Το κόστος της απόστασης

Τι είναι τελικά αυτό που κινείται δεξιότερα της Νέας Δημοκρατίας; Είναι απλώς διαμαρτυρία; Είναι προσωπικές φιλοδοξίες, θυμός, αντισυστημισμός, νοσταλγία; Ή κάτι βαθύτερο: η αναζήτηση πολιτικής ταυτότητας από ένα ακροατήριο που αισθάνεται ότι ακούγεται προεκλογικά, αλλά δεν εκπροσωπείται ουσιαστικά κυβερνητικά;

Η κινητικότητα δεξιότερα της ΝΔ δεν είναι συγκυριακό φαινόμενο. Δεν εξηγείται μόνο από

Η Νέα Δημοκρατία κέρδισε την ηγεμονία της επειδή εξέφρασε σταθερότητα, ευρωπαϊκή κανονικότητα, ασφάλεια και οικονομική σοβαρότητα. Ομως η ηγεμονία δεν συντηρείται μόνο με αριθμούς. Χρειάζεται βάθος, αξιακή συνοχή, αφήγημα, αίσθηση δικαιοσύνης, κοινωνικής προόδου και εθνικής αυτοπεποίθησης.

Ιδίως, όταν για μεγάλα τμήματα της κοινωνίας η «σταθερότητα» δεν ακούγεται πια μόνο ως εγγύηση ασφάλειας. Ακούγεται ως παγίωση δύσκολης καθημερινότητας. Ως διαιώνιση του εγκλωβισμού σε χαμηλά εισοδήματα, υψηλές τιμές, στεγαστική πίεση και περιορισμένες προσδοκίες. Για τον πολίτη που δεν βλέπει προοπτική κοινωνικής κινητικότητας, η σταθερότητα μοιάζει λιγότερο με υπόσχεση και περισσότερο με τιμωρία.

Το δεξιό ακροατήριο που μετακινείται ή κοιτάζει αλλού δεν είναι ενιαίο. Τροφοδοτείται από την ακρίβεια, τη συμπίεση της μεσαίας τάξης, την καχυποψία απέναντι στους θεσμούς, τη διαφθορά, τις καθυστερήσεις στη Δικαιοσύνη και την εντύπωση ότι υπάρχουν πολίτες δύο ταχυτήτων. Τροφοδοτείται από περιφερειακές ανισότητες, αλλά και από ζητήματα ταυτότητας: οικογένεια, έθνος, σύνορα, ασφάλεια, θρησκευτική και πολιτισμική συνέχεια.

Κρίσιμος συντελεστής και η υψηλή αποχή. Δεν είναι απλώς αδιαφορία. Είναι απόσυρση εμπιστοσύνης, μήνυμα απονομιμοποίησης προς ένα σύστημα που πολλοί θεωρούν κλειστό και αυτοαναφορικό. Αν αυτά τα κοινά αποφασίσουν να συμμετάσχουν, μπορούν να προκαλέσουν μετατοπίσεις πέρα από όσες καταγράφουν οι αναλύσεις.

Υπάρχει και ένα ευρύτερο ιδεολογικό ζήτημα. Στη Δύση, αλλά και στην Ελλάδα, συναντήθηκαν ο νεοφιλελεύθερος ατομικισμός και ο αριστερός δικαιωματισμός. Ο πρώτος βλέπει τον καταναλωτή και την αγορά. Ο δεύτερος το άτομο και την ταυτότητά του. Και οι δύο ξεχνούν το συλλογικό καλό, την κοινωνική συνοχή, την οργανική αντίληψη της κοινωνίας. Για την παραδοσιακή Αριστερά αυτό ήταν κάποτε το κοινό συμφέρον των πολλών. Για τη συντηρητική σκέψη είναι το κοινό καλό: η οικογένεια, η κοινότητα, η πατρίδα, οι θεσμοί, η συνέχεια ως νοηματοδότηση.

Οταν αυτά δεν αρθρώνονται πειστικά από τη μεγάλη κεντροδεξιά παράταξη, άλλοι διεκδικούν να τα εκφράσουν. Συχνά με υπερβολή και απλουστεύσεις. Αλλά πάνω σε πραγματικά ερωτήματα.

Το κόστος για τη ΝΔ δεν είναι μόνο αριθμητικό. Είναι στρατηγικό. Δεν αφορά απλώς μονάδες που μετακινούνται προς μικρότερους σχηματισμούς. Αφορά τη σταδιακή απώλεια ταυτότητας και κοινωνικής επαφής. Αφορά το ενδεχόμενο η ΝΔ να κερδίζει στην κυβερνητική σύγκριση, αλλά να χάνει τμήματα της ιδεολογικής και κοινωνικής της αντιπροσώπευσης. Το μαζί να είναι μονόδρομης κατεύθυνσης.

Οι επόμενες εκλογές δεν θα κριθούν μόνο στο ποιος κυβερνά καλύτερα. Θα κριθούν και στο ποιος μπορεί να εκφράσει πειστικά μια κοινωνική πλειοψηφία που ζητά ασφάλεια χωρίς ακινησία, ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς, δικαιώματα μαζί με υποχρεώσεις, εκσυγχρονισμό μαζί με εθνική συνέχεια. Δηλαδή, μια πολιτική πρόταση που να ενώνει την οικονομική αποτελεσματικότητα με την κοινωνική δικαιοσύνη και την ατομική ελευθερία με το κοινό καλό.

Αν η Νέα Δημοκρατία θέλει να διατηρήσει την κυριαρχία, δεν αρκεί να αποδομήσει ό,τι κινείται δεξιότερά της. Πρέπει να απαντήσει στο γιατί κινείται. Και προπαντός όχι με τοξικές σκιαμαχίες για το παρελθόν.

Ο Γρηγόρης Τσιμογιάννης είναι σύμβουλος Στρατηγικής Επικοινωνίας στην Precise Strategy