«Δικτατορία της μετριότητας»

Στα πανεπιστήμιά μας, κατά τον εισηγητή της Ν.Δ. Ε. Στυλιανίδη επικρατεί η «δικτατορία της μετριότητας» και κυριαρχεί το «καθηγητικό κατεστημένο». Αυτά ήταν δύο από τα επιχειρήματα που επιστράτευσε υπέρ της κατάργησης του άρθρου 16 του Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει τη δημόσια ανώτατη εκπαίδευση, την ακαδημαϊκή ελευθερία. Εχει δίκιο ο εισηγητής της Ν.Δ. για πέντε τουλάχιστον λόγους. Στην ουσία, άθελά του, φωτογράφισε τον εαυτό του και την παράταξή του.

Πρώτο, πράγματι στα πανεπιστήμιά μας κυριαρχεί ένα αντιδημοκρατικό μοντέλο διοίκησης, όπως αυτό που επιβλήθηκε από την κυβέρνησή του. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι πρυτάνεις εκλέγονται με ένα δαιδαλώδες, αδιαφανές εκλογικό σύστημα που στρεβλώνει τη βούληση της πανεπιστημιακής κοινότητας και ευνοεί τις υπόγειες συνδιαλλαγές. Βήμα βήμα, ήδη με νομοθετικές παρεμβάσεις, και από προηγούμενες κυβερνήσεις, είχε ξηλωθεί το δημοκρατικό κεκτημένο του ν. 1268/1982. Αυτό το αντιδημοκρατικό μοντέλο διοίκησης επιβάλλει «το καθηγητικό κατεστημένο» και τη «δικτατορία της μετριότητας».

Δεύτερο, όντως στα πανεπιστήμιά μας επικρατούν σε έναν βαθμό οι υπόγειες συναλλαγές για την εκλογή και εξέλιξη μελών ΔΕΠ, μόνο που σε αυτές πρωταγωνιστούν οι άνθρωποι που πρόσκεινται στην πολιτική και οικονομική εξουσία.

Τρίτο, είναι αλήθεια ότι στα πανεπιστήμιά μας μπορεί να υπάρχουν πολλές μετριότητες. Είναι ακριβώς εκείνοι που αναμασούν τις παραδεδεγμένες επιστημονικά απόψεις, που χαϊδεύουν την εξουσία για να αρπάξουν μερίδιο της λείας. Είναι οι ίδιοι που απεχθάνονται την πραγματική, πρωτοπόρα έρευνα και το άνοιγμα νέων δρόμων. Είναι όλοι εκείνοι που συνασπίζονται με πολιτικούς όπως ο κ. Στυλιανίδης.

Τέταρτο, είναι επίσης γεγονός ότι, εξαιτίας των νομοθετικών επιλογών των κυβερνήσεων, αρχίζει να επικρατεί ολοένα και περισσότερο η δικτατορία των επιχειρήσεων και σιγά σιγά και της πολεμικής βιομηχανίας, που θέλουν να επιβάλλουν τη δική τους άνομη θέληση και τα ιδιοτελή τους συμφέροντα στους επιστήμονες και στην επιστημονική έρευνα.

Πέμπτο, αυτή η «δικτατορία των μετριοτήτων» απεχθάνεται το δημόσιο πανεπιστήμιο, προωθεί την εμπορευματοποίησή του. Φοβάται και μισεί την ακαδημαϊκή ελευθερία. Θέλει να κάνει μπίζνες στις πλάτες των φοιτητών και της κοινωνίας. Και, για να μιλήσω στην τρέχουσα λαϊκή γλώσσα, «γλείφει» τους κυβερνώντες, προσκυνάει τους ισχυρούς, αρέσκεται στις «λαμογιές», αρκεί να μην αποκαλύπτονται.

Οταν η κυβερνητική πλειοψηφία κουρέλιασε το Σύνταγμα, ψηφίζοντας τον νόμο για τα ιδιωτικά «πανεπιστήμια», η «δικτατορία της μετριότητας» συναίνεσε. Είναι κοινό μυστικό ότι στα ιδιωτικά «πανεπιστήμια», σε όλο τον κόσμο, όποιος έχει χρήμα σπουδάζει και όποιος έχει χρήμα παίρνει πτυχίο. Δεν είναι λίγοι οι εξαίρετοι καθηγητές στο εξωτερικό που έχουν κατά καιρούς παραιτηθεί εξαιτίας των πιέσεων των διοικήσεων ότι πρέπει να επιτυγχάνουν όλοι οι φοιτητές, ανεξαρτήτως επιδόσεων, γιατί αλλιώς το ίδρυμα θα χάσει πελάτες. Αυτή η λογική της αναξιοκρατίας οδήγησε εκτός των άλλων την επιστημονική έρευνα στην Ε.Ε. σε παρακμή. Είναι πλέον φανερό σε όλους ότι άλλα πανεπιστήμια βρίσκονται πλέον στην πρωτοπορία, όπως για παράδειγμα τα κινεζικά.

Η φιλοκυβερνητική «δικτατορία της μετριότητας» δεν μπόρεσε να πνίξει τα πανεπιστήμιά μας. Παρά τη χρόνια ακραία υποχρηματοδότηση και υποστελέχωση, παρά τους πενιχρούς μισθούς των πανεπιστημιακών (οι χαμηλότεροι στην Ευρώπη), παρά το γεγονός ότι συχνά μας λείπουν στοιχειώδεις υποδομές και αναλώσιμα, παρά το γεγονός ότι συχνά τα μαθήματα τον χειμώνα διεξάγονται χωρίς θέρμανση, τα ελληνικά πανεπιστήμια γνωρίζουν επιτυχίες. Αυτό συμβαίνει γιατί υπάρχουν πολλοί πανεπιστημιακοί που, ανεξάρτητα από τις ιδεολογικές και πολιτικές τους επιλογές, αγαπούν το δημόσιο πανεπιστήμιο, τιμούν τον επιστημονικό και παιδαγωγικό τους ρόλο, παράγουν αξιόλογο επιστημονικό και ερευνητικό έργο. Στέκονται με αξιοπρέπεια και αντιστέκονται, όπως μπορεί καθένας και καθεμιά, στην εμπορευματοποίηση και στον ευτελισμό.

Στην κυβερνώσα «δικτατορία της μετριότητας» περισσεύει το θράσος, η υποκρισία, η διαστροφή της πραγματικότητας και το ψεύδος. Κατανοητό το μένος τους ενάντια στη δημόσια δωρεάν εκπαίδευση και στα δημόσια πανεπιστήμιά μας. Σε εμάς περισσεύει η αγάπη για την επιστήμη, για τους φοιτητές μας, για την κοινωνική πρόοδο.

*Καθηγητής Θεωρίας Κράτους και Δικαίου, προέδρου του Συλλόγου ΔΕΠ του Παντείου Πανεπιστημίου