ΕΕ–Ινδία: Η «μητέρα των συμφωνιών» σε έναν κόσμο που αλλάζει

Ετοιμες να δώσουν σάρκα και οστά σε μια σημαντική εμπορική συμφωνία είναι η Ευρωπαϊκή Ενωση και η Ινδία, έστω κι αν αυτή απέχει από το να χαρακτηριστεί ως μια πραγματική και ολοκληρωμένη «ζώνη ελεύθερου εμπορίου» και τα αποτελέσματά της δεν θα φανούν άμεσα. Το σίγουρο, σε κάθε περίπτωση, είναι ότι καθώς αφορά περίπου το ένα πέμπτο του συνολικού πληθυσμού της Γης, δηλαδή περίπου 2 δισ. ανθρώπους, θα αφήσει το αποτύπωμά της στις διεθνείς γεωπολιτικές και οικονομικές σχέσεις, σε μια περίοδο σεισμικών ανακατατάξεων.

Η τριήμερη

παρουσία της ηγεσίας της ΕΕ στο Νέο Δελχί, η οποία ξεκίνησε την Κυριακή και ολοκληρώνεται σήμερα, έδωσε τη δυνατότητα να μπουν οι τελευταίες πινελιές σε μια διαπραγμάτευση η οποία έχει ξεκινήσει εδώ και τουλάχιστον 5 χρόνια. Παρά δε το γεγονός ότι θα παραμείνουν αρκετές εκκρεμότητες, πρόκειται για ένα βήμα πολύ σημαντικό και από τις δύο πλευρές, όπως είχαν επισημάνει προκαταβολικά τόσο η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν – η οποία έχει κάνει λόγο για τη «μητέρα όλων των συμφωνιών» για την ΕΕ – και ο Αντόνιο Κόστα, όσο και ο ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι.

Μείωση των δασμών

Τα μέτρα που περιλαμβάνει το προσχέδιο της συμφωνίας, που οριστικοποιήθηκε χθες και υπογράφεται σήμερα, εκτιμάται ότι θα δημιουργήσουν πρόσφορο έδαφος, κυρίως με την αμοιβαία μείωση των κάθε λογής επιβαρύνσεων και τα κίνητρα για επενδύσεις, ώστε η αξία των διμερών συναλλαγών να αυξηθεί τα επόμενα 15 χρόνια κατά 50%, καθώς και να επεκταθεί σε νέους τομείς. Οπως χαρακτηριστικά σημείωσε η πρόεδρος της Κομισιόν, η ετήσια ελάφρυνση για τους ευρωπαίους εξαγωγείς εκτιμάται ότι θα είναι της τάξεως των 4 δισ. ευρώ.

Ανάμεσα στα πιο σημαντικά μέτρα θεωρείται, αναμφίβολα, η δέσμευση του Νέου Δελχί για δραστική μείωση των δασμών στα εισαγόμενα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα αξίας άνω των 15.000 ευρώ, που αναμένεται να διαμορφωθούν στο 40% έναντι 70%-110% που είναι σήμερα, με προοπτική περαιτέρω μείωσης στο 10%. Η κίνηση αυτή θεωρείται ζωτικής σημασίας για τις αυτοκινητοβιομηχανίες και κυρίως τις γερμανικές, που έχουν ασκήσει ασφυκτικές πιέσεις επιδιώκοντας να ανοίξουν μια αχανή αγορά σε μια δύσκολη γι’ αυτές συγκυρία. Κι αυτό διότι μέχρι σήμερα, ο αντίστοιχος ινδικός κλάδος ήταν από τους καλύτερα προστατευμένους, με συνέπεια να κυριαρχεί στην τρίτη μεγαλύτερη αγορά παγκοσμίως για οχήματα.

Ο καταλύτης Τραμπ

Δεν είναι τυχαίο, φυσικά, ότι η παραπάνω εξέλιξη έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών και του προέδρου τους, Ντόναλντ Τραμπ, μοιάζει να φέρνει τα πάνω κάτω, αναγκάζοντας τους πάντες να αναθεωρήσουν τη μέχρι τώρα στάση τους, να αναζητήσουν εναλλακτικούς εταίρους και να επιταχύνουν διεργασίες που έμοιαζαν να έχουν παγώσει. ΕΕ και Ινδία, άλλωστε, ανήκουν στα «θύματα» του πολέμου των δασμών που έχει ξεκινήσει η αμερικανική πλευρά, με τα προϊόντα τους να επιβαρύνονται με οριζόντιες επιβαρύνσεις της τάξεως του 15% και 50% αντιστοίχως (στις οποίες προστίθενται κατά περίπτωση και άλλες).

