Νέο κόμμα, νέα καθήκοντα

Ενας φίλος ήρθε από τα παλιά και λέγεται Αλέξης Τσίπρας. Το rebranding βραχύβιο. Ούτε τρία χρόνια από την παραίτησή του από την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ. Ούτε δέκα μήνες από την παραίτησή του από τη βουλευτική έδρα του κόμματος. Το νέο κόμμα είναι γεγονός. Με νέο όνομα (ΕΛΑΣ), νέο σύμβολο, νέα διακήρυξη.

Προφανώς η παρουσία του περιέχει πολλά από αυτά τα οποία έχει ήδη εκείνος κάνει είτε ως πρωθυπουργός είτε ως επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Το έργο είναι νωπό και οι μνήμες. Καλές και κακές. Θετικό αποτύπωμα έχει αφήσει. Το να το μηδενίζει κάποιος προφανώς δεν διαβάζει σωστά την Ιστορία. Ο Τσίπρας θα εστιάσει σε αυτό; Μα αυτό περνάει από την υπεράσπιση του ΣΥΡΙΖΑ. Θα θέλει να προχωρήσει και να κάνει ένα άνοιγμα πιο δυναμικό και προωθητικό προς τα μπρος; Αυτό απαιτεί πιο βαθιές επεξεργασίες. Αυτές που έχει για παράδειγμα το ΠΑΣΟΚ.

Από την άλλη το νέο κόμμα με νέα ήθη, με υποχρεώσεις και νέα καθήκοντα θα δοκιμαστεί και αξιακά. Η χώρα δεν είναι σε μια εύκολη στιγμή. Η κοινωνική κινητικότητα έχει απομειωθεί μαζί και ένα μεγάλο μέρος της δυναμικής των μεσαίων και των ευάλωτων στρωμάτων. Και αυτό το χρεώνεται προφανώς αρνητικά ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Το θέμα όμως δεν είναι απλώς και μόνο να φτιαχτεί ένας αντι-Mητσοτάκης αλλά να διαμορφωθούν οι όροι για ένα όντως πειστικό σχέδιο. Ο Τσίπρας θέλει αυτή τη φορά η επιστροφή του να μην έχει παλιούς συντρόφους, παλιές δεσμεύσεις, παλιούς εγκλωβισμούς τους οποίους ο ίδιος τους ξέρει πολύ καλά αφού υπήρξε παιδί ενός πολιτικού συγκεκριμένου χώρου.

Φάνηκε πάντως και από την ιδρυτική του Θησείου ότι προσπαθεί να συνεχίσει να πιάνει τα νήματα διαφόρων ιστορικών τομών. Προσπαθεί να τα ενώσει. Τους δημοκρατικούς αγώνες, την άλλη Αριστερά, τον Ανδρέα και τον Μανδηλαρά. Ολα μαζί, ενεργοποιώντας ένα θυμικό το οποίο περαιτέρω ενεργοποιήθηκε με τον ίδιο τον τίτλο του κόμματος. Αμφίσημος και προφανώς επιτυχημένος ως προς τις αντιδράσεις που πυροδότησε.

Μια ερμηνεία λέει πως ο Τσίπρας δεν θα κριθεί ακριβώς στην επόμενη κάλπη. Θα στήσει τον δικό του πόλο και θα περιμένει τις μεθεπόμενες εκλογές όπου και θα έχουμε οριστική ανάταξη του δικομματισμού ενώ στην Κεντροδεξιά θα ηγείται ήδη άλλο πρόσωπο. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο από τη διακήρυξη κατά την ομιλία Τσίπρα στο Θησείο ήταν η εξαρχής επιθετική στρατηγική έναντι του ΠΑΣΟΚ. Είναι μία ανάποδη λογική από εκείνη που πλαισίωσε την εκφώνηση Τσίπρα στις πρώτες κάλπες του 2023 και με την απλή αναλογική.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι ο μόνος Πρωθυπουργός που έχει καταφέρει να συσπειρώσει εναντίον του τέσσερις πρώην: Κώστας Καραμανλής, Γιώργος Παπανδρέου, Αντώνης Σαμαράς, Αλέξης Τσίπρας. Οι εθνικές όμως βολές του Καραμανλή έχουν μια μεγαλύτερη ακόμη βαρύτητα. Και λόγω ονόματος και επειδή το πράττει πάντα εντός ενός πλαισίου που δεν μπορεί να παρεξηγηθεί ως φάλτσο παραταξιακό. Τώρα σειρά είχε η στρατηγική των ήρεμων νερών ενώ η Αγκυρα αναβαθμίζει τις αδικαιολόγητες αιτιάσεις. Η ανησυχία Καραμανλή για τα εθνικά δεν οριοθετείται στα δεξιά του χάρτη.

Μια σοβαρή διάσταση για τα νέα κόμματα και τα παλιά είναι να αναλύσουν εκ νέου αν η χώρα είναι ίδια μετά το μνημόνιο και ιδίως μετά την πανδημία. Αν η κοινωνική της σύνθεση έχει μεταβληθεί, μαζί με τις περαιτέρω διαστρωματώσεις της, αλλά και τις μαζικές ψυχολογίες. Ανέκαθεν ο δημοκρατικός χώρος από το ΚΚΕ με το περίφημο Κέντρο Μαρξιστικών Μελετών – η αλήθεια είναι πως το ΚΚΕ σήμερα κάνει διαρκώς επεξεργασίες πάνω στην ελληνική κοινωνία – μέχρι το ΠΑΣΟΚ, είχε διανοητές που μπορούσαν με οξυδέρκεια να διαβάζουν τις κάθε φορά αντινομίες της χώρας και των τάξεών της. Και εδώ μας άφησαν σπουδαία κείμενα και έργα. Από τον Γεράσιμο Κακλαμάνη μέχρι τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά ή τον Βεργόπουλο.