Το σθένος της επιθυμίας

Στο «Όσα ξέρω για σένα», ο αφηγητής, σίγουρα όχι παντογνώστης αλλά κυριευμένος εξ αρχής από την ανάγκη να αφηγηθεί την ιστορία του Ταρέκ, κρυμμένος στην ανωνυμία και τη σκιά για ένα μεγάλο μέρος της αφήγησης, ξετυλίγει το κουβάρι της ζωής του γιου του γιατρού, ο οποίος με τη σειρά του, εγκλωβισμένος στις προσδοκίες και τις επιθυμίες του πατέρα του, ακολούθησε τα ίδια βήματα, στην ίδια πόλη, στο ίδιο ιατρείο, περισσότερο υπνοβατώντας παρά πατώντας σταθερά στην προσχεδιασμένη ζωή του.

Η ένταση της αφήγησης πυρακτώνεται από την

ευθύβολη δευτεροπρόσωπη απεύθυνση, αποδέκτης της οποίος είναι ο πρωταγωνιστής της, ο Ταρέκ. Αυτή είναι η κύρια τεχνική συγγραφική επιλογή που διαπερνά και χαρακτηρίζει αυτό το βιβλίο από άκρη σε άκρη, επιλογή άρτια υλοποιημένη και καθοριστική για τη συνολική πρόσληψη του μυθιστορήματος.

Χωρισμένο σε τρία κεφάλαια -Εσύ, Εγώ, Εμείς-, το μυθιστόρημα, που έλαβε μια σειρά από βραβεία, διαβάστηκε πολύ και επαινέθηκε ποικιλοτρόπως, διαθέτει κάτι το πυρετικό, η αφήγηση διέπεται από μια αναγκαιότητα, ικανή να το τροφοδοτεί με καύσιμο, μέχρι το τέλος, αποφεύγοντας τη νόσο των πυροτεχνημάτων. Η ιστορία, ως ιστορία, δεν διαθέτει κάτι το τρομερά πρωτότυπο, διαθέτει ωστόσο τη διαφορετικότητα την οποία κάθε ατομική ιστορία φέρει. Ένας υπότιτλος ίσως θα μπορούσε να είναι: το προνόμιο ως παγίδευση. Ο Ταρέκ γεννιέται και μεγαλώνει στο Κάιρο, σε χρόνια ρευστά, με διαρκείς πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές αναταράξεις, μεγαλώνει και ζει καλά μέσα σε αυτό, ακολουθεί το χαλί που απλώθηκε μπροστά του για όσο παίρνει τις σωστές και αναμενόμενες αποφάσεις, όπως είναι η επιλογή του επαγγέλματος ή ένας καλός γάμος, μια πανοπλία ανθεκτική σε δύσκολους καιρούς. Τι γίνεται όμως όταν το βλέμμα ξεστρατίσει, όταν η επιθυμία ξυπνήσει, όταν το διαφορετικό εμφανιστεί ως γλυκιά δυνατότητα;

Éric Chacour, Όσα ξέρω για σένα | Μετάφραση: Στέλα Ζουμπουλάκη | Σελ. 357 | Μεταίχμιο, 2026

Ο αφηγητής βρίσκεται επίσης στο προσκήνιο, παρότι στέκεται για μεγάλο διάστημα εκτός της κεντρικής σκηνής, σύντομα διαφαίνεται πως όσα γνωρίζει για εκείνον, για τον Ταρέκ, είναι όσα ένας λαθραναγνώστης μπορεί να γνωρίζει, με συνοδεία ένα άθροισμα υποθέσεων, μια μυθοπλαστική βιογραφία που έρχεται να καλύψει κάποια κενά, που έχει ανάγκη να το κάνει, να δει να συμπληρώνεται μια εικόνα, παρά την όποια αυθαιρεσία, μια εικόνα που θα δώσει απαντήσεις σε ερωτήματα που τον ταλανίζουν, που τον κάνουν να ασφυκτιά, η φαντασία ως καταφύγιο σωτηρίας.

Ο Σακούρ πετυχαίνει να μη βυθιστεί σε μια σειρά από στερεότυπες ευκολίες υπερβολής και κατάχρησης, να εμπλουτίσει το μυθιστόρημά του αλλά και να μην το βαρυφορτώσει, να επιτρέψει στην ιστορία του να αναπνέει χωρίς υφολογικές ακρότητες. Για παράδειγμα, αποφεύγει τον στείρο εξωτισμό του τόπου, το Κάιρο, η Αίγυπτος εκείνων των χρόνων, αποτελεί το σκηνικό, το απαραίτητο σκηνικό, που όμως απλώς σηματοδοτεί και δεν επισκιάζει, αυτό δεν είναι ένα μυθιστόρημα-τουριστικός οδηγός για την Αίγυπτο, αλλά για τον Ταρέκ, ο Σακούρ δεν προβάλλει ναργιλέδες, καμήλες και πυραμίδες για να θέλξει τον Δυτικό αναγνώστη. Ο συναισθηματισμός, επίσης, διατηρείται σε αληθοφανή και δικαιολογημένα από την ίδια την ανάγκη της αφήγησης μέτρα, δεν επιχειρείται εκβιασμός του αναγνώστη, καθοδήγηση και εξαναγκασμός. Όπως επίσης και το κουίρ στοιχείο, άσχετα που σε διάφορες αναγνώσεις αυτό επισημάνθηκε υπερβολικά, θα ήταν, κατά τη γνώμη μου, προβληματικό από διάφορες απόψεις να εγκλωβιστεί σε τόσο στενά ειδολογικές στενωπούς.

Συνοψίζοντας, αφ’ ενός η ανάγκη για το γέμισμα των κενών μιας ρευστής βιογραφίας και αφ’ ετέρου η δευτεροπρόσωπη απεύθυνση που χαμηλόφωνα διαπερνά την πρόζα αναδεικνύουν την προσήλωση του συγγραφέα στην καθαυτό ιστορία, πέρα από τον καλοκουρδισμένο τρόπο ανάπτυξής της.