Οχι στα ονόματα τώρα

18:53 8/11/2026 - Πηγή: Τα Νεα

Η Ουγγαρία, λέει, έκανε προσβάσιμους στο κοινό δεκάδες χιλιάδες φακέλους των μυστικών υπηρεσιών της σοσιαλιστικής περιόδου μέσω μιας ανοιχτής ιντερνετικής βάσης. Ετσι αποκαλύπτονται ονόματα δεκάδων κατασκόπων.

Προβληματίστηκα με την είδηση. Οχι με τους όρους διαύγειας και αποκατάστασης. Μα με τους όρους ετεροχρονισμένου ρεβανσισμού που μπορεί κάτι τέτοιο να πυροδοτεί. «Ποιος έδωσε τον παππού μου; Ο παππούς σου! Στην πυρά». Και έκανα μια μικρή αναδρομή στο αρχείο του σπιτιού.

Σε έναν από τους τρεις φακέλους που διέσωσε ο συγχωρεμένος ο πατέρας μου. Αλλη εποχή, το αποσαφηνίζω. Και άλλη χώρα από την Ουγγαρία. Να πω μόνο πως ο φάκελος που ψαχούλεψα ήταν της πρώτης Μεταπολίτευσης. Ναι, και τότε υπήρξαν άνθρωποι που ήταν υπό παρακολούθηση. Και όχι ποινικοί. Πολιτικοί.

Ο πατέρας μου ήταν ναυτικός, συνδικαλιστής της ΠΕΜΕΝ. Και στα ευρωπαϊκά σωματεία ενεργός με δεκάδες ταξίδια. Μιλώ για μια εποχή που η χώρα δεν είχε δικτατορία. Για την περίοδο 1975-1981. Μετάβαση. Γ’ Ελληνική Δημοκρατία. Με προβλήματα, μα με δημοκρατία. Με αποχουντοποίηση, μα με κράτος που συνέχιζε.

Εδώ ο πληροφοριοδότης που τον κύκλωνε πότε σε συγκεντρώσεις στον Πειραιά, πότε σε προβλήτες, δεν είχε όνομα στον φάκελο. Εχει νούμερο. Και τέλος. Θα πω ψέματα πως δεν τσέκαρα αν έχει όνομα μέσα στα χρόνια. Από απλή περιέργεια.

Μετά όμως μου ήρθε, λόγω Ουγγαρίας πια, μια δεύτερη σκέψη. Και λέω, όχι. Δεν έχει νόημα να ψάξεις το όνομα. Και μπαίνει σε ρίσκο μια σύγχρονη κοινωνία που λέει ονόματα. Αναβιώνει μια αντιπαράθεση και την επικαιροποιεί. Προφανώς ναι στην ιστορική μνήμη. Ναι στην καταγραφή ακόμη και των πιο σκοτεινών όψεών της. Ναι ακόμη και σε αναθεωρήσεις της, όπου προκύπτουν νέα στοιχεία. Θα ψάχνουμε όμως με μεγεθυντικό φακό τα ονόματα πληροφοριοδοτών;

Θα τα εντοπίζουμε και ετεροχρονισμένα θα εγκαλούμε τους συγγενείς ή τους απογόνους τους; Τι σόι κοινωνία θα είναι αυτή που θα διαιρεθεί εκ νέου; Και πες πως ο πληροφοριοδότης συγγενούς σου στη Βουδαπέστη ήταν άλλος συγγενής σου.

Τι θα βγάλει όλο αυτό, αλήθεια; Οι κοινωνίες προχωρούν όσο προχωρούν με τις συνθέσεις τους και τις υπερβάσεις τους. Επινοούν νέους κοινούς τόπους. Κουβαλούν προφανώς το φορτίο τους, μα όχι ρεβανσιστικά.

Κυρίως δεν αναζητούν ετεροχρονισμένα οικογενειακές ευθύνες. Ούτε κάνουν δίκες. Λάθος. Τις κάνουν στην ώρα τους. Οπως θα έπρεπε η Ελλάδα να κάνει με τις δίκες των συνεργατών των Ναζί μετά τον πόλεμο ολοκληρωμένα. Οπως θα έπρεπε να κάνει τις δίκες των βασανιστών στη Χαλκίδα μεταδικτατορικά ολοκληρωμένα. Εγιναν δίκες. Μα όχι όπως σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Αυτό, ναι, είναι θέμα. Τα αποτελέσματα των δικών και οι κατηγορίες που θα φωτίζονταν θα ήταν μέρος του κοινωνικού συμβολαίου. Οχι μέρος μιας κοινωνίας που ψάχνει εκδίκηση. Ο Αλέκος Παναγούλης το είπε πρώτος. Κάτι ήξερε. Και ο Κώστας Κάππος όταν συνάντησε έναν εκ των βασανιστών του κάτω από το σπίτι του στην οδό Βαλτινών. «Εκανες τη δουλειά σου και εγώ τη δική μου. Δεν θα σου δώσω όμως το χέρι». Ναι στη μνήμη. Οχι στη λήθη. Και όχι στην περαιτέρω αστυνόμευση της Ιστορίας.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο >>

Keywords