Η «Μαμντάνι» του Βερολίνου

Από την περασμένη Κυριακή η Αριστερά έχει μία νέα σταρ: την Ελίφ Εράλπ. Πριν από έναν χρόνο δεν μπορούσε να φανταστεί ότι θα γίνει η πρώτη «κόκκινη» κυβερνήτης-δήμαρχος του Βερολίνου. Τώρα χτυπάει την πόρτα στο «Κόκκινο Δημαρχείο», έδρα του τοπικού πρωθυπουργού δίπλα στην Αλεξάντερπλατς. Η κάλπη έβγαλε 25,7% για την Αριστερά (Die Linke), μπροστά από τους Χριστιανοδημοκράτες (CDU) που κυβερνούσαν στο Βερολίνο αλλά έχασαν το 1/3 της δύναμής τους και

«Στην πόλη μας κέρδισε η αγάπη και η δικαιοσύνη. Αυτό είναι το μήνυμα για όλο τον κόσμο», είπε η Εράλπ στα στελέχη και μέλη του κόμματος που υποδέχτηκαν με φρενήρεις πανηγυρισμούς στο κεντρικό, εκλογικό πάρτι της Αριστεράς τη Γερμανίδα «Μαμντάνι». Η Εράλπ αποδέχεται τον παραλληλισμό με τον δήμαρχο της Νέας Υόρκης. Είχε συμβουλευτεί στον προεκλογικό της αγώνα τον Μόρις Κατς, που συμμετείχε στην επιτυχημένη καμπάνια του Ζόραν Μαμντάνι. Οι ομοιότητες παραπέμπουν τόσο στις αριστερές, πολιτικές ιδέες, όσο και στην προσωπική, μεταναστευτική τους προέλευση. «Η βιογραφία μου λέει πολλά για την πολιτική μου κατάληξη», εξηγεί η Εράλπ.

Γεννήθηκε το 1981 στο Μόναχο, οι γονείς της δεν ήταν τούρκοι «γκασταρμπάιτερ», αλλά πολιτικά διωκόμενοι, αριστεροί συνδικαλιστές που έφυγαν από την Τουρκία μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1980. Μόλις 10 ετών η Εράλπ ίδρυσε ένα «κλαμπ για το περιβάλλον», εντάχθηκε στο κίνημα κατά της ατομικής ενέργειας. «Στα 12 αποφάσισα ότι θα σπουδάσω νομικά για να γίνω δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων», λέει, «κάτι παρόμοιο κάνω τώρα, όχι στο δικαστήριο, αλλά στην πολιτική». Στο κόμμα Αριστερά εντάχθηκε μόλις το 2017, έχοντας όμως πλούσια δράση ως νομικός και ακτιβίστρια σε ζητήματα διαμονής και ασύλου.

Στις εκλογές εστίασε στο καυτό θέμα έλλειψης κατοικίας, που έχει εξελιχθεί σε μείζον πρόβλημα για το Βερολίνο. Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 70% την τελευταία δεκαετία. Δεν βγάζει από τον λαιμό της μία λεπτή αλυσίδα με τη λέξη «Mietendeckel» (Οροφή ενοικίων). «Θα αξιοποιήσω κάθε πρόσφορο μέσο για να κάνω το Βερολίνο πάλι οικονομικά προσιτό και να μειώσω τα ενοίκια», υποσχόταν προεκλογικά η Εράλπ. Ως κυβερνήτης-δήμαρχος του Βερολίνου θέλει να το κάνει πράξη με την κρατικοποίηση μεγάλων εταιρειών ακινήτων που έχουν πάνω από 3.000 διαμερίσματα στο Βερολίνο.

Η πλειονότητα των Βερολινέζων είπε «ναι» σε σχετικό δημοψήφισμα, το οποίο ωστόσο δεν είναι δεσμευτικό. Και η «κοινωνικοποίηση» που θέλει η Εράλπ, εκτός από νομικά εμπόδια – ο καγκελάριος Μερτς είχε προαναγγείλει το καλοκαίρι ομοσπονδιακό νόμο απαγόρευσης κρατικοποιήσεων – έχει και οικονομικά προβλήματα. Η αποζημίωση των μεγάλων εταιρειών για περίπου 200.000 διαμερίσματα θα φτάσει τα 46 δισεκατομμύρια, τα οποία φυσικά δεν υπάρχουν. Αν παρ’ όλα αυτά μία κυβέρνηση της Εράλπ προχωρήσει σε κρατικοποιήσεις, ο επίσης τουρκικής καταγωγής Τζεμ Ετζντεμιρ, «πράσινος» πρωθυπουργός της Βάδης-Βυρτεμβέργης, και ο βαυαρός πρωθυπουργός, Μάρκους Ζέντερ, απείλησαν ανοιχτά ότι θα κόψουν τη χρηματοδότηση του ομοσπονδιακού ταμείου, από το οποίο χρηματοδοτείται το «φτωχό» Βερολίνο.