Οσα συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα είναι ενδεικτικά της κινητικότητας που επικρατεί σε αυτό το επίπεδο. Τον περασμένο Οκτώβριο υπογράφηκε ανάλογη συμφωνία ανάμεσα στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ινδία, ενώ αυτή την εβδομάδα ο πρωθυπουργός του πρώτου, Κιρ Στάρμερ, επισκέφθηκε την Κίνα, με σαφή επιδίωξη τη διερεύνηση των δυνατοτήτων στενότερων οικονομικών-εμπορικών σχέσεων. Είχε προηγηθεί ο καναδός ομόλογός του, Τζέι Κάρνεϊ, ο οποίος βρέθηκε στο Πεκίνο την περασμένη εβδομάδα για οικονομικές συμφωνίες, ενώ δεν δίστασε να «αποθεώσει» και τον κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ – με την Ουάσιγκτον να μην κρύβει τη δυσφορία της.

Αλλά και η ΕΕ, σύμφωνα με το Politico και άλλα Μέσα, είναι εκ των πραγμάτων αναγκασμένη να επανεξετάσει εκ νέου τη σκληρή πολιτική που έτεινε να υιοθετήσει απέναντι στην Κίνα, στο φόντο της «χειραφέτησης» από τις ΗΠΑ. Και θα το κάνει, παρά το γεγονός ότι η πρόσφατη συμφωνία με τις χώρες της λατινοαμερικάνικης Mercosur και το «μπλόκο» από την Ευρωβουλή την έχουν διδάξει ότι η εύρεση νέων εταίρων δεν θα είναι μια εύκολη υπόθεση…

Το γαλλικό «κλειδί»

Αξίζει να σημειωθεί, επίσης, ότι η αναβάθμιση της συνεργασίας της ΕΕ με την Ινδία περιλαμβάνει και τον τομέα της ασφάλειας, της άμυνας και των πολεμικών βιομηχανιών, στο φόντο και της επιδείνωσης των σχέσεών της με τις ΗΠΑ. Ετσι, μετά τις διαπραγματεύσεις που προηγήθηκαν και τις επαφές που είχαν στο Νέο Δελχί οι πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Κομισιόν, το σχέδιο του κοινού ανακοινωθέντος περιλαμβάνει σαφή αναφορά και στη συγκεκριμένη πλευρά, επικαλούμενο «την αυξανόμενη περιπλοκότητα των διεθνών απειλών για την ασφάλεια, την κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων και τις ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές που συντελούνται».

Ειδική μνεία γίνεται για την πιθανή συμμετοχή των Ινδών στις διαδικασίες που προκύπτουν από τη φιλοδοξία της ΕΕ να προχωρήσει σε αναβάθμιση των στρατιωτικών της δυνατοτήτων, όπως αυτές αποτυπώνονται και στα σχετικά προγράμματα ReArm Europe και Safe. Οπως τονίζεται στο σχέδιο ανακοινωθέντος, «ΕΕ και Ινδία θα διαβουλευτούν για τις αντίστοιχες πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν σε επίπεδο άμυνας, συμπεριλαμβανομένων ανταλλαγών σε ζητήματα που άπτονται των αμυντικών βιομηχανιών».

Το σχετικό «υπόβαθρο» υπάρχει, κυρίως μέσω της εκτεταμένης παρουσίας της Γαλλίας στα εξοπλιστικά προγράμματα της Ινδίας – όπως και σε εκείνα της Ελλάδας – με το μερίδιό της να φτάνει στο 33% την πενταετία 2019-23 και να συνεχίζει να αυξάνεται. Για του λόγου το αληθές, οι δύο χώρες, οι οποίες έχουν συμπληρώσει 27 χρόνια από την υπογραφή του Συμφώνου Στρατηγικής Συνεργασίας, κατέληξαν το 2025 στην προμήθεια άλλων 26 μαχητικών αεροσκαφών Rafale, τα οποία θα προστεθούν στα 36 που διαθέτει ήδη η Ινδία (αν και φέρεται να απώλεσε κάποια στη σύγκρουση με το Πακιστάν), ενώ στα ναυπηγεία της δεύτερης κατασκευάζονται και έξι υποβρύχια κλάσης Scorpene, με την παροχή της σχετικής τεχνογνωσίας από το Παρίσι.