Οροφοι, περισσότεροι όροφοι!

13:05 11/11/2026 - Πηγή: efsyn

Μπήκαν σε δημόσια διαβούλευση προτάσεις για αύξηση του συντελεστή δόμησης σε πολλές περιοχές της χώρας, ανάμεσά τους στον Βόρειο Τομέα Αθηνών, την Ανατολική Αττική και τη Θεσσαλονίκη, κάτι που θα έχει ως αποτέλεσμα τη δυνατότητα κατασκευής επιπλέον ορόφου ή ορόφων.

Η λέξη «όροφος» είναι αρχαία, ομηρική· στο Ω της «Ιλιάδας» οι Μυρμιδόνες φτιάχνουν το κατάλυμα του Αχιλλέα και το σκεπάζουν με «λαχνήεντ’ όροφον», χνουδωτά καλάμια. Αρχικά

λοιπόν όροφος ήταν τα καλάμια με τα οποία έφτιαχναν σκεπές και στη συνέχεια η λέξη έγινε συνώνυμο της οροφής, της σκεπής. Και οι δυο λέξεις προέρχονται από το ρήμα ερέφω που σήμαινε «καλύπτω, σκεπάζω».

Στην κλασική αρχαιότητα, όροφος ήταν η στέγη· ο Θουκυδίδης λέει ότι οι Σπαρτιάτες, για να τιμωρήσουν τον Παυσανία που είχε καταφύγει ικέτης στον ναό της Αθηνάς, έχτισαν τις πόρτες και «τοῦ οἰκήματος τὸν ὄροφον ἀφεῖλον», δηλαδή γκρέμισαν τη στέγη του. Ωστόσο, στα ελληνιστικά χρόνια βρίσκουμε σύνθετα της λέξης, με σημασία που πλησιάζει τη σημερινή. Στη μετάφραση των Εβδομήκοντα, στη «Γένεση» (6.16), όταν ο Θεός δίνει στον Νώε οδηγίες για την κατασκευή της κιβωτού, του λέει «κατάγαια, διώροφα καὶ τριώροφα ποιήσεις αὐτήν»· ορίζει δηλαδή η κιβωτός να έχει τρία επίπεδα, τρία καταστρώματα, το ένα πάνω από το άλλο.

Γράφουμε «όροφος» αλλά «διώροφος, τριώροφος, πολυώροφος»· για ποιο λόγο; Πρόκειται για τον νόμο της «έκτασης των φωνηέντων κατά τη σύνθεση», βάσει του οποίου σε πολλές σύνθετες λέξεις το βραχύ φωνήεν τρέπεται στο αντίστοιχο μακρό. Ετσι έχουμε: όροφος αλλά τριώροφος, ομνύω αλλά συνωμοσία, αγορεύω αλλά συνήγορος, ακούω αλλά ευήκοος, οδύνη αλλά επώδυνος, έλεος αλλά ανηλεής, ορύσσω αλλά χρυσωρυχείο, ομαλός αλλά ανώμαλος.

Μια πασίγνωστη και πολυμελής ομάδα συνθέτων (ανώνυμος, ψευδώνυμος, επώνυμος, συνώνυμος κτλ.) προέρχεται από τον αιολικό τύπο όνυμα (αντί του όνομα). Λέγεται και «νόμος του Βακερνάγκελ», από το όνομα του Γερμανοελβετού γλωσσολόγου που παρατήρησε το φαινόμενο.

Τα παλιά αγροτικά σπίτια είχαν το κατώγι (το ισόγειο) και το ανώγι (τον επάνω όροφο)· «Ο Μανώλης με τα λόγια χτίζει ανώγια και κατώγια», έλεγε η παροιμία για όσους υπόσχονται ή οραματίζονται πολλά, αλλά δεν κάνουν τίποτα. Στη νεότερη λαϊκή γλώσσα, λέγαμε «το πάτωμα» αντί για τον όροφο, και «τρίπατο σπίτι» αντί τριώροφο.

Σε κάποια κτίρια, ιδίως γραφείων, υπάρχει και ημιώροφος, ή μεσοπάτωμα, ένας συχνά χαμηλοτάβανος όροφος ανάμεσα στο ισόγειο και στον πρώτο. Ο τελευταίος όροφος, όταν είναι χτισμένος σε εσοχή, λέγεται ρετιρέ («αποτραβηγμένος», από τα γαλλικά). Κι όταν ένα διαμέρισμα πιάνει ολόκληρο τον όροφο, λέγεται οροφοδιαμέρισμα. Κατ’ επέκταση όροφοι λέγονται και τα επίπεδα ενός αντικειμένου: υπάρχουν διώροφα λεωφορεία, οι πύραυλοι έχουν πολλούς ορόφους, το ίδιο και οι γαμήλιες τούρτες.

Η δυνατότητα για επιπλέον ορόφους μπορεί να αυξήσει την προσφορά κατοικιών – αλλά αυτό σημαίνει μεγαλύτερη επιβάρυνση των υποδομών. Ως συνήθως, τα κέρδη θα καρπωθούν κάποιοι, αλλά το κόστος θα το πληρώσουμε όλοι.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο >>

Keywords