Η Ασπίδα του Αχιλλέα

Σε προηγούμενο άρθρο μας αναφερθήκαμε στην πιθανότητα ο κόσμος να καταστραφεί από την Τεχνητή Νοημοσύνη, αλλά καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι η σατανική ανθρώπινη «νοημοσύνη» θα είναι τελικά ο δράστης. Και η διαπίστωση αυτή επιστεγάστηκε από τη φράση του Οπενχάιμερ στον Τρούμαν μετά τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι: «Κύριε πρόεδρε, αισθάνομαι ότι έχω αίμα στα χέρια μου». Σήμερα ας κάνουμε μια προσπάθεια να συνεχίσουμε από το σημείο αυτό και να βρούμε το αίτιο που μετατρέπει την ανθρώπινη νοημοσύνη σε σατανική.

Αμέσως μετά τη δήλωση αυτή του Οπενχάιμερ ο Τρούμαν έβγαλε ένα μαντίλι από την τσέπη

του και του είπε ειρωνικά: «Θέλετε να τα σκουπίσετε;» Οταν μετά την απάντηση αυτή ο Οπενχάιμερ έφυγε συντετριμμένος, ο Τρούμαν τον αποκάλεσε έναν «μπάσταρδο κλαψιάρη επιστήμονα». Μέσα σε αυτές τις δυο τρεις φράσεις κρύβεται όχι μόνο η τραγωδία που βιώνει ο μεταπολεμικός κόσμος, αλλά και η αιτία αυτής της τραγωδίας η οποία είναι ο θάνατος της συνείδησης.

Η όψιμα αφυπνισμένη συνείδηση του «κλαψιάρη» επιστήμονα σίγησε και τράπηκε σε φυγή, για να κρυφτεί στο καταφύγιο της κατάθλιψης όπου ο δειλός άνθρωπος αναζητά άσυλο. Αν τα γεγονότα της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι ή σήμερα της Γάζας τα βίωνε ένας τραγωδός αντίστοιχου επιπέδου αυτού που είχε γράψει τους «Πέρσες» ή ενός άλλου που έγραψε τις «Τρωάδες» και τα διηγούνταν σε κατάμεστα θέατρα καλλιεργημένων ανθρώπων και όχι στο κοινό αντιαισθητικών συναυλιών και σαχλών κωμωδιών, ο κόσμος μας ίσως ήταν άλλος.

Κάποτε οι επιστήμονες, οι συγγραφείς όπως κι αν λεγόντουσαν αυτοί, Δημόκριτος, Αρίσταρχος, Μπρούνο ή Γαλιλαίος, Αισχύλος και Ευριπίδης, με παρρησία και γενναιότητα αφύπνιζαν τις συνειδήσεις του λαού κι ας τους εξόριζαν κι ας τους σκότωναν και ας τους λοιδορούσαν. Σήμερα, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, οι δημιουργοί ναρκώνουν συνειδήσεις. Και δυστυχώς η νάρκωση των συνειδήσεων είναι πλέον θανατηφόρα. Οι επιστήμονες του μεταπολεμικού κόσμου ακολουθώντας το παράδειγμα της ναζιστικής Γερμανίας έγιναν σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο υποτακτικοί, αλλά και ένθερμοι υποστηρικτές της εξουσίας. Και η εξουσία αμέσως μετά τη συνθηκολόγησή τους τούς διέταξε να σκοτώσουν αυτό που φοβόταν περισσότερο: τη συνείδηση. Και αυτοί το κατάφεραν.

Αυτό που έχει σημασία αναφορικά με την πνευματική πρόοδο της ανθρωπότητας δεν είναι να διαθέτουμε σπουδαίους και διάσημους επιστήμονες ή δημιουργούς γενικότερα αλλά σπουδαίους ανθρώπους. Και το ζητούμενο σε έναν σπουδαίο άνθρωπο δεν είναι μόνο η γνώση αλλά πρωτίστως η ευσυνειδησία. Γνώση χωρίς συνείδηση είναι ένα εργαλείο που μπορεί να πέσει ανά πάσα στιγμή στα χέρια του οποιουδήποτε απατεώνα. Η συνείδηση λειτουργεί ως ασπίδα της γνώσης και φωτισμένος οδηγητής στις αναζητήσεις της. Μια ασπίδα όπως αυτή του Αχιλλέα που περιγράφει ο Ομηρος, η οποία απεικονίζει το Σύμπαν, τον ήλιο, το φεγγάρι και ακόμα την πόλη της ειρηνικής συμβίωσης ανθρώπων που καλλιεργούν τη γη, ασκούν το δίκαιο, παντρεύονται και χορεύουν. Ομως συνάμα απεικονίζει την πόλη του πολέμου, εκεί όπου η οχιά κι ο όλεθρος κάνουν κουμάντο, για να προειδοποιήσει για τα δεινά που φέρνει στους ανθρώπους ο θάνατος της συνείδησης.

Χωρίς τη συνείδηση η ασπίδα του Αχιλλέα όπως την περιγράφει ο Ομηρος, γίνεται η ασπίδα που περιγράφει ένας σύγχρονος ποιητής, ο W.H. Auden, στο ομότιτλο ποίημά του, όπου η Θέτις αυτά που βλέπει στην ασπίδα του γιου της είναι μόνο ο πόλεμος, οι βιασμοί, παιδιά να αλληλοσφάζονται, άνθρωποι δεμένοι να εκτελούνται και θεατές να τους κοιτάν αδιάφοροι κι ένα παιδί, που έχει πια εξοικειωθεί με τη βία και την καταστροφή, να πετάει πέτρες στα πουλιά. Και βλέποντας τη σκαιά εικόνα αυτού που πίστευε ότι είναι φτιαγμένο από τον Ηφαιστο για την προστασία του γιου της «η Θέτιδα η λαμπρόστηθη κραύγασε με απελπισία». Για τούτον εδώ τον λόγο πρέπει κάποιοι απόγονοι, όπως ισχυρίζονται με α και ου, ότι είναι του Ομήρου, να στοχαστούν τι πράγματι συμβόλιζε η Ασπίδα του Αχιλλέα και ποιος σήμερα μια αλλιώτικη (όπως του Auden) με τα «ματωμένα χέρια» του γι’ αυτούς τη φτιάχνει.

●Νομικός, συγγραφέας