Η ιλαρά δεν συγχωρεί κενά

19:17 31/7/2026 - Πηγή: Τα Νεα

Κατά κανόνα ο βασικός ένοχος μίας επιδημίας είναι ένας ιός. Σε κάποιες περιπτώσεις όμως, το καύσιμο της ταχείας κυκλοφορίας και εξάπλωσής του είναι η αμφιβολία. Και όταν αυτή η αμφιβολία απέναντι στην επιστήμη και τους θεσμούς υγείας μετατρέπεται σε δυσπιστία, οι συνέπειες δεν περιορίζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή στις ατέρμονες διαδικτυακές αντιπαραθέσεις. Αποτυπώνονται σε ταλαιπωρία, σε νοσηλείες και σε ασθένειες που επιστρέφουν.

Η έκρηξη

των κρουσμάτων ιλαράς στις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Μια χώρα που πριν από 25 χρόνια και πλέον είχε ανακοινώσει ότι είχε εξαλείψει τη νόσο από το έδαφός της, βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη επιδημία των τελευταίων δεκαετιών. Το παράδοξο είναι ότι η ιλαρά δεν έγινε ξαφνικά πιο επιθετική. Ούτε κατάφερε να διαφύγει της ανοσίας που προσφέρουν τα εμβόλια. Οι πολίτες έγιναν πιο επιφυλακτικοί απέναντι σε ένα από τα ασφαλέστερα και αποτελεσματικότερα προληπτικά μέσα που έχει αναπτύξει η Ιατρική. Θα ήταν, όμως, εύκολο – και άδικο – να αποδώσουμε τα πάντα αποκλειστικά στην παραπληροφόρηση ή στο αντιεμβολιαστικό κίνημα. Ή να ισχυριστούμε ότι όλα καταλήγουν στην ατομική ευθύνη. Η πανδημία μάς δίχασε και άφησε πίσω της μια βαθιά κρίση εμπιστοσύνης.

Δεν ήταν λίγες οι περιπτώσεις όπου η επιστημονική γνώση μπλέχτηκε με την πολιτική αντιπαράθεση. Ούτε ήταν πάντα σαφές που τελείωναν τα επιστημονικά δεδομένα και πού άρχιζαν οι κυβερνητικές αποφάσεις. Ταυτόχρονα, η ίδια η επιστημονική κοινότητα δεν κατάφερε πάντα να επικοινωνήσει με σαφήνεια τις αβεβαιότητες, που ακόμη κι αν δεν μας αρέσει δεν παύουν να είναι αναπόσπαστο στοιχείο της έρευνας. Οταν οι οδηγίες άλλαζαν με βάση τα νέα δεδομένα, αρκετοί το εκλάμβαναν ως απόδειξη αναξιοπιστίας. Και μέσα σε όλα αυτά υπήρξαν και εσωτερικές διαφωνίες.

Το κενό αυτό δεν έμεινε αναξιοποίητο. Οι θεωρίες συνωμοσίας και οι «ειδικοί» των κοινωνικών δικτύων βρήκαν γόνιμο έδαφος. Η εμπιστοσύνη, που χρειάστηκε δεκαετίες για να οικοδομηθεί, άρχισε να διαβρώνεται πολύ πιο γρήγορα.

Υπό το πρίσμα αυτό, η ιλαρά είναι ίσως ο πιο αυστηρός δείκτης της δημόσιας υγείας. Δεν συγχωρεί μικρές υποχωρήσεις στην εμβολιαστική κάλυψη. Μόλις το συλλογικό τείχος προστασίας εμφανίσει ρωγμές, ο ιός βρίσκει ξανά χώρο να εισβάλει. Εχει άλλωστε, ειπωθεί επανειλημμένως ότι τα εμβόλια είναι θύματα της επιτυχίας τους. Πέτυχαν να μετατρέψουν τον φόβο σε λήθη, όμως η λήθη οδήγησε σε αδιαφορία και αδράνεια, αφήνοντας χώρο για αμφιβολίες και αντιρρήσεις.

Με άλλα λόγια, η επιστήμη δεν είναι αλάνθαστη. Ούτε, όμως, η αμφισβήτησή της μπορεί να αποτελεί απάντηση σε κάθε κρίση.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο >>

Keywords