«η προσπάθειές μας σαν των Τρώων…»;

Η διαχρονική τάση να επιδιώκουμε δράσεις στο εξωτερικό πεδίο χωρίς να συναρθρώνουμε σχεδιαστικώς διαθέσιμους πόρους (οικονομικούς, στρατιωτικούς κ.λπ.), ιστορική εμπειρία και γεωπολιτικά δεδομένα εκδηλώθηκε και στην περίπτωση της Λιβύης – επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Η Ελλάδα ορθώς έθεσε ως μείζονα στόχο την αποκατάσταση των σχέσεών της με τη Λιβύη

(που κατέρρευσαν εξαιτίας προβλημάτων οριοθετήσεων θαλάσσιων ζωνών με ευθύνη και της Αθήνας) και παράλληλα την αποτροπή της επικύρωσης του παράνομου μνημονίου από τη Βουλή στη Βεγγάζη. Αλλά τελικά και τη σχέση με τη Λιβύη δεν εξομαλύναμε, και την επικύρωση δεν αποτρέψαμε.

Και τούτο καθώς δεν είχαμε τα στρατιωτικά και οικονομικά μέσα για να ικανοποιήσουμε αιτήματα στήριξης του στρατηγού Χαφτάρ και λόγω αμερικανικής ανάμειξης. Αντίθετα με την Τουρκία που είχε και τα δύο (και που κυριαρχεί πλέον σε ενοποιούμενη Δυτική και Ανατολική Λιβύη). Η Ελλάδα εμφανίζεται έτσι να εισπράττει μια ήττα.

Χωρίς όμως να πρόκειται και για εθνική καταστροφή που να δικαιολογεί όλο τον ξεσηκωμό της υφηλίου, από την Ουάσιγκτον, τη Ν. Υόρκη (ΟΗΕ) μέχρι τις Βρυξέλλες. Και να δοκιμάζουμε αγανάκτηση για τη στάση ίσων αποστάσεων πάνω στο θέμα της Ουάσιγκτον. Λες και δεν ξέρουμε ότι αυτή είναι η πάγια θέση των ΗΠΑ για τα ελληνοτουρκικά. Η διαβόητη στρατηγική σχέση μας δεν άλλαξε απολύτως τίποτα στο σημείο αυτό. Αντιθέτως, οι ΗΠΑ / Τραμπ στηρίζουν με ενθουσιασμό την επέκταση

Στο μεταξύ, η Αθήνα επιχειρεί τώρα μια νέα δράση στην περιοχή ως απάντηση στην επικύρωση. Ξεκινάει διαβουλεύσεις με την Αίγυπτο για την οριοθέτηση ΑΟΖ ανατολικά του 28ου μεσημβρινού προκειμένου να ολοκληρωθεί η τμηματική οριοθέτηση του 2020. Θα πρόκειται για μείζον επίτευγμα εάν υλοποιηθεί η οριοθέτηση αυτή. Αλλά το πιθανότερο σενάριο είναι ότι δεν θα επιτευχθεί.

Η Τουρκία έχει ισχυρές ανελαστικές κόκκινες γραμμές για την εν λόγω περιοχή, ιδιαίτερα για το νησιωτικό σύμπλεγμα του Καστελλόριζου. Η οριοθέτηση στο οποίο εάν επεκταθεί σε πλήρη επήρεια ανατολικά ενώνει τις ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου και αποκλείει την Τουρκία από τη Μεσόγειο σε σημαντική έκταση. Πάντως ο υπουργός της Αιγύπτου που βρέθηκε στην Κωνσταντινούπολη φαίνεται ότι συμφώνησε με τον τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν να συναντηθούν οι υπουργοί Αιγύπτου, Τουρκίας, Λιβύης και Ιταλίας για να εξετάσουν το ζήτημα των οριοθετήσεων στη Μεσόγειο. Η κατεξοχήν ενδιαφερόμενη χώρα όμως, η Ελλάδα, δεν εκλήθη, ως φαίνεται, στη σύναξη αυτή. (Ενώ υπάρχουν και δύο άλλα κρίσιμα θέματα στο τραπέζι άμεσου ενδιαφέροντος, χωρικά ύδατα και μετανάστευση).

Το γεωπολιτικώς σημαντικότερο είναι ότι η Αίγυπτος συμμετείχε στην πρωτοβουλία/νέο forum Φιντάν στην Κωνσταντινούπολη μαζί με Τουρκία, Σ. Αραβία, Πακιστάν (R4), συν Γερμανία, Γαλλία, Βρετανία (Ε3), για να εξετάσουν την έκρυθμη κατάσταση στη Μ. Ανατολή με κύριο στόχο την αποφυγή νέου πολέμου στο Ιράν. Είναι εμφανές συνεπώς ότι η Τουρκία από θέση ισχύος επιχειρεί «να ηγηθεί» των διπλωματικών εξελίξεων τόσο στην Αν. Μεσόγειο όσο και στη Μ. Ανατολή ευρύτερα. Με την Ελλάδα να δικτυώνεται μεν, αλλά τελικά να μη συμμετέχει σε fora λήψης αποφάσεων.

Σαν να φαίνεται ότι «η προσπάθειές μας είναι σαν των Τρώων…».

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ. Από τις εκδόσεις Ι. Σιδέρης κυκλοφορεί το νέο του βιβλίο με τίτλο «Πέρα από τα Στερεότυπα. Νέα Προοδευτική Εξωτερική και Ευρωπαϊκή Πολιτική»