμενο υποβρύχιο» και το δεύτερο πλοίο ως «αντιτορπιλικό τύπου Dardo».

Ο Σπυρομήλιος διέταξε άμεσα την άφεση του συρματόσχοινου, ώστε να απελευθερωθούν οι κινήσεις των πλοίων και άρχισε να βάλει με το πολυβόλο εναντίον της MAS παρεμβαλλόμενος, με το «Ταξιάρχης», μεταξύ της ΜAS και του ελαφρύτερα οπλισμένου «Αγγελική».

Η MAS ανταπέδωσε τα πυρά με το πολυβόλο της και έβαλλε φωτοβολίδες, ενώ το «Andromeda» ξεκίνησε βολή με τα τρία πυροβόλα των 102mm.

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

Στο μεταξύ ο Σπυρομήλιος κατεύθυνε τα ελληνικά σκάφη προς την ασφάλεια της ακτής αυξάνοντας σταδιακά την απόσταση.

Το «Andromeda» συνέχισε τον βομβαρδισμό επί 10 λεπτά μέχρι που τα ιταλικά πλοία αποχώρησαν στις 22:40’.

Εν μέσω των πυρών και της έξαψης, οι αντίπαλοι έχασαν την οπτική επαφή μεταξύ τους και η συμπλοκή τερματίστηκε με τον Σπυρομήλιο να αποδίδει την απώλεια της οπτικής επαφής σε «κατάδυση» του υποβρυχίου.

Το «Riboty» και η δεύτερη MAS εκτέλεσαν τον βομβαρδισμό χωρίς να συμβεί κάτι αξιόλογο.

Τα ιταλικά πλοία συνεννοήθηκαν μετά τα μεσάνυκτα οπότε οι MAS έπλευσαν προς τον Αυλώνα και τα «Andromeda», «Riboty» προς το Πρίντεζι καταπλέοντας στις 11:25’.

Όσο για τα αποτελέσματα του βομβαρδισμού, τα ιταλικά πλοία ανέφεραν «πυρκαγιές και εκρήξεις στην ξηρά».

ΠΟΛΕΜΙΚΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΟΜΗΛΙΟ

Ο Σπυρομήλιος με τη σειρά του παρέμεινε στην Πάνορμο μέχρι τις 03:15’.

Κατόπιν απέπλευσε για τους Αγ. Σαράντα όπου ο ίδιος και τα πληρώματα έγιναν δεκτοί με μεγάλο ενθουσιασμό για την ψύχραιμη και θαρραλέα στάση τους.

Με Βασιλικό Διάταγμα στις 29 Μαρτίου 1941, ο Σπυρομήλιος τιμήθηκε με τον Πολεμικό Σταυρό Α΄ Τάξεως και οι υπόλοιποι παρόντες με ανάλογες διακρίσεις.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΗΤΤΑ ΤΩΝ ΙΤΑΛΩΝ ΣΤΗΝ ΘΑΛΑΣΣΑ

Το δεύτερο και τελευταίο επεισόδιο με ιταλικά πλοία συνέβη τα μεσάνυχτα της 4ης προς 5η Απριλίου. Το Ιταλικό Ναυτικό, ως πρωτοπόρο στην ανάπτυξη σκαφών για ειδικές επιχειρήσεις, στα τέλη του 1940 είχε αναπτύξει έναν νέο τύπο τορπιλοφόρων σκαφών εφόδου MTS (Motoscafo da Turismo Silurante).

Τα σκάφη ήταν ξύλινα υπερ-ελαφράς κατασκευής και απελευθερώνονταν από τα καταστρώματα μεγαλύτερων πλοίων ώστε να διεισδύουν σε προασπισμένους όρμους και να εκτελούν προσβολές με τις δύο ελαφρές τορπίλες 450mm που έφεραν.

Στις 20:00’ της 4ης Απριλίου, οι τορπιλάκατοι MAS 535 και MAS 539 απέπλευσαν από τον Αυλώνα ρυμουλκώντας τα MTS 2 και MTS 4 για μια δοκιμαστική επιχείρηση αναγνώρισης στους Αγ. Σαράντα. Επικεφαλής ήταν ο Υποπλοίαρχος Vittorio Moccagata στο MAS 535.

Στα MTS επέβαιναν οι Girogio Giobbe, Aldo Massarini, Renato Iovine, Enrico Cerutti.

Περί τις 01:00’ της 5η Απριλίου τα MTS απελευθερώθηκαν από τις MAS και κατευθύνθηκαν προς το λιμάνι.

Ενισχύστε το militaire.gr ,δείτε γιατί ΕΔΩ

Οι ελληνικές περίπολοι, ευρισκόμενες σε εγρήγορση, αντιλήφθηκαν τα ιταλικά σκάφη και τα υποδέχθηκαν με καταιγισμό πολυβολισμών με αποτέλεσμα τα MTS να αναστρέψουν και να απομακρυνθούν.

Σύμφωνα με τις ελληνικές αναφορές, ένα σκάφος κρατήθηκε για 4 ώρες σε απόσταση 3-4 ναυτικών μιλίων από την ακτή με αποτέλεσμα να θεωρηθεί ότι ενδεχομένως να επλήγη ή να σημειώθηκαν τραυματισμοί.

Το πυροβολείο της Άκρας Κεφάλι, όμως, συνελήφθη ανέτοιμο να αντιδράσει με αποτέλεσμα τα ιταλικά σκάφη να μη βληθούν και να χαθεί η ευκαιρία (ο Διοικητής Έφεδρος Ανθυποπλοίαρχος Βοτίλας ήταν σοβαρά ασθενής.

Οι δύο Σημαιοφόροι Παπατζίμας και Γκορίτσας δεν κατόρθωσαν να τάξουν τα πυροβόλα προς βολή).

Τα ιταλικά σκάφη κατέπλευσαν στον Αυλώνα στις 08:30’ της 5ης Απριλίου, χωρίς βλάβες και τραυματίες, οπότε η κράτηση ενδεχομένως να σχετίζεται με πρόβλημα στη ρυμούλκηση των MTS.

Αυτή ήταν και η τελευταία πράξη του δράματος στο πλαίσιο του ελληνοϊταλικού ναυτικού πολέμου. Την επόμενη μέρα, στις 6 Απριλίου 1941, η Γερμανία εισέβαλε στην Ελλάδα και τα γεγονότα πήραν την δραματική τροπή με την κατάληψη της χώρας.

Για το περιστατικό της 1ης Μαρτίου, η περιγραφή αποτελεί ανασύνθεση από την έκθεση του Διοικητή της ΝΔΒΗ Κωνσταντινίδη και των αναγραφόμενων στο Ιταλικό Ημερολόγιο Πολέμου.

Παραδόξως, ο Σπυρομήλιος στη συνοπτική μεταπολεμική έκθεσή του (1946) αναφέρεται μόνο στην ύπαρξη «υποβρυχίου» (τορπιλάκατος MAS), παρόλο που οι σύγχρονες του περιστατικού αναφορές (1941) του Κωνσταντινίδη και του ΓΕΝ, αναφέρουν σαφώς την ύπαρξη και ενός αντιτορπιλικού (τορπιλοβόλο Andromeda).

Πληροφορίες

navalhistory.gr

Γιώργος Απιδιανάκης

The post Η άγνωστη ναυμαχία στην Χειμάρα appeared first on Militaire.gr.