Οι κρατικοποιήσεις είναι ένα, αλλά όχι το μόνο πρόβλημα για την Εράλπ την επομένη των εκλογών. «Νέοι, όμορφοι, φιλικοί, αλλά γιορτάζει και ο “Νονός” μαζί τους», ήταν η λεζάντα της φωτογραφίας που είχε η εφημερίδα «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ» για το εκλογικό πάρτι της Αριστεράς. Αναφέρεται στον Ισα Ρέμο, πατριάρχη της λιβανικής οικογένειας Ρέμο που κυριαρχεί στο οργανωμένο έγκλημα στη συνοικία Νόικελν. Ο γιος του, Φίρας Ρέμο, δημοσιοποίησε ανταλλαγή μηνυμάτων με τον ομοσπονδιακό βουλευτή της Αριστεράς, Φεράτ Κότσακ, από τα οποία προκύπτει στενή σχέση μεταξύ τους.

Διασυνδέσεις στελεχών της Αριστεράς υπάρχουν και με ακτιβιστές αντισημιτισμού, που είναι ιδιαίτερα διαδεδομένος σε περιοχές όπως οι Νόικελν με έντονο αραβικό στοιχείο και Κρόιτσμπεργκ με σημαντικό τουρκικό στοιχείο. Στις περιφέρειες αυτές η Αριστερά πήρε 50% στις εκλογές. Σε προεκλογική συγκέντρωση της Αριστεράς στη Νόικελν συμμετείχε ο ακτιβιστής Ιμπραήμ Ιμπραήμ από το Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης PFLP, το οποίο η ΕΕ έχει χαρακτηρίσει τρομοκρατική οργάνωση.

«Οποιαδήποτε μορφή ωραιοποίησης ή εξύμνησης της βίας ή της τρομοκρατίας είναι απαράδεκτη», απαντά η Εράλπ. Αλλά δεν είναι αρκούντως πειστική. Ο πρόεδρος του Κεντρικού Συμβουλίου Εβραίων στη Γερμανία, Γιόζεφ Σούστερ, είναι «βαθύτατα ανήσυχος» με τη νίκη της Αριστεράς. Τα υπόλοιπα κόμματα θεωρούν τις περιπτώσεις αυτές την κορυφή του παγόβουνου, ακόμα και ιστορικά στελέχη της Αριστεράς, όπως η Πέτρα Πάου, αποστασιοποιούνται.

Από τη μία τα κρούσματα αντισημιτισμού και υποστήριξης της Χαμάς και από την άλλη οι προγραμματικοί στόχοι της Αριστεράς για μείωση της αστυνομίας και περιορισμό των μέσων αστυνόμευσης τροφοδοτούν ανησυχίες για τις συνθήκες ασφάλειας στην πρωτεύουσα της Γερμανίας. Διαμορφώνουν επίσης απαγορευτικό πλαίσιο για τους κυβερνητικούς εταίρους που χρειάζεται η Εράλπ, Πράσινους και Σοσιαλδημοκράτες, που ζητούν «έμπρακτες αποδείξεις» αποστασιοποίησης από τον αντισημιτισμό και τη βία. Η οργάνωση της Αριστεράς στο Βερολίνο είναι η μεγαλύτερη παγγερμανικά, αλλά και η πιο ακραία. Πρέπει να μετριαστεί ο ριζοσπαστισμός για να πειστούν τα άλλα δύο κόμματα να συνεργαστούν. Θα είναι η πέμπτη συμμετοχή της Αριστεράς σε τοπική κυβέρνηση στο Βερολίνο από την πτώση του Τείχους. Αλλά η πρώτη με δικό της κυβερνήτη-δήμαρχο, την Ελίφ Εράλπ.