Ενα περιοδικό τέχνης στο μουσείο

Μία φράση-κλειδί, μέρος του επιμελητικού σημειώματος που προλογίζει την έκθεση «Cahiers D’ Art 100 χρόνια. Μέσα από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη» και υποδέχεται τον επισκέπτη στην αίθουσα του 2ου ορόφου στο Μουσείο Ελληνικού Πολιτισμού, γίνεται η πυξίδα για να απολαύσεις το συμπύκνωμα μιας συλλογής, να εκτιμήσεις την έρευνα των επιμελητριών Πολύνας Κοσμαδάκη και Βασιλικής Δανιήλ και να διαπιστώσεις τη σημασία της κλίμακας, της ποσότητας, του μεγέθους στη σύνθεση και παρουσίαση μιας θεματικής έκθεσης με καλλιτεχνικό, ιστορικό, πολιτισμικό

Στο άνοιγμα της έκθεσης διαβάζουμε: «Στις σελίδες των Cahiers d’ art η μοντέρνα τέχνη παρουσιάστηκε μέσα από έναν πρωτοποριακής αισθητικής διάλογο με την αρχαιότητα και τους πολιτισμούς του κόσμου και διάφορες καλλιτεχνικές παραδόσεις από μακρινές ιστορικές περιόδους.

Η έκθεση αναδεικνύει ταυτόχρονα και τη βαθύτερη συνάφεια ανάμεσα στο εκδοτικό όραμα του Κριστιάν Ζερβού και τη συλλεκτική φιλοσοφία του Αντώνη Μπενάκη. Και οι δύο Ελληνες κοσμοπολίτες αντιμετώπισαν τον παγκόσμιο πολιτισμό όχι ως ένα σύνολο απομονωμένων αντικειμένων, αλλά ως ένα ανοιχτό πεδίο ανταλλαγών, όπου η γνώση παράγεται μέσα από τη συνάντηση διαφορετικών πολιτισμών».

Eκθεση μικρή, «τσέπης» όπου χώρεσαν κυκλαδικά ειδώλια, κεραμικά από την Περσία και πορσελάνες από την Κίνα, βυζαντινές εικόνες, κοπτικά υφάσματα, αρχιτεκτονικές κατόψεις, γλυπτά, παραδοσιακά υφαντά, τέχνεργα. Ανάμεσα σε εκθέματα προκολομβιανής περιόδου από το Περού, όργανα παραδοσιακής μουσικής, ρόκες υφαντικής και γλυπτά και σχέδια του Χατζηκυριάκου Γκίκα. Ο σχεδιασμός της αριστοτεχνικά χαμηλόφωτης έκθεσης παίζει με τα χαρακτηριστικά των Cahiers d’ art: τα μονόχρωμα τετράγωνα που πρόβαλλαν στα πρώτα εξώφυλλα του γαλλικού περιοδικού τέχνης που ο κριτικός τέχνης Ζερβός ίδρυσε το 1926 στην καρδιά του μοντερνισμού γίνονται οι επιτοίχιες κόκκινες, κίτρινες, πράσινες προθήκες που φιλοξενούν τα επιλεγμένα αντικείμενα της συλλογής Μπενάκη. Στο πλάι τους σε μικρογραφία βρίσκονται τυπωμένες οι σελίδες από τα τεύχη με τις εικόνες και τη θεματική των οποίων συσχετίστηκαν τα εκθέματα του μουσείου.

Και οι λευκές επιφάνειες-τοίχοι που τα έχουν υποδεχτεί, από μακριά σχηματίζουν μία τεθλασμένη γραμμή παραπέμποντας στο ξεφύλλισμα των σελίδων ενός τεύχους. «Ερευνήσαμε από την πλευρά μας με ποιον τρόπο η πρωτοπορία του 1930 και ο Ζερβός συνομίλησε με τις συλλεκτικές επιδιώξεις του Αντώνη Μπενάκη. Στις σελίδες των Cahiers d’ art και στην προθήκη του Μουσείου Μπενάκη παρουσιάστηκαν ανεξάρτητα από μία γραμμική χρονική παράθεση» επισημαίνει η Πολύνα Κοσμαδάκη.

Στην πολυμεσική εγκατάσταση με τίτλο «After images», η νεαρή εικαστικός Ναταλία Παπαδοπούλου κινηματογράφησε με στρογγυλό φακό σελίδες από τα Cahiers d’ art και αντικείμενα των συλλογών Μπενάκη. Ενώ ακούγονται η μουσική αρχέγονων ήχων του Δημήτρη Πατσαρού και οι ανεπαίσθητοι ψίθυροι της φωνής του Νίκου Αλιάγα όταν διαβάζει αποσπάσματα άρθρων του Ζερβού για τα μυστήρια του κόσμου και τη μοντέρνα τέχνη.

Ομορφα και περίτεχνα τα εκθέματα της επετειακής αυτής έκθεσης που τα συνοδεύει ο κατάλογος, στα αγγλικά και τα ελληνικά, με κείμενα των επιμελητών και των γάλλων εκδοτών των Cahiers d’ art. Ωστόσο ξεχωρίζουν ανάμεσά τους η φωτογραφία και τα αρχιτεκτονικά σχέδια από τα σχολικά κτίρια του Νικολάου Μητσάκη, τα οποία παρουσίασε στις σελίδες των Cahiers d’ art ο αρχιτέκτονας Πάτροκλος Καραντινός γράφοντας το 1934 για τη Νέα Ελληνική Αρχιτεκτονική. Ο μελετημένος προσανατολισμός, ο σχεδιασμός των όψεών τους με παράθυρα και σκιερούς διαδρόμους, ώστε φως και αέρας να διαπερνούν τις αίθουσες, ανταποκρίνονταν στο επίκαιρο αίτημα των γάλλων μαθητών για το οποίο βγήκαν στους δρόμους ζητώντας καλύτερες συνθήκες για να είναι υποφερτά τα δικά τους προνεωτερικά σχολεία.

Info: Η έκθεση «Cahiers D’ Art 100 χρόνια. Μέσα από τις συλλογές του Μουσείου Μπενάκη» (Κουμπάρη 1) ανοίγει την Τετάρτη