Κλειστόν λόγω Αυγούστου

Με τη φράση «τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις», ο αείμνηστος Ουμπέρτο Εκο αποπειράθηκε να περιγράψει την κατάσταση στα μέσα ενημέρωσης, όπου οι αίθουσες σύνταξης αδειάζουν και οι ρυθμοί της επικαιρότητας μοιάζουν να υποχωρούν. Στην Ελλάδα, όμως, η αυγουστιάτικη επιβράδυνση δεν περιορίζεται στα μέσα ενημέρωσης. Διαπερνά τη διοίκηση, τις επιχειρήσεις και την επαγγελματική ζωή, αποκαλύπτοντας την ολική έλλειψη σχεδιασμού.

Και εδώ ξεκινά ένα ακόμη ελληνικό παράδοξο. Σε μια χώρα που επιδιώκει το καλοκαίρι να κατακλύζεται από εκατομμύρια τουριστών και ένα σημαντικό ποσοστό του ΑΕΠ να προέρχεται από εκεί, εμείς ρίχνουμε ρυθμούς προς τέρψιν του γηγενούς πληθυσμού και διατήρησης μίας κακώς νοούμενης εθιμοτυπίας που θέλει πάση θυσία διακοπές τον Αύγουστο. Ετσι με σχεδιασμό δεκαετίας 1960 πορευόμαστε και το 2026. Η αντίστασή μας σε κάθε αλλαγή, ακόμη και όταν αυτή επιβάλλεται από τις συνθήκες, μας καθιστά χώρα λειτουργίας έντεκα μηνών. Τον Αύγουστο η οικονομία μπαίνει σε κατάσταση αναμονής λειτουργίας, όπου οι κύριες δραστηριότητες αναστέλλονται για τον Σεπτέμβριο και μόνον σε έκτακτη συνθήκη θα λειτουργήσει.

Η εικόνα που περιγράφω δεν είναι καινούργια αλλά φοβάμαι πως δύσκολα θα αλλάξει, όσο αντιμετωπίζουμε τις διακοπές ως συλλογική αναστολή λειτουργίας και όχι ως ατομικό δικαίωμα που απαιτεί προσωπική οργάνωση. Σχεδιάζουμε μια χώρα προορισμό για όλη την ανθρωπότητα όλο τον χρόνο κι εμείς επιδιώκουμε να μπαίνουμε σε διακοπές τον Αύγουστο, μια πρακτική που πληγώνει και την αγορά. Οι εργαζόμενοι φθάνουν στα όριά τους τον Ιούλιο, υπερεργαζόμενοι για να διευθετήσουν τις εκκρεμότητες σαν να μην υπάρχει αύριο. Κινούνται σε ρυθμούς που παραπέμπουν σε μετανάστευση, αποδημία ή και εκδημία, λες και τον Σεπτέμβριο δεν θα πιάσουμε το νήμα από εκεί που το αφήσαμε.

Η ίδια εικόνα υπάρχει και στο πολιτικό σύστημα, οι πολιτικοί «κυνηγούν» τους ψηφοφόρους σε κάθε γιορτή, πανήγυρη, παραλία ή ραχούλα και αν οι περιστάσεις το επιβάλλουν γυρίζουν μαυρισμένοι με «σηκωμένα τα μανίκια», καλλιεργώντας την εικόνα εκείνου που θυσίασε τις θερινές του διακοπές για το δημόσιο καθήκον.

Η αυγουστιάτικη υπολειτουργία, όμως, δεν είναι απλώς ζήτημα κοινωνικής συνήθειας. Αποκαλύπτει την εικόνα ενός συγκεντρωτικού μοντέλου διοίκησης, μιας χώρας που δεν σχεδιάζει και δεν διαταράσσει την «κανονικότητά» της γιατί δεν θέλει να κάνει αλλιώς, επιδιώκει τη συντήρηση της υφιστάμενης κατάστασης διότι οι αλλαγές εκτός από δημοκρατικά αντανακλαστικά φέρουν και την αβεβαιότητα που πάντα δημιουργεί μια νέα κατάσταση.

Οι βαθμοί πολιτικής ελευθερίας στην περιφερειακή διοίκηση για παράδειγμα είναι ουσιαστικά ανύπαρκτοι και περιορίζονται στην ευχέρεια κήρυξης μιας περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Ετσι σε μια χώρα που μπορεί την ίδια μέρα να έχεις χιονόπτωση και καύσωνα, ο σχεδιασμός και η λήψη αποφάσεων εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το κέντρο. Αντί να ενισχύουμε την αποκέντρωση, την επιχειρησιακή συνέχεια και την τοπική ευθύνη, αναπαράγουμε έναν μηχανισμό που λειτουργεί μόνο όταν είναι παρούσα η κεντρική διοίκηση.

Δεν χρειάζεται να καταργήσουμε τις θερινές διακοπές. Χρειάζεται να απλώς να πάψει το συλλογικό κλείσιμο της χώρας. Μια χώρα που θέλει να υποδέχεται τον κόσμο δώδεκα μήνες τον χρόνο δεν μπορεί να λειτουργεί μόνο έντεκα. Οι διακοπές είναι δικαίωμα. Το εθνικό «κλειστόν λόγω Αυγούστου», όμως, είναι επιλογή οργάνωσης.

Η Μαρία Καρακλιούμη είναι πολιτική αναλύτρια, CEO Spin Communications & SpearMind.AI