Ο τρίτος δρόμος

16:14 26/8/2026 - Πηγή: Τα Νεα

Η πρόσφατη «Συμφωνία της Μέκκας», μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν και Τουρκίας, εντείνει την αβεβαιότητα για τους μεγάλους εμπορικούς και ενεργειακούς διαδρόμους που συνδέουν την Ασία με την Ευρώπη. Η συμφωνία είναι πρωτίστως αμυντική και επομένως η επίδρασή της στους διαδρόμους είναι γεωπολιτική εκτίμηση και όχι πρόβλεψη της συμφωνίας. Μιας συμφωνίας που φέρνει πιο κοντά τρεις χώρες με διαφορετικές αλλά, συχνά, συγκλίνουσες στρατηγικές επιδιώξεις με αποτέλεσμα να διαμορφώνεται ένα ιδιαίτερα σύνθετο τοπίο έπειτα από τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή.

Στο επίκεντρο βρίσκεται

ο IMEC (India-Middle East-Europe Economic Corridor), ο διάδρομος που σχεδιάσθηκε για να συνδέσει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω του Κόλπου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Σαουδικής Αραβίας και της Ανατολικής Μεσογείου. Ο IMEC παραμένει ενεργό πολιτικό σχέδιο, η υλοποίησή του όμως συναντά δυσκολίες όσο αυξάνονται οι πολιτικές εντάσεις στην περιοχή. Παράλληλα, ο αγωγός EastMed, ο οποίος θα μετέφερε φυσικό αέριο από την Ανατολική Μεσόγειο προς την Ευρώπη, αν και δεν είναι τυπικά εγκαταλελειμμένος, αντιμετωπίζει τεχνικές, οικονομικές και γεωπολιτικές δυσκολίες και κατ’ επέκταση περιορισμένο επενδυτικό ενδιαφέρον.

Το ερώτημα εδώ δεν είναι αν τα δύο αυτά σχέδια θα πετύχουν ή όχι, αλλά αν θα υπάρξει τρίτος δρόμος που θα καλύψει ένα ενδεχόμενο κενό. Ο λεγόμενος Middle Corridor (Trans-Caspian International Transport Route / TITR) που συνδέει την Κεντρική Ασία με την Ευρώπη μέσω Κασπίας, Αζερμπαϊτζάν, Γεωργίας και Τουρκίας, φαίνεται να αποκτά αυξανόμενη σημασία. Ηδη προσελκύει διεθνείς επενδύσεις και ευρωπαϊκό ενδιαφέρον.

Η Παγκόσμια Τράπεζα μιλά για δυνατότητα τριπλασιασμού των ροών και μείωσης του χρόνου μεταφοράς περίπου κατά το ήμισυ έως το 2030, υπό την προϋπόθεση επενδύσεων και βελτίωσης της αποτελεσματικότητας. Αν αναπτυχθεί ταχύτερα από τον IMEC, η Τουρκία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους κόμβους μεταφοράς εμπορευμάτων ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση. Μια εξέλιξη που θα μπορούσε να δημιουργήσει στρατηγικό πρόβλημα για την Ευρώπη.

Η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ και σημαντικός οικονομικός εταίρος της Δύσης, έχει αποδείξει ότι ακολουθεί αυτόνομη εξωτερική πολιτική όταν θεωρεί ότι διακυβεύονται τα εθνικά της συμφέροντα. Θα ήταν επομένως παρακινδυνευμένο για την Ευρώπη να εξαρτάται υπερβολικά από έναν μόνο διάδρομο και από μία μόνο χώρα.

Η λύση δεν είναι να εμποδισθεί ο Middle Corridor. Είναι να δημιουργηθούν περισσότερες εναλλακτικές. Η Ευρώπη χρειάζεται τον IMEC, τον Middle Corridor, τη θαλάσσια οδό μέσω Σουέζ και νέες ενεργειακές και ψηφιακές συνδέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την Ευρώπη και την Ελλάδα δεν είναι τόσο να αποκτήσει δεσπόζουσα θέση ένας άλλος διάδρομος, όσο να υπάρξει υπέρμετρη εξάρτηση από έναν μοναδικό κόμβο. Οσο περισσότερες οι διαδρομές, τόσο μικρότερη η δυνατότητα ενός κράτους να χρησιμοποιήσει τη γεωγραφική του θέση ως πολιτικό μοχλό πίεσης.

Για την Ελλάδα, αυτό είναι ταυτόχρονα μεγάλη ευκαιρία και κίνδυνος. Η Αθήνα δεν πρέπει να περιοριστεί στην ιδέα ότι ο Πειραιάς θα αποτελέσει απλώς έναν τελικό σταθμό του IMEC. Χρειάζεται ένα ευρύτερο δίκτυο που θα διασυνδέσει Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Αλεξανδρούπολη και Κρήτη, μαζί με σιδηροδρομικές, ενεργειακές και ψηφιακές υποδομές. Συνεπώς, η πραγματική ελληνική επιδίωξη δεν είναι να αποκλεισθεί η Τουρκία από τους νέους δρόμους της Ανατολής. Είναι να γίνει η Ελλάδα τόσο χρήσιμη και τόσο καλά διασυνδεδεμένη, ώστε κανένας σοβαρός ευρωπαϊκός σχεδιασμός να μην μπορεί να την παρακάμψει.

Ο Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή, ειδικός σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο >>

Keywords