Η σιωπή του πλήθους

Η ιταλική σειρά «Ο Γιος του Αιώνα» πραγματεύεται τη θεαματική και γκροτέσκο άνοδο του Μπενίτο Μουσολίνι. Είναι εντυπωσιακό ένας παράφρονας άνθρωπος, με ένα περιθωριακό έντυπο και με κάποιες πρώιμες σοσιαλιστικές ιδέες που γρήγορα γίνονται φασιστικές, πώς κατορθώνει και εισέρχεται του πολιτικού κυρίαρχου σκηνικού και διαμορφώνει όρους μαζικού κινήματος, όρους βίας και όρους μεταβολής του τότε κοινοβουλευτισμού στη γειτονική χώρα.

Κάποιος θα μπορούσε να σταθεί στα κοινωνικά προβλήματα· δηλαδή σε ένα υπέδαφος που ευνοεί έναν ιδιότυπο λαϊκισμό· στο γεγονός πως οι σοσιαλιστικές και αστικές

Εδώ βέβαια υπάρχει ένα κρίσιμο στοιχείο που μεταβάλλει παντελώς τα πράγματα και καθιστά τον Μουσολίνι κυρίαρχο παίκτη και δικτάτορα, που δεν είναι άλλο από την ανοχή αλλά ακόμα και την ενθάρρυνση των ιταλικών ελίτ στις δικές του ιδέες και στην πολιτική πρακτική του. Μια πρακτική γεμάτη στροφές, παλινωδίες, αλλά και ταυτόχρονα προσπάθειας κατίσχυσης ενός νέου πολιτικού μοντέλου που συνδυάζει την ισχύ με την εθνολαϊκή αυτοπεποίθηση.

Η στρατιωτικοποιημένη λογική του πλήθους συγκεράζεται με τα φιλολαϊκά αιτήματα και με μια απαξία των προγενέστερων πολιτικών τάξεων. Με έναν βαθύ επίσης αντικομμουνισμό, μια βαθιά αντιαριστερή ιδεολογία και γενετικές θεωρητικές όψεις που φτιάχνουν ένα εκρηκτικό νέο μείγμα το οποίο διαμορφώνει όρους ρεύματος, όρους πολιτικού κινήματος με τα γνωστά αποτελέσματα, και για την Ιταλία και για τον κόσμο.

Σύμφωνοι. Θα πει κάποιος πως εδώ μιλάμε ιστορικά για τον Μεσοπόλεμο· για εκείνη την ενδιάμεση ιστορική στιγμή και μετάβαση όπου μια σειρά από αυταρχικά καθεστώτα δεν έρχονται ως πυροτέχνημα αλλά πατούν και δημιουργούνται σταδιακά σε μια κρίσιμη και κινούμενη κοινωνική άμμο.

Δεν μπορεί, όμως, να μην ανιχνεύσει και να μην εντοπίσει ομοιότητες, όπως η απαξία των κυρίαρχων πολιτικών ρευμάτων, ένας νέος συγκερασμός κοινωνικής φτώχειας, ανισοτήτων και αποκλεισμών· και μια νέα κοινωνική απροσδιοριστία που οδηγεί πολλές φορές τον απελπισμένο ή επισφαλή πολίτη στις πιο αλλόκοτες κι εχθροπαθείς θεωρήσεις για την ζωή και τη συνύπαρξη.

Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα παρότι μιλούμε συνεχώς για την κρίση του πολιτικού συστήματος, την κρίση της εκπροσώπησης, ακόμα και αυτό που λέγεται αδιέξοδο που έχουν φτάσει τα κόμματα, μία μοντέρνα κοινωνική Ακροδεξιά δείχνει να έχει τον τρόπο ευέλικτα να υπερβαίνει αυτήν ακριβώς την κρίση και να εμφανίζεται, ως ο μοναδικός ασφαλής και σταθερός οδικός χάρτης.

Το εγχώριο πολιτικό σκηνικό δείχνει να έχει εγκλωβιστεί σε μια συζήτηση για το ποιος θα πάρει το Κέντρο (;) ή πώς αυτό που λέγεται Κεντροαριστερά θα αλληλοσπαραχθεί, ώστε ένας εκ των δύο πόλων να κυριαρχήσει· ενώ την ίδια ώρα ένα μεγάλο κοινωνικό κενό διαμορφώνεται και μια κρίσιμη κοινωνική μάζα μοιάζει εντελώς εκτός του πολιτικού και υλικού παιχνιδιού.

Σήμερα περισσότερο από ποτέ, κανείς δεν μοιάζει ικανός, όχι απλώς να ανασυγκροτήσει την κοινωνική συνοχή, αλλά να ανοίξει το παιχνίδι για τις λαϊκές τάξεις. Το μείζον ζήτημα της διαφθοράς που εξελίσσεται στη χώρα μας προσθέτει πόντους και έδαφος στη νέα μοντέρνα Ακροδεξιά, που απενοχοποιημένα και με θράσος μπορεί να μιλά για τους διεφθαρμένους πολιτικούς, τις πανούργες ελίτ και τα κακά μέσα μαζικής ενημέρωσης. Το έδαφος διευκολύνεται από όσους βλακωδώς νομίζουν πως η Ακροδεξιά εξημερώνεται. Ας δουν τον Μουσολίνι. Και κυρίως τη σιωπή που τον υποβοήθησε.