Αλληλέγγυος λόγος…

Ενα απρόσμενα επίκαιρο βιβλίο από τις ξεχωριστές και εσχάτως ανανεωμένες εκδόσεις «Στιγμή» κυκλοφορήθηκε πρόσφατα με τίτλο «Λόγος Βορυσθενιτικός». Συγγραφέας του ένας άνθρωπος που έζησε τον πρώτο μ.Χ. αιώνα, ο Δίων Κοκκεϊνός, ευρύτερα γνωστός ως Δίων Χρυσόστομος, προβεβλημένος συγγραφέας της λεγόμενης Δεύτερης Σοφιστικής. Σε ώριμη ηλικία επισκέφθηκε την αρχαία Ολβία, τη σημερινή δηλαδή Ουκρανία. Διαβάζουμε στην εισαγωγή: «Οι συνθήκες που επικρατούσαν εκεί κατά την εποχή της επίσκεψής του θυμίζουν έντονα και δραματικά τις καταστάσεις που διέρχεται σήμερα η χώρα, με τις μισορημαγμένες από τις

πολεμικές επιχειρήσεις πόλεις, τους τρομαγμένους αλλά σταθερά αποφασισμένους να αντισταθούν εναπομείναντες κατοίκους, το απειλητικό φάσμα της επερχόμενης οριστικής καταστροφής και την έντονη ανάγκη των ανθρώπων για συμπαράσταση και παρηγοριά».

Να διαβάσουμε επίσης και τούτο από τον κριτικό και διαφωτιστικό πρόλογο: «Η απότομη ανατροπή παγιωμένων αντιλήψεων και πεποιθήσεων σχετικά με τη διαχείριση των διεθνών σχέσεων, η βιαιότητα των πολεμικών αναμετρήσεων, η συνακόλουθη ανθρωπιστική κρίση με εκατομμύρια ανθρώπους εξαναγκασμένους να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, η πλήρης χρεοκοπία μακροχρόνιων και μεγαλεπήβολων γεωστρατηγικών σχεδιασμών και οικονομικών προγραμμάτων για συνεργασίες που να υπερβαίνουν τις όποιες πολιτικές διαφορές και αντιπαλότητες και, τέλος, η ανάσυρση της απειλής μιας πολεμικής σύρραξης η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στον αφανισμό του ανθρώπινου είδους, οπωσδήποτε επανέφερε στη συνείδηση των ανθρώπων ζητήματα θεμελιακού χαρακτήρα».

Οι λύσεις, τονίζουν οι επιμελητές-σχολιαστές (Παύλος Καλλιγάς [μεγάλη η πρόσφατη απώλειά του για τα ελληνικά γράμματα], Βούλα Τσούνα και Αγγελος Χανιώτης), δεν είναι υπόθεση μερικών «ειδικών», απρόσωπων και στενά συμφεροντολογικών πολιτικών ηγεσιών, όχι· «είναι υπόθεση της ατομικής συνείδησης του κάθε πολίτη, ο οποίος καλείται να πάρει θέση και να προσδιορίσει τις εξελίξεις με όποιον τρόπο έχει στη διάθεσή του, προκειμένου να διασφαλίσει το μέλλον του και αυτό των παιδιών του».

Το κύριο θέμα που πραγματεύεται ο Δίων Χρυσόστομος είναι η διαπάλη πολιτισμού-φιλοσοφίας και βαρβαρότητας. Λόγος λιτός, στρωτός, εμπλουτισμένος με πλήθος στωικών και σοφιστικών αναφορών, καθίσταται τερπνός και κατανοητός για τον σύγχρονο αναγνώστη, ενίοτε δε προκαλεί και έκπληξη με την τόση επικαιρότητά του. Πεποίθησή του είναι ότι ο πολιτισμός είναι «ο πυρήνας για τη συγκρότηση των κοινωνικών και πολιτικών δομών, αλλά και του νομικού πλαισίου που απαιτείται ώστε να προασπιστεί η ευημερία του ατόμου». Πιστεύει ακράδαντα ο συγγραφέας ότι πάνω στις αξίες αυτές μπορούν «να οικοδομηθούν ορθολογικοί θεσμοί και κοινωνικές σχέσεις που να διευκολύνουν τη συμβίωση και την ευζωία των ανθρώπων».

Μετά από είκοσι αιώνες έρχονται στην επιφάνεια, με τη διορατικότητα της «νέας» εκδοτικής Στιγμής, τα μεγάλα προβλήματα των κοινωνιών. Οι κοινωνίες χρειάζονται άμεσα να βρουν τους συνεκτικούς δεσμούς που ενώνουν και δεν διαχωρίζουν τα μέλη τους· μόνο έτσι καθίσταται δυνατό να αντιμετωπιστούν τα ριζικά προβλήματα επιβίωσης του ατόμου «μέσα σε ένα εν πολλοίς αφιλόξενο και άμεσα απειλητικό περιβάλλον».

Ολο το βιβλίο είναι ποτισμένο από αγάπη για τον πάσχοντα και τη σημασία που έχει η αλληλεγγύη σε όσους υποφέρουν και βιώνουν εφιαλτικές εισβολές εχθρικών δυνάμεων. Αλληλεγγύη πάνω απ’ όλα. Αλλά πού να τη βρει κανείς σήμερα; Ισως σε μερικούς ανυπάκουους αλλά ευαίσθητους πολίτες, στις φωτεινές μειοψηφίες που όσο πάνε χάνονται και αυτές ή απορροφώνται από τη χοάνη της κατευθυνόμενης, φρικιαστικής ενημέρωσης και του ωχαδελφίστικου καταναλωτισμού, παρά τη φτώχεια που μαστίζει σχεδόν όλους.