Για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

Η άνοδος της Ακροδεξιάς και του νεοφασισμού φέρνει στο προσκήνιο τις αντιφασιστικές παραδόσεις, ένα ζωτικό μέρος των οποίων συνδέεται με τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με τον αγώνα των λαών της ΕΣΣΔ και της υπόλοιπης Ευρώπης για να ηττηθεί ο ναζισμός. Στο κομμουνιστικό κίνημα, στην ευρεία Αριστερά και στην προοδευτική κοινή γνώμη έχει καθιερωθεί ιστορικά ότι ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν αντιφασιστικός. Αυτή η άποψη αμφισβητείται τις τελευταίες δεκαετίες από την ηγεσία του ΚΚΕ

και μερικές αριστερίστικες ομάδες, που υποστηρίζουν ότι ο Β’ Παγκόσμιος είχε ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα, ακριβώς όπως ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Από δω συμπεραίνουν ότι η συμμετοχή στον πόλεμο ήταν λάθος και οι κομμουνιστές έπρεπε, όπως οι μπολσεβίκοι το 1914, να ρίξουν το σύνθημα της μετατροπής του ιμπεριαλιστικού πολέμου σε εμφύλιο για ανατροπή της αστικής τάξης.

Θεωρούμε τις απόψεις αυτές βαθιά λαθεμένες και ανιστόρητες. Εξισώνοντας μηχανικά τους δύο πολέμους, παρακάμπτουν το γεγονός ότι στον Β’ Παγκόσμιο υπήρχαν δύο πράγματα που δεν υπήρχαν στον Α’ Παγκόσμιο: η ΕΣΣΔ και ο φασισμός. Ο κύριος σκοπός των ναζί ήταν η εξάλειψη των κατακτήσεων της Οκτωβριανής Επανάστασης, που παρέμεναν ζωντανές παρά τις σταλινικές διαστροφές, και η υποδούλωση των λαών της Ευρώπης στην αιμοσταγή δικτατορία τους. Γι’ αυτό συνολικά ο Β’ Παγκόσμιος από τη μεριά των αντιφασιστικών λαών ήταν δίκαιος, προοδευτικός και εθνικοαπελευθερωτικός.

Αυτή η εκτίμηση αποδεικνύεται από τα αποτελέσματα του πολέμου. Ο Β’ Παγκόσμιος:

Εξάλειψε τον φασισμό και την Ακροδεξιά για 50 χρόνια.Δημιούργησε μια βιώσιμη μεταπολεμική τάξη στην Ευρώπη, εξαλείφοντας τόσο την τάξη των Βερσαλλιών όσο και τη «νέα τάξη» των ναζί.Εδωσε τη δυνατότητα στα υπό κομμουνιστική ηγεσία κινήματα αντίστασης να καταληφθεί η εξουσία (με κλασικό παράδειγμα τη γιουγκοσλαβική αντίσταση υπό τον Τίτο).

Ενας ιμπεριαλιστικός πόλεμος δεν θα μπορούσε ποτέ να έχει τέτοια προοδευτικά αποτελέσματα, όπως δεν τα είχε ο Α’ Παγκόσμιος.

Αλλά υπάρχει και μια άλλη πλευρά. Στον Α’ Παγκόσμιο, που ήταν όντως ιμπεριαλιστικός, τα δύο αντίπαλα μπλοκ, η Αντάντ και οι Κεντρικές Δυνάμεις, εξοπλίστηκαν σαν αστακοί και πολέμησαν μεταξύ τους μέχρις εσχάτων. Στον Β’ Παγκόσμιο όμως οι εξοπλισμοί και οι προκλήσεις των χιτλερικών έμειναν αναπάντητα από τους Αγγλογάλλους, που ακολούθησαν ώς το 1939 την πολιτική του κατευνασμού. Γιατί, λοιπόν, αν ο πόλεμος ήταν ιμπεριαλιστικός και από τις δύο μεριές, η μια πλευρά δεν προετοιμάστηκε και σύρθηκε σε αυτόν από τη ναζιστική επίθεση; Η απάντηση είναι ότι οι άρχουσες τάξεις της Γαλλίας και της Αγγλίας καταλάβαιναν ότι πολεμώντας τον Χίτλερ υπονόμευαν το σύστημά τους, ότι ο πόλεμος είχε ένα αντιφασιστικό και αντικαπιταλιστικό δυναμικό.

Στο ΚΚΕ η θέση για τον ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα του Β’ Παγκοσμίου συνοδεύεται από μια σειρά κραυγαλέους παραλογισμούς, που προσφέρονται με την οκά στα κομματικά έντυπα. Δεν εκτιμούν μόνο ότι ο Β’ Παγκόσμιος, «όπως και ο πρώτος, ήταν… ιμπεριαλιστικός», ανάμεσα στα «δύο ιμπεριαλιστικά μπλοκ… Γερμανία-Ιαπωνία-Ιταλία και ΗΠΑ-Γαλλία-Μ. Βρετανία», αλλά και ότι αυτό δεν άλλαξε ούτε μετά τη ναζιστική επίθεση στην ΕΣΣΔ: «ο ιμπεριαλιστικός χαρακτήρας του έμεινε αναλλοίωτος και ύστερα από τις 22 Ιούνη 1941, που η Γερμανία επιτέθηκε εναντίον της Σοβιετικής Ενωσης»1. Σε αυτή τη βάση καταδικάζουν το Ανοικτό Γράμμα του Ζαχαριάδη για συμμετοχή των κομμουνιστών στον πόλεμο. Και από την άλλη μεριά, αντιφάσκοντας πλήρως με τον εαυτό τους, σε μια τυπική περίπτωση οργουελικής Διπλοσκέψης, βεβαιώνουν σε πλήθος άρθρα ότι το αποτέλεσμα του «ιμπεριαλιστικού» πολέμου, χάρη στη «σοφή ηγεσία του Στάλιν», ήταν η «μεγάλη αντιφασιστική νίκη των λαών»… Πέρα από την ανοησία τους, οι απόψεις αυτές απεμπολούν τις αντιφασιστικές παραδόσεις, αφήνοντας ελεύθερο πεδίο σήμερα στις ακροδεξιές/νεοφασιστικές δυνάμεις.

1. Τμήμα Ιστορίας της Κ.Ε. του ΚΚΕ, Το ΚΚΕ στον ιταλοελληνικό πόλεμο 1940-41, εκδ. Σ.Ε., σελ. 17-18.

*Συγγραφέας και αρθρογράφος