ΕΟΠΥΥ: Κενά σε αποθέματα, ελέγχους και ασφάλεια

Φάρμακα αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ διαχειρίζονται κάθε χρόνο τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ, εξυπηρετώντας περίπου 120.000 ασθενείς με σοβαρές και απειλητικές για την υγεία τους παθήσεις, όπως ο καρκίνος, τα αυτοάνοσα και τα νευρολογικά νοσήματα, μεταξύ των οποίων η νόσος Πάρκινσον, η σκλήρυνση κατά πλάκας

Ωστόσο, βασικές δικλίδες ασφαλείας και ελεγκτικοί μηχανισμοί παρουσιάζουν σημαντικές ελλείψεις, σύμφωνα με νέα έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Πιο συγκεκριμένα, ο έλεγχος σε 14 φαρμακεία του Οργανισμού, κατά την περίοδο 2024 έως 30 Απριλίου του 2025, αναδεικνύει ανεπαρκείς μηχανισμούς παρακολούθησης των αποθεμάτων, συστηματικών ελέγχων και εσωτερικής εποπτείας.

Ενα από τα σημαντικότερα ευρήματα της πολυσέλιδης έκθεσης είναι ότι το πληροφοριακό σύστημα δεν υποστηρίζει την αυτοματοποιημένη παρακολούθηση των ημερομηνιών λήξης των φαρμάκων, ούτε τη δυνατότητα καθορισμού κατώτατου αποθέματος ασφαλείας ανά κωδικό. Δεν υπάρχει, επομένως, αυτόματη ειδοποίηση όταν τα αποθέματα μειώνονται κάτω από το όριο ασφαλείας.

Μάλιστα, όπως υπογραμμίζουν οι συντάκτες, η συγκεκριμένη λειτουργική αδυναμία «εγκυμονεί κίνδυνο για την επάρκεια και τη συνεχή διαθεσιμότητα των φαρμάκων στους ασθενείς, ιδίως σε περιόδους αιχμής, έκτακτων αναγκών ή καθυστερήσεων κατά την παραγγελία. Ειδικότερα, το πληροφοριακό σύστημα δεν διαθέτει δικλίδα ασφαλείας, προκειμένου να υπάρχει αυτόματη ειδοποίηση (alert) σε περίπτωση επικείμενης εξάντλησης των αποθεμάτων και μείωσής τους πέραν του ορίου ασφαλείας».

Η έκθεση επισημαίνει περιπτώσεις παραγγελιών φαρμάκων ενώ υπήρχαν ήδη διαθέσιμες ποσότητες, καθώς και περιπτώσεις στις οποίες δεν είχε καταγραφεί κατανάλωση κατά τους προηγούμενους μήνες. Τα ευρήματα αναδεικνύουν δυσκολίες στον προγραμματισμό των παραγγελιών και στη συνολική εικόνα των αποθεμάτων.

Και όλα αυτά ενώ τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ διαχειρίστηκαν φάρμακα κόστους περίπου 2,3 δισ. ευρώ το 2024 και 2,6 δισ. ευρώ το 2025, βάσει των τιμών προμήθειας χωρίς ΦΠΑ και με τις οικειοθελείς εκπτώσεις, αλλά χωρίς να συνυπολογίζονται οι εκπτώσεις της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης, το rebate και το clawback.

Αξιοσημείωτο είναι ότι κατά τον έλεγχο εντοπίστηκαν αποκλίσεις μεταξύ των πραγματικών αποθεμάτων και των στοιχείων του πληροφοριακού συστήματος. Το πρόβλημα αφορά, μεταξύ άλλων, φάρμακα από το εξωτερικό των οποίων ο κωδικός QR δεν αναγνωρίζεται από το σύστημα του ΕΟΠΥΥ, νέα σκευάσματα που δεν έχουν ακόμη ενταχθεί στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση, καθώς και φάρμακα για τα οποία απαιτείται εξατομικευμένη έγκριση για τον ασθενή. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι συνταγές εκτελούνται χειρόγραφα από τον φαρμακοποιό και καταχωρίζονται ηλεκτρονικά σε μεταγενέστερο χρόνο.

Παράλληλα, δεν είχε ολοκληρωθεί η έκδοση εσωτερικού κανονισμού οργάνωσης και λειτουργίας των υπηρεσιών, παρότι η διαδικασία είχε ξεκινήσει από το 2022. Η έκθεση καταγράφει ακόμη δυσκολίες στη στελέχωση, καθώς μεγάλο μέρος των αναγκών καλύπτεται από προσωπικό ορισμένου χρόνου, και ελλείψεις στις προδιαγραφές των χώρων, στον εξοπλισμό συντήρησης και στην προστασία των φαρμακείων.

Υπό τα δεδομένα αυτά, μεταξύ των βασικών συστάσεων των συντακτών της έκθεσης είναι η αναβάθμιση του πληροφοριακού συστήματος, η συστηματική διενέργεια απογραφών και η διευθέτηση των παλαιών αποκλίσεων, η ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και η τακτική επιθεώρηση των φαρμακείων. Το Ελεγκτικό Συνέδριο διευκρινίζει ότι από τον έλεγχο δεν προέκυψαν στοιχεία σκόπιμης αφαίρεσης ή από αμέλεια φθοράς φαρμακευτικού υλικού. Τα ευρήματα αφορούν οργανωτικές και λειτουργικές αδυναμίες στη διαχείριση και στον έλεγχο των αποθεμάτων.