Ακριβό μου καλοκαίρι

Κάθε καλοκαίρι η ίδια εικόνα. Αεροδρόμια γεμάτα, πλοία γεμάτα, νησιά γεμάτα, τουριστικές εισπράξεις που σπάνε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο. Η κυβέρνηση και οι εκπρόσωποι του μεγάλου τουριστικού κεφαλαίου πανηγυρίζουν για την τουριστική «ανάπτυξη» και τα νέα ρεκόρ κερδοφορίας. Μόνο που αυτή η ανάπτυξη αυτή, πατάει πάνω στον βίαιο αποκλεισμό της κοινωνικής πλειοψηφίας: σχεδόν ένας στους δύο Έλληνες δεν μπορεί να κάνει διακοπές.

Αυτή η περίφημη «ανάπτυξη» δεν είναι τίποτα άλλο παρά το προϊόν μιας άγριας εργασιακής γαλέρας.

Τα ρεκόρ κερδοφορίας των μεγαλοξενοδόχων και των ομίλων της εστίασης πατάνε πάνω στα εξαντλητικά 12ωρα, τις απλήρωτες υπερωρίες, τη μαύρη εργασία και την πλήρη εξουθένωση των χιλιάδων εργαζομένων του κλάδου. Οι ίδιοι οι άνθρωποι που χτίζουν το «τουριστικό θαύμα» είναι οι πρώτοι που αποκλείονται βίαια από αυτό, αδυνατώντας να ζήσουν με μισθούς, που εξανεμίζονται πριν καν βγει ο μήνας.

Δεν πρόκειται για εντύπωση, ούτε για μια ακόμη συζήτηση περί «ακριβού καλοκαιριού». Είναι αριθμοί. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 46% των Ελλήνων, ηλικίας 16 ετών και άνω, το 2024 στερείται το δικαίωμα διακοπών μιας εβδομάδας. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά τη Ρουμανία, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν 27%.

Και η κατάσταση δεν βελτιώνεται. Στην έρευνα της Alco για το 2026, το 47% δηλώνει ότι δεν θα πάει διακοπές, από 43% το 2025. Μόλις το 44% δηλώνει ότι θα φύγει, έναντι 49% πέρυσι. Την ίδια στιγμή, το 47% των πολιτών δηλώνει ότι η οικονομική του κατάσταση είναι χειρότερη από έναν χρόνο πριν, ενώ μόλις το 7% τη θεωρεί καλύτερη.

Και δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση για να καταλάβει κάποιος το γιατί. Το 76% δείχνει ως αιτία το κόστος διαμονής. Το 74% λέει ότι προηγείται η κάλυψη άλλων αναγκών. Το 59% δείχνει το κόστος των εισιτηρίων και το 49% το κόστος του φαγητού. Τα στοιχεία αυτά δεν αποτυπώνουν απλώς ένα «ακριβό καλοκαίρι», αλλά τη συστηματική λεηλασία του λαϊκού εισοδήματος. Πριν φτάσει κανείς στη θάλασσα, έρχεται αντιμέτωπος με το καρτέλ των ακτοπλοϊκών, την αισχροκέρδεια των ολιγοπωλίων στη διαμονή και την πλήρη κυβερνητική ασυλία στα κέρδη τους.

Αυτή είναι η πραγματική εικόνα πίσω από την τουριστική «ανάπτυξη». Μια Ελλάδα που γίνεται όλο και ακριβότερη για εκείνους που ζουν σε αυτήν. Μια χώρα όπου οι παραλίες, τα νησιά και τα καταλύματα είναι διαθέσιμα σε όποιον μπορεί να πληρώσει, αλλά όχι κατ’ ανάγκη σε εκείνον που εργάζεται εδώ, φορολογείται εδώ και ζει εδώ.

Και κάπου εδώ, η συζήτηση πια είναι πολιτική. Γιατί οι διακοπές δεν είναι πολυτέλεια. Δεν είναι ένα καταναλωτικό αγαθό που όποιος δεν έχει χρήματα απλώς στερείται. Είναι χρόνος ξεκούρασης, ελεύθερου χρόνου, ανασύνταξης. Είναι ανάγκη για τον εργαζόμενο που πέρασε έναν ολόκληρο χρόνο δουλεύοντας, για τον άνθρωπο που ζει με έναν μισθό ή μια σύνταξη, για την οικογένεια που παλεύει καθημερινά να πληρώσει το νοίκι, το ρεύμα και το σούπερ μάρκετ.

Το γεγονός ότι σχεδόν οι μισοί πολίτες δεν μπορούν να εξασφαλίσουν ούτε λίγες ημέρες μακριά από το σπίτι τους δεν είναι προσωπική αποτυχία. Είναι αποτέλεσμα της άγριας ταξικής πολιτικής της ΝΔ. Είναι το αποτέλεσμα μιας οικονομίας στην οποία η εργασία δεν αρκεί για να εξασφαλίσει αξιοπρεπή ζωή και στην οποία η αύξηση του κόστους ζωής τρέχει ταχύτερα από τα εισοδήματα.
Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο εξοργιστικό: ακόμη και όσοι τελικά καταφέρνουν να φύγουν, συχνά το κάνουν επειδή έχουν κάπου να φιλοξενηθούν. Το 46% όσων θα πάνε διακοπές δηλώνει ότι θα μείνει σε δικό του ή συγγενικό σπίτι, ενώ μόλις το 37% θα επιλέξει ξενοδοχείο.

Σε μια χώρα που το πολιτικό προσωπικό παρουσιάζει τον τουρισμό ως εθνική επιτυχία, η ίδια η πραγματικότητα θέτει το πιο αμείλικτο ταξικό ερώτημα: μπορούν οι άνθρωποι της παραγωγής, αυτοί που κρατούν όρθια τη χώρα, να απολαύσουν τους καρπούς του κόπου τους; Ή μήπως καταδικάζονται να είναι απλοί θεατές και υπηρέτες στο τουριστικό θέρετρο των εγχώριων και ξένων ελίτ;
Γιατί ανάπτυξη που γεμίζει τα ξενοδοχεία αλλά αδειάζει τις τσέπες των εργαζομένων δεν είναι κοινωνική ευημερία. Και μια Ελλάδα που γίνεται παράδεισος για τους επισκέπτες, αλλά όλο και πιο απρόσιτη για τους κατοίκους της, δεν μπορεί να πανηγυρίζει για όλους.
Το καλοκαίρι δεν πρέπει να είναι προνόμιο όσων έχουν. Η θάλασσα, η ξεκούραση και ο ελεύθερος χρόνος δεν μπορεί να είναι ταξικά αγαθά. Γιατί όταν ακόμη και η δυνατότητα να ξεκουραστείς γίνεται οικονομικό προνόμιο, τότε η ανισότητα δεν αφορά πια μόνο το πόσα έχεις. Αφορά και το δικαίωμά σου να ζήσεις.