Η πολιορκία των απατεώνων

H Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα είναι η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ. Δικός μας άνθρωπος, Βουλγάρα. Ετσι δεν αισθάνθηκα καμία έκπληξη όταν έλαβα το email της. Το ΔΝΤ θέλει να μου επιστρέψει χρήματα. Μου γράφει ότι έπεσα θύμα απάτης με κρυπτονομίσματα. Αυτό περιέχει δόση αλήθειας. Προ ετών επένδυσα πενήντα ευρώ και σήμερα έχω 42,10. Ομως σήμερα η κυρία Κρισταλίνα έχει στο γραφείο της μία επιταγή 2,5 εκατομμυρίων δολαρίων με το όνομά μου επάνω. Γεια σας και να με θυμάστε! Το μόνο που πρέπει να κάνω είναι να της στείλω αναλυτικά τα στοιχεία μου και θα λάβω τις σχετικές οδηγίες. Ετσι θα πληρώσω και τον τύπο που με εκβιάζει.

Αυτός μου έστειλε ένα password που χρησιμοποιώ συχνά. Ισχυρίζεται ότι με τον συγκεκριμένο κωδικό μπαίνω σε μία διεστραμμένα ανήθικη ιστοσελίδα και χαρίζω στον θλιβερό εαυτό μου στιγμές μοναχικής ηδονής. Μάλιστα με έχει καταγράψει σε βίντεο, ενεργοποιώντας την κάμερα του υπολογιστή μου. Και τώρα έχω δύο επιλογές· είτε θα του κλείσω το στόμα με ένα πεντοχίλιαρο σε κρυπτονόμισμα, είτε θα δω τις πομπές μου στο Facebook. Δύσκολα τα πράγματα. Να τηλεφωνήσω στην Αστυνομία; Δεν ξέρω.

Γιατί τις προάλλες δέχθηκα ένα τηλεφώνημα από ελληνικό κινητό. Ο άνδρας που με κάλεσε μίλησε σε άψογα αγγλικά. Ήταν από τη ΓΑΔΑ. Το όνομά μου βρίσκεται σε δικογραφία για απάτη. Μπορεί να με ξεμπλέξει, αλλά χρειάζονται μετρητά για να λαδωθεί το γρανάζι. Τον ρώτησα ποιο είναι το όνομά μου και για ποιο λόγο μου μιλάει αγγλικά. Το έκλεισε. Κάλεσα τον αριθμό. «Ο αριθμός που καλέσατε δεν υπάρχει». Εχω λάβει SMS για κλήσεις της Τροχαίας που πρέπει να πληρώσω online· για τον εκτελωνισμό δέματος· για επαλήθευση του τραπεζικού μου λογαριασμού· και ένα σπαρακτικό μήνυμα, στο Facebook, που ζητούσε βοήθεια για τη θεραπεία παιδιού. Εκεί την πάτησα.

Κάτι συμβαίνει τελευταία· δεχόμαστε από παντού επιθέσεις απατεώνων. Και δεν νομίζω ότι είναι η ιδέα μου. Ο κομπογιαννίτης που θεραπεύει τον καρκίνο με σαμανική ιατρική και ο τύπος που ζητάει να βγάλεις έξω τα κοσμήματα για να τα δει ο δορυφόρος, συνδέονται με μία λεπτή μεταξωτή κλωστή. Το ίδιο νήμα κρατάει και ο τύπος που σου τηλεφωνεί και λέει ότι έχεις διαρροή ρεύματος ή ο «γιατρός» που σε ενημερώνει ότι το παιδί σου είναι στη ΜΕΘ. Ολα αυτά σας φαίνονται τερατώδη, γελοία, εξωφρενικά. Οχι, δεν το θέτω στη βάση της ευφυΐας ή της παιδείας. Δεν υπάρχει άνθρωπος ευάλωτος σε όλες τις απάτες. Αλλά πιθανότατα υπάρχει μια απάτη στην οποία είναι ευάλωτος κάθε άνθρωπος.

Οι πονηροί δεν απευθύνονται στη λογική μας. Ψάχνουν το κουμπί που, όταν πατηθεί, τη βγάζει προσωρινά από τη μέση. Ο ένας πατάει τον φόβο, ο άλλος την απληστία, κάποιος την ντροπή και κάποιος άλλος τη συμπόνια. Ο «γιατρός» λέει ότι το παιδί σου χαροπαλεύει. Η «τράπεζα» ότι σε λίγα λεπτά θα χάσεις τα χρήματά σου. Ο εκβιαστής ότι αύριο θα σε δουν γυμνό οι φίλοι σου. Και η Κρισταλίνα ότι έγιναν δικά σου 2,5 εκατομμύρια δολάρια. Διαφορετικές ιστορίες, ίδιος μηχανισμός: πρώτα δημιουργούν το συναίσθημα και μετά σου ζητούν να αποφασίσεις όσο βρίσκεσαι ακόμα μέσα σε αυτό.

Πάντα υπήρχαν απατεώνες – γνωστό. Και η τεχνολογία έχει κάνει πιο εύκολη τη δουλειά τους – σωστό. Ομως σε αυτά προστίθεται μία νέα παράμετρος· η καχυποψία απέναντι στους πάντες. Δεν σηκώνεις το τηλέφωνο, αν δεν γνωρίζεις τον αριθμό. Κοιτάζεις καχύποπτα το μήνυμα της τράπεζας. Σε λίγο θα ακούς τη φωνή ενός δικού σου ανθρώπου και θα πρέπει να βεβαιωθείς ότι είναι αυτός. Η τεχνολογία, που υποτίθεται ότι θα μας έφερνε πιο κοντά, δημιουργεί και μία παράξενη κοινωνία καχυποψίας· κι έτσι η πρώτη αντίδραση απέναντι στον άγνωστο δεν είναι η εμπιστοσύνη, αλλά η άμυνα. Αυτή είναι η μεγαλύτερη ζημιά που προκαλούν οι πονηροί. Ακόμα και αν δεν σου κλέψουν τα χρήματα, σου κλέβουν εμπιστοσύνη.