Τρίζουν τα θεμέλια;

13:22 28/9/2026 - Πηγή: efsyn

Το βιβλίο «C’était ça ou mourir» («Ηταν ή αυτό ή θάνατος»), του γεννημένου στην Αϊτή Καναδού Τελισόν Ορελιέν ξεσήκωσε τεράστιες συζητήσεις στη Γαλλία, που μας ενδιαφέρουν όλους. Το γαλλόφωνο αυτό μυθιστόρημα, που περιγράφει τη φυγή ενός Αϊτινού στον Καναδά, προκειμένου να γλιτώσει από τις συμμορίες, πήρε το βραβείο του βιβλιοπωλείου FNAC και τις πρώτες πέντε εβδομάδες της κυκλοφορίας του πούλησε στη Γαλλία

35.000 αντίτυπα. Επίσης μπήκε αμέσως στις μακρές λίστες όλων των μεγάλων γαλλικών βραβείων. Ωστόσο, μια ομάδα στην πλατφόρμα X, με την ονομασία «Balance ton Claude», ανάρτησε τεστ μέσω του προγράμματος Pangram, λέγοντας ότι το βιβλίο είναι 100% προϊόν Τεχνητής Νοημοσύνης.

Claude είναι ο βοηθός τεχνητής νοημοσύνης της Anthropic, και η έκφραση «Balance ton Claude» αποτελεί παράφραση του hashtag «Balance ton porc» (περιφραστικά, «Κατάδωσε το γουρούνι που έχεις δίπλα σου»), γαλλική εκδοχή του κινήματος Metoo.

Πίσω από την υπογραφή «Balance ton Claude» αποκαλύφθηκε ότι βρίσκεται μεταξύ άλλων ο Σαμουέλ Φιτουσί, αρθρογράφος για θέματα λογοτεχνίας στην εφημερίδα Le Figaro. Υπερασπιστές του συγγραφέα λένε ότι δήθεν τυχαία μια τέτοια κατηγορία εκτοξεύτηκε εναντίον κάποιου που προέρχεται από πολύ φτωχή χώρα και είναι μαύρος. Το πράγμα είναι βέβαια πιο σύνθετο, αφού ο Ορελιέν έχει κατηγορηθεί στο παρελθόν για λογοκλοπή. Ο ίδιος βέβαια αρνείται ότι χρησιμοποίησε Τεχνητή Νοημοσύνη για να γράψει το βιβλίο.

Η ομάδα «Balance ton Claude» θεωρεί ότι το πρόγραμμα Pangram, «με διαφορά το πιο ακριβές», έχει σχεδόν μηδενική πιθανότητα λάθους στον εντοπισμό της χρήσης Τ.Ν. Είναι όμως έτσι; Η επιτροπή του Βραβείου Γκονκούρ έσπευσε να αποσύρει την υποψηφιότητα του βιβλίου για το βραβείο. Υιοθετεί δυσαπόδεικτο ισχυρισμό, απλώς για να δείξει την απόλυτη αντίθεσή της στη χρήση της Τ.Ν.

Θα μπορούσε άραγε η Τ.Ν. να φτιάξει από μόνη της ένα τέτοιο βιβλίο; Να βρει και την ιδέα; Χωρίς τα βιώματα ενός πραγματικού Αϊτινού; Ενας άλλος γαλλόφωνος Αϊτινός, που πήρε το Γκονκούρ πριν από την εμφάνιση της Τ.Ν., ο Λουί-Φιλίπ Νταλαμπέρ, μας είχε μιλήσει (στο «Βιβλιοβούλιο») για τη σύνθετη ιστορία της Αϊτής. Για τη σημερινή διεφθαρμένη ελίτ που τη διοικεί, για τις συμμορίες που κατέφθασαν το 1990 από τη Λατινική Αμερική, αλλά και για το περήφανο παρελθόν της. Για το κατόρθωμα να ανεξαρτητοποιηθεί απέναντι στον πανίσχυρο στρατό του Ναπολέοντα, για το ότι έγινε η πρώτη χώρα που κατάργησε τη δουλεία, για τον Μπολίβαρ που εμπνεύστηκε και ενισχύθηκε στρατιωτικά από αυτήν, για την ευαισθησία της στην αυτοδιάθεση των εθνών – εξού και η άμεση αναγνώριση της Ελληνικής Επανάστασης.

Τα σχετικά ερωτήματα φέρνουν σε αμηχανία κριτικούς λογοτεχνίας, επιτροπές βραβείων αλλά και συγγραφείς, εκδότες. Και θα είναι ηλεκτρονικά εργαλεία που θα ελέγχουν την ενεργό ανάμιξη άλλων ηλεκτρονικών εργαλείων; Το ζήτημα μάλλον δεν αφορά πλέον τη χρήση ή μη της Τ.Ν., αλλά τοn βαθμό της χρήσης της. Πότε αξίζει να μπαίνει η υπογραφή ενός συγγραφέα και πότε το σήμα Claude. Των σπουδαίων συγγραφέων η στάμπα, πάντως, θα διακρίνεται πάντα.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο >>

Keywords