Μάχη δύο προτάσεων για το net-zero

Σε κοινή γραμμή για την ανάγκη ενός περισσότερο ρεαλιστικού και εφαρμόσιμου πλαισίου απανθρακοποίησης της ναυτιλίας κινούνται η ελληνική κυβέρνηση και η Ενωση Ελλήνων Εφοπλιστών, λίγες ώρες πριν αρχίσει στο Λονδίνο ο νέος κρίσιμος γύρος διαπραγματεύσεων στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), από σήμερα έως και τις 4 Σεπτεμβρίου. Ο υπουργός Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας εξαπολύει ευθείες βολές κατά της στάσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ενώ η πρόεδρος της Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών (ΕΕΕ) Μελίνα Τραυλού, αν και άμεσα δεν καταφέρεται κατά της ΕΕ, καλεί τα κράτη-μέλη του ΙΜΟ να επιλέξουν μία λύση αποτελεσματική και εφαρμόσιμη και θεωρεί ότι η πρόταση Παναμά – Λιβερίας, αλλά και εκείνη της Ιαπωνίας, σε αντίθεση με ό,τι υποστηρίζει η Κομισιόν, μπορούν να αποτελέσουν βάση διεξόδου από το δύσκολο «σταυρόλεξο» της πράσινης μετάβασης.

Ο Βασίλης Κικίλιας σε χθεσινή δήλωσή του εκφράζει «έντονη ανησυχία» για τις προπαρασκευαστικές συζητήσεις στην ΕΕ, η οποία συμμετέχει στις συζητήσεις του ΙΜΟ, καταλογίζοντας ουσιαστικά στις Βρυξέλλες έλλειψη ευελιξίας. Επισημαίνει μάλιστα ότι δεν ελήφθησαν δεόντως υπόψη οι προβληματισμοί κρατών-μελών που εκπροσωπούν περισσότερο από το 70% της ευρωπαϊκής ναυτιλίας και προειδοποιεί ότι η επιμονή σε «άκαμπτες προσεγγίσεις» μπορεί να υπονομεύσει τη δυνατότητα επίτευξης συμφωνίας στον IMO.

Αυτό που χρειαζόμαστε, προσθέτει, είναι να γεφυρώσουμε τη φιλοδοξία με την εξέλιξη των καυσίμων, των συστημάτων πρόωσης και των τεχνολογικών εξελίξεων. Αυτό πρέπει να γίνει με ανοιχτή και εποικοδομητική στάση, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μέτρα που είναι ρεαλιστικά και τεχνολογικά εφαρμόσιμα και, επιπλέον, δεν αυξάνουν το κόστος για τις οικογένειες και τις επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται η Μελίνα Τραυλού, η οποία με πρόσφατη δήλωσή της ξεκαθάρισε ότι η αμφισβήτηση του προτεινόμενου μηχανισμού (IMO Net-Zero Framework) δεν σημαίνει αμφισβήτηση του στόχου. «Ο στόχος της απανθρακοποίησης είναι δεδομένος και κοινός», τονίζει, σημειώνοντας ότι η ναυτιλία ήδη επενδύει στην ενεργειακή αποδοτικότητα και στις νέες τεχνολογίες.

Η πρόεδρος της ΕΕΕ θεωρεί, ωστόσο, ότι έχουν αναδειχθεί «ουσιαστικές αδυναμίες» στο IMO Net-Zero Framework, υπογραμμίζοντας ότι «η πράσινη μετάβαση της ναυτιλίας δεν μπορεί να επιτευχθεί ερήμην της ναυτιλίας». Το προτεινόμενο IMO Net-Zero Framework (NZF) που συναντά τις αντιρρήσεις τόσο μεγάλων ναυτιλιακών δυνάμεων, αλλά και χωρών όπως οι ΗΠΑ, στηρίζεται σε δύο βασικούς πυλώνες. Σε έναν παγκόσμιο στόχο σταδιακής μείωσης της έντασης εκπομπών των ναυτιλιακών καυσίμων και έναν οικονομικό μηχανισμό που επιβαρύνει τα πλοία τα οποία δεν επιτυγχάνουν τα προβλεπόμενα επίπεδα. Προβλέπει παράλληλα τη λειτουργία του IMO Net-Zero Fund.

Η εναλλακτική πρόταση κινείται σε μία διαφορετική σε μεγάλο βαθμό λογική και επιδιώκει αντί οι στόχοι να προηγούνται της αγοράς καυσίμων, να προσαρμόζονται στην πραγματική εξέλιξή της.

Κεντρική έννοια είναι τα εμπορικά διαθέσιμα καύσιμα, καθώς για να θεωρείται ένα καύσιμο πραγματική λύση για τον παγκόσμιο στόλο, πρέπει να είναι διαθέσιμο, οικονομικά προσιτό και να μπορεί να παραχθεί σε επαρκή κλίμακα. Με απλά λόγια, η λογική είναι ότι δεν μπορεί να επιβάλλεται σε ένα πλοίο να χρησιμοποιήσει πράσινο καύσιμο εάν αυτό δεν υπάρχει στα λιμάνια όπου δραστηριοποιείται, δεν παράγεται στις απαιτούμενες ποσότητες ή διατίθεται σε απαγορευτική τιμή, καθώς σε αυτή την περίπτωση ο οικονομικός μηχανισμός λειτουργεί μόνο ως φόρος.

Παράλληλα, η πρόταση μετατοπίζει το βάρος από το κεντρικό Net-Zero Fund προς μηχανισμούς ευελιξίας και πλεονασματικές μονάδες συμμόρφωσης, ενώ δίνει μεγαλύτερη σημασία στην ενεργειακή αποδοτικότητα των ίδιων των πλοίων. Η Μελίνα Τραυλού χαρακτηρίζει αυτή την προσέγγιση «ισορροπημένη και ρεαλιστική βάση», ακριβώς επειδή ενσωματώνει τη διαθεσιμότητα και την οικονομική προσιτότητα των καυσίμων.

Η Ιαπωνία προτείνει μια άλλη ενδιάμεση λύση καθώς επιδιώκει επίσης την αφαίρεση υποχρεωτικών πληρωμών προς το Net-Zero Fund, διατηρεί όμως ισχυρότερα τη λογική της αγοράς μονάδων συμμόρφωσης, ώστε πλοία που υστερούν να μπορούν να καλύπτονται από πλεονάσματα πλοίων με καλύτερες περιβαλλοντικές επιδόσεις.

Τις επόμενες τέσσερις ημέρες στο Λονδίνο θα δοθεί μία «μάχη» και θα κριθεί εάν επιλεγούν λύσεις που θα οδηγούν στην απανθρακοποίηση της ναυτιλίας αλλά με κανόνες που μπορούν πράγματι να εφαρμοστούν από τον παγκόσμιο στόλο.