Παράλληλες αποτυπώσεις

Η ποιητική διαδρομή του Χάρη Μιχαλόπουλου ξεκίνησε με τη συλλογή Ψηφιδωτό σε ηλικία μόλις 17 ετών, αυτοέκδοση του 1995 στην Καβάλα. Από την πρωτόλεια συλλογή και αφού μεσολάβησαν τρεις ακόμη, φτάνουμε στον Φωτογραφικό Θάλαμο του έτους 2025 από την Κάπα Εκδοτική σε μια άκρως καλαίσθητη έκδοση. Ο ποιητικός λόγος του Χάρη Μιχαλόπουλου υπήρξε πάντα συνεπής στην προσωπική του υφολογία, δεν ενέδωσε σε λεκτικές ακροβασίες για την πρόκληση πολλαπλών νοημάτων που καταλήγουν να δημιουργούν απορία και ανασφάλεια στον αναγνώστη.

Στην

ποιητική του, τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Τα ποιήματά του, άλλοτε λιτά, άλλοτε πιο φορτωμένα και περιγραφικά, δεν αποπροσανατολίζουν με μια ξεθυμασμένη ποιητικότητα. Ακόμη και όταν ο ίδιος στέκεται με ένα είδος αγνωστικισμού απέναντι στην τέχνη του, το κάνει με τη σαφήνεια που του υπαγορεύει η πολύμορφη παιδεία του.

Ανατρέχουμε λοιπόν θεωρητικά στη σκέψη του Βύρωνα Λεοντάρη ότι η ποίηση γίνεται η αμφισβήτηση της ποίησης, όταν στη «Σπασμένη Ομπρέλα» γράφει: «Το ποίημα / δεν γράφεται να το διαβάσεις, / βαμμένο δάκρυ σε πρόσωπο κλόουν, /βάζει τρικλοποδιά να φας τα μούτρα σου». Στις «Λέξεις» διαβάζουμε «Αδυνάτισαν οι λέξεις μου. Λιπόσαρκες / στέκουν τα βράδια μπρος μου», στίχοι που εκφράζουν τη βαθύτερη αγωνία του ποιητή για το φαινόμενο της ποίησης.

Και λίγο πιο κάτω, οι στίχοι «το ποίημα την ώρα που γράφεται δεν είναι παρά / μόνο λέξεις, προθέσεις (της γραμματικής, όχι από τις άλλες), σημεία στίξης / και ψέμα. Μπόλικο ψέμα» («Το ποίημα γράφεται στις αγκαλιές των ξένων») δεν αποτελούν μια ενοχική ομολογία αλλά επίγνωση των ορίων και των συμβάσεων της ποιητικής γλώσσας. Για τις ανάγκες αυτού του σύντομου σημειώματος, θα έλεγα μόνο πως αυτή η στάση συνιστά την ώριμη σχέση του ποιητή με τις αυταπάτες της ποίησης.

Χάρης Μιχαλόπουλος, Φωτογραφικός Θάλαμος | Σελ. 66 | «Κάπα Εκδοτική», 2025

Φροντίζει λοιπόν στην προκείμενη έκδοση με τον αντικριστό συνδυασμό φωτογραφιών ή απεικόνισης ζωγραφικών πινάκων και ποιημάτων να στήσει μια ανάγκη διαλόγου πραγματικότητας και τέχνης. Όχι για να την εξωραΐσει, δεν έχει άλλωστε τέτοια πρόθεση, το εξήγησε στον παραπάνω στίχο, αλλά να της αποδώσει την αυθεντία που δεν μπορούν ούτε τα πιο αντικειμενικά ρεπορτάζ να καταγράψουν. Λ.χ. στο ποίημα «Νυχτερινό», μιλάει για τη μοναξιά των ζευγαριών που δεν αγαπήθηκαν και γράφει τους στίχους, «κυλάει ανάμεσα ο Μισισιπής της σιωπής, μα δεν έχει πια γέφυρα / οι όχθες χάνουν το χώμα τους μες στη ροή». Η τραγικότητα της μοναξιάς των ζευγαριών αποδίδεται με μια εκλεπτυσμένη μεταφορά τόπου (Μισισιπής) και τρόπου (σιωπή). Η ποιητικότητα εισέρχεται στην αδυσώπητη πραγματικότητα, δηλαδή «(σ)τις νύχτες τα κρεβάτια των ζευγαριών».

Στο πεζολογικό ποίημα «Σπουδή στην Έξωση-Σχόλια σε δύο πίνακες και μία συνταγή μαγειρικής», ο Μιχαλόπουλος κινείται διακειμενικά και αναχρονιστικά στο θρησκευτικό θέμα της έκπτωσης από τον παράδεισο. Στο δεύτερο μέρος οι στίχοι «Χωρίς καμία προειδοποίηση. / Έτσι ξαφνικά το πρωί / την ώρα που πίναμε τον καφέ μας στην κουζίνα» δημιουργούν ένα περιβάλλον οικείας ρουτίνας, ενώ στη συνέχεια με τους στίχους «άγγελος Κυρίου ενεφανίσθη / και μας είπε να μαζέψουμε τα πράγματά μας / και να τους αδειάζουμε τη γωνιά», ο ποιητικός τρόπος εισέρχεται για να αποδώσει το θέμα της έξωσης-έκπτωσης, που συνειρμικά λειτουργώντας σημαίνει την κάθε έξωση άρα και απομόνωση.

Η ποίηση του Φωτογραφικού Θαλάμου είναι στοχαστική, πολλές φορές εξομολογητική και ως εκ τούτου χαμηλής έντασης. Δεν επιβάλλεται, τα σχήματά της κομίζουν έναν ήπιο συναισθηματισμό και μια ειλικρινή συγκινησιακή εγρήγορση.

Στο motto της συλλογής γράφει: «Εσύ περνάς πάντα ξυστά από την πραγματικότητα». Είναι η αναγκαία εξορία του ποιητή, ώστε να ξαναγυρίσει σ’ αυτή με τον τρόπο του ποιήματος. Η απόσχιση δεν είναι ποτέ οριστική και το δηλώνει στο τελευταίο ποίημα που μετράει τα υλικά του. «Λιμάνι, μοναξιά, σπασμένος καθρέφτης, χαλασμένο θυροτηλέφωνο…». Απτές υλικότητες που υπόκεινται στη φθορά της βιοτής και στην αθανασία της ποίησης.