Συμμαχικό έλλειμμα

Ακόμη κι αν ο πήχης βρίσκεται χαμηλά για όσα προκύψουν στο ραντεβού κορυφής την Τετάρτη στην Αγκυρα, η νέα συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα προωθητική για τα ελληνοτουρκικά.

Στην Αθήνα δεν καταγράφουν ένα συγκρουσιακό κλίμα – οι δυο ηγέτες το πιθανότερο είναι ότι θα επιχειρήσουν να αναδείξουν

εκείνα που ενώνουν και όχι όσα χωρίζουν τις δύο πλευρές του Αιγαίου. Ο Μητσοτάκης τουλάχιστον, προτιμά να βλέπει το ποτήρι μισογεμάτο – και από αυτή την οπτική διατηρεί σταθερά ανοικτό τον δίαυλο με τον ομόλογό του Χακάν Φιντάν και ο Γιώργος Γεραπετρίτης, που θα συνοδεύει τον Πρωθυπουργό στο ολιγόωρο ταξίδι στην τουρκική πρωτεύουσα.

Διαχρονικά, άλλωστε, η διπλωματία έχει τη δική της θεώρηση και το δικό της πλάνο για τη διευθέτηση μικρών ή μεγαλύτερων διενέξεων – ακόμη και αν δεν έχει την τελευταία λέξη. Στον αντίποδα, προφανώς κινούνται ο Νίκος Δένδιας με τον Γιασάρ Γκιουλέρ, που αμφότεροι βλέπουν το ποτήρι μισοάδειο. Ενδεχομένως επειδή οι δύο υπουργοί Αμυνας διαχειρίζονται ένα πολυπληθές προσωπικό και εξοπλισμούς δισεκατομμυρίων που παραμένουν σε ετοιμότητα διαρκείας όσο λειτουργούν οι διπλωματικοί δίαυλοι, κινούνται διαχρονικά σε μια σκληρότερη γραμμή, διαποτισμένη από επιφυλακτικότητα και καχυποψία.

Ο Δένδιας δεν χάνει ευκαιρία να επισημάνει και στηλιτεύσει τον τουρκικό αναθεωρητισμό, προειδοποιώντας και για τις πραγματικές βλέψεις της Αγκυρας που αποκαλύπτει και το εξοπλιστικό κρεσέντο. Ο Γκιουλέρ, από την πλευρά του, τραβά συχνά πυκνά τις δικές του διαχωριστικές γραμμές, με έμμεσες επικρίσεις και για μια χαλαρή αντιμετώπιση από το τουρκικό ΥΠΕΞ των ελληνικών σχεδιασμών. Είναι εξίσου σαφές ότι οι  διαφορετικές ατζέντες συνδέονται και με τις εσωτερικές ισορροπίες και επιδιώξεις, αλλά εάν ο Φιντάν αναζητεί συμβιβασμούς ανάμεσα σε γκρίζες ζώνες και στο πεδίο της θαλάσσιας οριοθέτησης, ο Γκιουλέρ μετράει τα ελληνικά Rafale, τις φρεγάτες Belh@rra, προσεχώς και τα F-35.

Το παιχνίδι αυτό δεν είναι νέο, ούτε μια διαφοροποίηση ανάμεσα στους «διαλλακτικούς» και τα «γεράκια», έστω και φαινομενική ή μεθοδευμένη, θα πάψει να υφίσταται στο ορατό μέλλον. Σε Αθήνα και Αγκυρα, ωστόσο, η νέα παράμετρος που έχει μπει πλέον στο τραπέζι και των διμερών είναι ο ανασχεδιασμός της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και η πιθανή μετάλλαξη του ΝΑΤΟ. Εάν το πλάνο του «χρυσού απομονωτισμού» των ΗΠΑ μπει σε φάση υλοποίησης, οι παρενέργειες δεν θα αφορούν μόνον το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, αλλά θα αφήσουν βαθύ αποτύπωμα και στα ελληνοτουρκικά. Η αμηχανία μπροστά σε ένα νέο διεθνές σύστημα εξηγεί ίσως και τις επιφυλάξεις σε Μαξίμου και Ακ Σαράι για μια ενδεχόμενη εμπλοκή του Λευκού Οίκου στα διμερή ζητήματα. Εάν η Ελλάδα θα οχυρωθεί ακόμη περισσότερο πίσω από ευρωπαϊκό άρμα, η Τουρκία αντιλαμβάνεται ότι θα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στις ΗΠΑ και την ΕΕ, διατηρώντας ανέπαφη και την ιδιαίτερη σχέση της με τη Μόσχα. Η πρόσφατη επισήμανση του Γκιουλέρ ότι η Aγκυρα δεν σχεδιάζει την εθνική της ασφάλεια αποκλειστικά μέσα από το ΝΑΤΟ, φανερώνει μια τουρκική προετοιμασία για όλα τα ενδεχόμενα. Το δικό του σήμα ότι η στρατηγική γεωγραφική θέση της Τουρκίας, οι στρατιωτικές της δυνατότητες και η επιχειρησιακή εμπειρία των ενόπλων δυνάμεών της την καθιστούν απαραίτητο σύμμαχο για το ΝΑΤΟ, αλλά – με αφορμή τα πιθανά σενάρια που αφορούν το μέλλον της Συμμαχίας – υιοθετεί μια πολυδιάστατη και προληπτική προσέγγιση στην εθνική της ασφάλεια, δίνοντας   προτεραιότητα στα εθνικά της συμφέροντα, αποτελεί στην πραγματικότητα το πλάνο του Ερντογάν.

Η συζήτηση για το μέλλον του ΝΑΤΟ και την ατζέντα Τραμπ  πιθανότητα θα αιωρείται και στη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στις 11 Φεβρουαρίου. Ο Γεραπετρίτης με τον Φιντάν θα βρίσκονται στο Ακ Σαράι, αξιολογώντας τις νέες συνθήκες. Ο Δένδιας με τον Γκιουλέρ θα απουσιάζουν, αλλά θα παρακολουθούν και οι δύο τις εξελίξεις από τις Βρυξέλλες, συμμετέχοντας στη σύνοδο των υπουργών Αμυνας του ΝΑΤΟ που μπορεί να αποδειχθεί εξίσου κρίσιμη. Χωρίς το ΝΑΤΟ ή με λιγότερο ΝΑΤΟ, πάντως, το ενδεχόμενο συμμαχικό έλλειμμα που θα δημιουργηθεί και στα μέρη μας, θα μπορούσαν να καλύψουν η Chevron και η Exxon Mobil…