Μνήμη και εναλλαγή εξουσίας
Ενα ανέκδοτο που κυκλοφορεί στο Ιράν λέει ότι στα φαρσί υπάρχουν ο ενεστώτας, ο παρατατικός, ο μέλλοντας και… ο χρόνος του σάχη. Σχεδόν μισό αιώνα μετά την πτώση του καθεστώτος του, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πλημμυρίζουν με εικόνες της Τεχεράνης της δεκαετίας του 1970: γυναίκες ντυμένες με την τελευταία λέξη της μόδας, νεαρούς με μακριά μαλλιά και καμπάνες, μια οικονομία που έμοιαζε να ευημερεί, έστω κι αν η αναδιανομή και η κοινωνική συνοχή υστερούσαν.
Η μνήμη, όμως, είναι περίεργο πράγμα και συχνά
Από το τέλος του πολέμου των 12 ημερών έως τις αρχές Οκτωβρίου 2025, πραγματοποίησα 28 συνεντεύξεις με ιρανούς πολιτικούς, ακαδημαϊκούς και διπλωμάτες από όλο το πολιτικό φάσμα, εντός και εκτός της χώρας. Σήμερα, για όσους γνωρίζουν, είναι προφανές ότι οι διαδηλωτές δεν εξεγείρονται μόνο λόγω φτώχειας, αλλά κυρίως λόγω της απότομης πτώσης του βιοτικού επιπέδου μιας μικρομεσαίας τάξης που μέχρι πρόσφατα ζούσε σε σχετικά ανεκτές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες στο περιθώριο της εξουσίας.
Σήμερα η καθημερινότητα έχει γίνει αβίωτη: διακοπές ρεύματος, έλλειψη νερού, ένα καθεστώς απαρτχάιντ εις βάρος των γυναικών, καταπίεση μειονοτήτων, μισθοί πείνας, πληθωρισμός, απουσία προοπτικής και μια επιλεκτική ανοχή στην παρανομία που δημιουργεί μια κοινωνία πολλών ταχυτήτων. Ο φόβος και η διαχείριση της μιζέριας αποτελούν βασικά εργαλεία συνοχής του καθεστώτος, όπως και η απουσία ενός αξιόπιστου πολιτικού υποκειμένου με ευρεία κοινωνική απήχηση.
Ερευνες κοινής γνώμης ευρωπαϊκών κέντρων δείχνουν ότι οι νοσταλγοί του σάχη αγγίζουν περίπου το 20%. Το πλεονέκτημά τους είναι η παρουσία στις ΗΠΑ και η πρόσβαση σε αγγλόφωνα Μέσα. Το Κίνημα των Μουτζαχεντίν, με μια παραστρατιωτική βάση και στην Αλβανία, διατηρεί δεσμούς με κύκλους του (Αμερικανικού) Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και έχει παρουσία σε Παρίσι, Λονδίνο και Οτάβα, όμως η συνεργασία του με τον Σαντάμ Χουσεΐν το έχει απαξιώσει για πολλούς Ιρανούς. Διαθέτει, ωστόσο, «επιχειρησιακές δυνατότητες» εντός της χώρας μέσω του παραστρατιωτικού βραχίονα. Παράλληλα, ισχυρά αυτονομιστικά κινήματα δρουν στο Κουρδιστάν και το Μπαλουχιστάν, ενώ αναδύεται και ένα αζερικό.
Οι ηγέτες των «μεταρρυθμιστών», που οραματίζονται μια επιστροφή στα «χρυσά χρόνια» της πρώιμης Ισλαμικής Επανάστασης, βρίσκονται σε κατ’ οίκον περιορισμό, στη φυλακή ή αυτολογοκρίνονται. Η αντιπολίτευση δεν έχει ένα ενιαίο μέτωπο ή πρόταση εξουσίας.
Την ίδια στιγμή, η μετάβαση σε νέα πολιτική κατάσταση δεν θα προκύψει από πόλεμο, καθώς η Δύση δεν διαθέτει ούτε τα οικονομικά ούτε τα στρατιωτικά ούτε και την πολιτική βούληση να επιβάλει αλλαγή καθεστώτος. Μια δεύτερη επίθεση θα μπορούσε απλώς να επιταχύνει μια διαπραγμάτευση μεταξύ του σημερινού παρακράτους και μιας ηγεσίας αποδεκτής από τη Δύση, ικανής να άρει το εμπάργκο.
Η άλλη οδός είναι η επιδεικτική χρήση βίας από το καθεστώς, που γεννά αντίδραση, οδηγώντας σε αποδυνάμωση της κοινωνίας, όμως τελικά και του κράτους. Τρίτος δρόμος μάλλον δεν υπάρχει.
Το σύνθημα «Make Iran Great Again» παραμένει μια φαντασίωση που απαιτεί επιλεκτική μνήμη, αλλά η μνήμη είναι πάντα επιλεκτική.
