Ο Μαρξ στο… κάπου τελοσπάντων

14:06 7/6/2026 - Πηγή: efsyn

{Ενας κύριος μέτριος προς το κοντό του, παχύς προς το μέτριό του, με γενειάδα που αργότερα θα την έκαναν σίγουρα εμπορικό σήμα σε κάποιο κατάστημα με βιολογικά σαπούνια, γερασμένος προς το μεσήλικό του, με σουλούπι λες και δεν υπήρξε ποτέ νέος, εμφανίζεται στο κέντρο της Αθήνας. Είναι φανερά εκνευρισμένος. Κοιτάζει γύρω σχολαστικά. Τελικά, πλησιάζει κάποιον…}

– Εσύ είσαι λοιπόν. Σε βρήκα επιτέλους.

– Σε μένα μιλάτε, κύριε;

– Με τάραξαν στα ταξίδια: μια στο Σόχο ο Χάουαρντ Ζιν,

μια στη Ρωσία κάτι περίεργοι, κάποιοι άσχετοι με έστειλαν στην Κίνα! Αλλά εσύ ήσουν εδώ, στην Αθήνα. Μπαγάσα…

– Σε μένα μιλάτε, κύριε;

– Εντελώς σε σένα! Σε ξέρω καλά. Θα σε αναγνώριζα ανάμεσα σε εκατομμύρια Κινέζους. Τελικά είσαι εδώ, που κάνουν συνεχώς τον Κινέζο. Επρεπε να το ’χα φανταστεί.

– Κάνετε κάποιο λάθος. (Ο Καπιταλισμός όρθωσε ανάστημα και ίσιωσε τη γραβάτα του. Φορούσε κοστούμι, μα από μέσα φαινόταν ένα μπλουζάκι που έγραφε «ευελιξία».)

– Τα λάθη τα κάνεις εσύ, αλλά κανείς δεν σου ζητάει τα ρέστα. Λες κι έχεις; Ανάποδα να σε γυρίσω, τίποτα δεν θα πέσει.

– (Ο Καπιταλισμός χαμογέλασε σαρδόνια.) Κι όμως! Εχω ένα κουπόνι σούπερ μάρκετ αξίας 6 ευρώ, summer pass προς το ανθρώπινο δυναμικό. Μπας και το θες;

– Μη με υποτιμάς… Πάντως, έχεις αλλάξει.

– Εξελίχθηκα, Κάρολε. Πλέον ονομάζομαι «Ελεύθερη Αγορά». Δεν έχω πια εργοστάσια με καπνούς και παιδιά στα ορυχεία. Εχω εφαρμογές, πλατφόρμες, εξ αποστάσεως εργασία, μπόνους απόδοσης, ομαδικό πνεύμα.

– Και τρία αυγά Τουρκίας, αυτά έχεις! Και η υπεραξία; Τι γίνεται με την υπεραξία;

– Αυτή είναι διαχρονική. Σαν τη φέτα Ελασσόνας (στα 14,75 το κιλό).

– Δηλαδή ο εργάτης εξακολουθεί να παράγει περισσότερη αξία απ’ όση πληρώνεται;

– Φυσικά, αλλά τώρα του στέλνω ηλεκτρονικό μήνυμα που αρχίζει με «Αγαπητή ομάδα».

– Τον αποξενώνεις από το προϊόν της εργασίας του;

– (Γνέφει αρνητικά, πάντα με το ίδιο σαρδόνιο χαμόγελο που τρελαίνει τον Κάρολο.) Τον συνδέω με στόχους.

– Τον αποξενώνεις απ’ τον χρόνο του!

– Του δίνω ευελιξία.

– Τον αλλοτριώνεις!

– Τον προσαρμόζω.

– Δηλαδή μπορεί να δουλεύει παντού.

– Ακριβώς.

– Αρα δεν σχολάει πουθενά.

– (Ο Καπιταλισμός χαμογέλασε πλατιά, σαν υπουργός που μόλις είπε «η κοινωνία αντέχει».) Υπερβάλλεις. Κοίτα την Ολλανδία: δουλεύουν λιγότερες ώρες, είναι χαρούμενοι, πιο αποδοτικοί. Τι έχεις να πεις;

– Οτι παραδέχεσαι αυτό που φωνάζω ενάμιση αιώνα: πως ο άνθρωπος δεν είναι μηχανή. Οτι σαν του αφήνεις χρόνο να ζήσει, δεν καταρρέει ο πολιτισμός. Ούτε καν εσύ!

– Στην Ολλανδία γίνεται γιατί υπάρχει πειθαρχία, θεσμοί.

– Στην Ελλάδα;

– Η Ελλάδα έχει ήλιο. Τι άλλο θέλουν;

– Χρόνο!

– Εχουν ανθεκτικότητα. Οσο περισσότερο δουλεύουν τόσο λιγότερο ζουν. Μου αρκεί.

– Και αυτό το λέτε ανάπτυξη;

– Κανονικότητα. Ετσι τους λέμε να το λένε.

– Και το πιστεύουν;

– Δεν το χορταίνουν!

– Μα… δίχως ελεύθερο χρόνο, δεν είσαι ελεύθερος!

– Το λες ε; (γελάει απίστευτα δυνατά και σταματάει απότομα.) Σε αφήνω τώρα, Κάρολε. Ο χρόνος σου έληξε. (απομακρύνεται)

– (Τον κοιτάζει να φεύγει και μονολογεί.) Εληξε;… Ή μόλις αρχίζει;