Περί αρχείου

16:15 26/10/2026 - Πηγή: Τα Νεα

Αρχεία ίσον μνήμη μα και μέλλον. Συχνά εξάλλου το παρελθόν επιφυλάσσει εκπλήξεις όταν το ερευνάς εκ νέου. Είναι πιο αιφνιδιαστικό. Σήμερα στην ήδη τρέχουσα εποχή του ΑΙ, έχει ακόμη μεγαλύτερη αξία.

Εγχαρτο και ψηφιακό, φωτογραφικό ή εν γένει οπτικό, ιδιωτικό ή δημόσιο, συλλογικό ή ατομικό, προσθέτει στη γνώση· με μια προϋπόθεση: πως είναι προσβάσιμο και ταξινομημένο. Συγκινεί, θυμώνει επίσης όταν το περιδιαβάζεις.

Σε καθιστά κοινωνό μιας εγρήγορσης. Μπορεί και να αναθεωρήσεις πράγματα. Αυτά όλα σκεφτόμουν βραδάκι Τετάρτης, όταν με τον συνάδελφο Μιχάλη Γελασάκη (που επιμελήθηκε για «τα ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» ένα έξοχο 16σέλιδο ένθετο) παρακολουθήσαμε την εκδήλωση για τα αρχεία του Μανώλη Γλέζου στον ΦΣ Παρνασσό.

Η οικογένεια του τελευταίου παρτιζάνου, τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ), o Σύλλογος Μνήμης και Δράσης «Μανώλης Γλέζος», στον οποίον ηγείται ανάμεσα σε άλλους-ες ο αντιδικτατορικός αγωνιστής και φίλος Θανάσης Πετράκος και η Κατερίνα Γλέζου συνδιοργάνωσαν τη βραδιά.

Τα αρχεία του Μανώλη πια εντάσσονται στα ΑΣΚΙ. Επιμελής μέχρι λεπτομέρειας ο μεγάλος αντιστασιακός και αιώνιος έφηβος, κρατούσε με σχολαστικότητα τα πάντα. Από ημερολόγια μέχρι φωτογραφίες και αποκόμματα. Και η ζωή του ταραχώδης, μεγαλειώδης, 16 χρόνια από αυτήν σε φυλακές. Δεν ήταν κάτι απλό, κάτι αμελητέο. Συνδιαμόρφωσε τη νεότερη πολιτική και κοινωνική Ιστορία.

Από το περίφημο κατέβασμα της ναζιστικής σημαίας μαζί με τον Λάκη Σάντα από την Ακρόπολη, εν μέσω κατοχικού σκότους· μέχρι τον μεταπόλεμο, τα χρόνια του ’50, τα long ’60s, τη Δικτατορία μα και τη Μεταπολίτευση. Κοινωνική, κοινοβουλευτική, ευρωκοινοβουλευτική, κοινοτική, κινηματική ζωή που τα είχε όλα. Και τώρα ζώσα, ως Αρχείο και Μνήμη, μας περιβάλλει σε μια εποχή ακινησίας ή και αμηχανίας, ως χαραμάδα ελπίδας και θάρρους. Μα και τα διδάγματα πολλά από τον βίο του. «Συνάντηση του συλλογικού με το ατομικό», όπως είπε εύστοχα ο ιστορικός των ΑΣΚΙ και πανεπιστημιακός Βαγγέλης Καραμανωλάκης.

Μια σελίδα του Γλέζου ήταν και η κοινοτική. Χωρίς να υποτιμάμε τη μεγάλη Ιστορία που μετείχε πρωταγωνιστικά, έχει αξία σήμερα να ξαναδούμε τη διαδρομή του στη Νάξο και την αγαπημένη του Απείρανθο (τ’ Απεράθου). Ποιος άλλος αλήθεια θα παραιτείτο από βουλευτής, για να πάει κοινοτάρχης στο χωριό του και να ασχοληθεί με την άμεση Δημοκρατία και την περιβαλλοντική θωράκισή του τόπου του όπως έπραξε ο Μανώλης το 1986;

Σήμερα το μακρινό εκείνο παράδειγμα του Γλέζου φαντάζει μελλοντικό. Η επιστροφή στην κοινότητα, τρόποι διαχείρισης της φύσης και των δώρων της εν μέσω κλιματικής κρίσης, η ενίσχυση της πρώτης βαθμίδας ζωής και παραγωγής είναι μια πρόταση. Οσο ακόμη προλαβαίνουμε και όσο ακόμη υφίσταται Περιφέρεια χωρίς ομογενοποιήσεις και σαρωτικό υπερ-τουρισμό. Μια τομή και στην οικονομία θα ήταν. Το παράδειγμα του Γλέζου υπάρχει και είναι ζωντανό· και μέσα στα αρχεία του και μέσα στη βιωμένη πείρα των συμπατριωτών του.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο >>

Keywords