Ο Ηλίας Ρουμπάνης είναι διεθνολόγος, συνεργάτης του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Κατηγορίας Ειδήσεις
- Αυτά τα 3 ζώδια θεωρούνται οι πιο γρουσούζηδες - Εκπέμπουν αρνητική ενέργεια και κανένας δεν τους θέλει
- Το ολλανδικό τρικ που στεγνώνει τα ρούχα αστραπιαία τον χειμώνα
- Αγόρι 11 ετών πυροβόλησε και σκότωσε τον πατέρα του γιατί του έκρυψε το βιντεοπαιχνίδι
- «Κανονικός χειμώνας, όπως παλιά»: Η προειδοποίηση Κολυδά για τον καιρό των επόμενων ημερών
- Εξαφάνιση 16χρονης Λόρας: Οι Αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο να είναι στη Γερμανία – Πως πιστεύουν ότι έφυγε
- Απόθεωση για Καρέτσα: Αυτός θα είναι ο επόμενος σούπερσταρ της Premier League
- Πριγκίπισσα Ειρήνη: Σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης σύσσωμη η ισπανική βασιλική οικογένεια αποχαιρέτησε την αδελφή του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου
- Αιτωλοακαρνανία: Το χρονικό της δολοφονίας του 50χρονου
- «Μακάρι να την είχε γνωρίσει όλη η Ελλάδα» – Τι λέει η Αλεξία Έβερτ για τη νονά της, πριγκίπισσα Ειρήνη
- Πρόσκληση Τραμπ σε Ελλάδα και Κύπρο να συμμετάσχουν στο Συμβούλιο Ειρήνης για τη Γάζα
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Τα Νεα
- Η διαφωνία σχετικά με την κυριαρχία επί των νησίδων του Αιγαίου
- Ταξί ενός παλιού κόσμου
- Πού χάθηκαν πάλι οι «ευαίσθητοι ανθρωπιστές»;
- Ο αναθεωρητισμός Τραμπ και οι τρεις επιλογές της Ευρώπης
- Ιράν: «Oλες οι επιλογές είναι στο τραπέζι»
- Νέα «βόμβα» Τραμπ για το Ιράν – «Ήρθε η ώρα να αναζητήσουμε νέα ηγεσία»
- Επίσημο: Τότε φτάνει ο Αντίνο στην Αθήνα
- «Τη νίκη τη θεωρούσαμε δεδομένη»
- Έρχονται εξαγορές και επενδύσεις στα σούπερ-μάρκετ
- Η διαφωνία αποτελεί την ουσία της δημοκρατίας
- Τελευταία Νέα Τα Νεα
- Μνήμη και εναλλαγή εξουσίας
- Νίκος Χριστοδουλίδης
- Η διαφωνία σχετικά με την κυριαρχία επί των νησίδων του Αιγαίου
- Τα διδάγματα μιας πολιτικής, διπλωματικής και στρατιωτικής αποτυχίας
- Τρίτη η Νιγηρία στο Κόπα Άφρικα – Επικράτησε στα πέναλτι της Αιγύπτου
- Οργανωμένο σχέδιο φυγής η εξαφάνιση της 16χρονης Λόρας – Τι εξετάζουν οι Αρχές
- Αγονο τοπίο
- Η διαφωνία αποτελεί την ουσία της δημοκρατίας
- Νέα «βόμβα» Τραμπ για το Ιράν – «Ήρθε η ώρα να αναζητήσουμε νέα ηγεσία»
- Η νέα διαιρετική τομή
- Τελευταία Νέα Κατηγορίας Ειδήσεις
- Ανοιχτά τα καταστήματα την Κυριακή 18/1: Ωράριο λειτουργίας, χειμερινές εκπτώσεις και σούπερ μάρκετ
- Νέα Σελήνη στον Αιγόκερω στις 18 Ιανουαρίου: Νέοι στόχοι και ευκαιρίες για 4 ζώδια
- Βίκυ Κουλιανού: Αποχαιρέτησα τον πατέρα μου ένα χρόνο μετά τον θάνατό του ακούγοντας Μητροπάνο
- Τραμπ στο Politico: «Ο Χαμενεΐ είναι άρρωστος» – «Χρειάζεται αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν»
- Υπογράφτηκε η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ – Mercosur
- Νετανιάχου: Αντίθετος με τη σύνθεση της παλαιστινιακής επιτροπής για τη διοίκηση της Γάζας
- Μπάγερν Μονάχου – Παναθηναϊκός 85-78: Δείτε τις καλύτερες φάσεις του αγώνα
- Επίσκεψη του Ι.Φωτήλα στο Βερολίνο με αφορμή την απονομή των βραβείων Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου
- «Είσαι Νεκρός;»: Η viral εφαρμογή που φτιάχτηκε για όσους μένουν μόνοι είναι λίγο creepy (ή στενάχωρη)
- Βελόπουλος: Ο πρωθυπουργός δεν δίνει τα λεφτά που δικαιούνται οι αγρότες, κτηνοτρόφοι, αλιείς, μελισσοκόμοι, διότι προηγούνται οι γαλάζιες ακρίδες
